Duranta

Duranta
	; Duranta wzniesiona
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	jasnotowce
Rodzina	werbenowate
Rodzaj	duranta
	Nazwa systematyczna
	Duranta L.; Sp. Pl. 637. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	D. erecta Linnaeus
Synonimy
	Castorea P. Miller; Ellisia P.Browne; Hoffmannia Loefl.;
	Castorea P. Miller; Ellisia P.Browne; Hoffmannia Loefl.;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Duranta (Duranta L.) – rodzaj roślin należących do rodziny werbenowatych (Verbenaceae). Obejmuje 17 do ok. 20 gatunków. Rośliny te występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej obu kontynentów amerykańskich (od Bermudów i Florydy po Argentynę). Duranta wzniesiona D. erecta introdukowana została do południowej i wschodniej Azji, do międzyzwrotnikowej Afryki i Australii.

Niektóre gatunki z tego rodzaju uprawiane są jako rośliny ozdobne, przy czym zdecydowanie najbardziej popularna jest duranta wzniesiona. Roślina ta uprawiana może być w gruncie w strefach mrozoodporności od 10 do 12. Nadaje się do formowania i prowadzona jest zarówno jako niewielkie drzewko, jak i przycinany krzew, często też sadzona jest w formie żywopłotów. Mięsiste owoce opisywane są jako trujące. Walorami tego gatunku jest szybki wzrost i efektowne kwiaty. Wyhodowano różne odmiany ozdobne o odmiennym niż typowe ubarwieniu liści i kwiatów.

Nazwa rodzajowa upamiętnia francuskiego botanika i lekarza papieskiego Castora Durante (ok. 1529–1590).

Morfologia

Pokrój: Niewielkie drzewa i krzewy o pędach prosto wzniesionych lub przewisających, czasem ciernistych, niewyraźnie czworokanciastych, nagich lub owłosionych.

Liście: Zimozielone lub sezonowe. Ogonkowe, naprzeciwległe lub w pozornych okółkach, pojedyncze, całobrzegie, piłkowane lub ząbkowane.

Kwiaty: Zebrane w szczytowe lub wyrastające w kątach liści silnie zwykle wydłużone i luźne kłosy. Kwiaty zwykle szypułkowe wsparte są drobnymi przysadkami. Kielich kształtu rurkowatego lub dzwonkowatego tworzony jest przez pięć zrośniętych działek na końcu z 5 łatkami. Płatki korony niebieskie, fioletowe lub białe, mniej lub bardziej promieniste, w dole zrośnięte w rurkę, w górze z szeroko rozpostartymi łatkami. Czasem opisywana jest jako dwuwargowa z dolną wargą trójłatkową i większą, górną, dwułatkową. Pręciki płodne są cztery, schowane w rurce korony. Zalążnia powstaje z czterech owocolistków, każdy z dwiema komorami, w których rozwijają się pojedyncze zalążki, których w sumie jest 8. Szyjka słupka na szczycie słabo rozdziela się na czworo i zakończona jest główkowatymi znamionami.

Owoce: Mięsiste pestkowce z czterema dwunasiennymi pestkami, na szczycie z trwałymi działkami kielicha.

Systematyka

Rodzaj z rodziny werbenowatych Verbenaceae. W obrębie rodziny rodzaj jest blisko spokrewniony z Citharexylum, cechuje się też szeregiem podobieństw do roślin z rodzaju rafitamnus Rhaphithamnus.

Wykaz gatunków

Duranta arida Britton & P.Wilson
Duranta armata Moldenke
Duranta cajamarcensis Moldenke
Duranta costaricensis (Donn.Sm.) Standl.
Duranta dombeyana Moldenke
Duranta erecta L. – duranta wzniesiona
Duranta × lineata Hayek
Duranta mandonii Moldenke
Duranta mutisii L.f.
Duranta neblinensis Aymard & J.R.Grande
Duranta obtusifolia Kunth
Duranta parvifolia Moldenke
Duranta × penlandii Moldenke
Duranta peruviana Moldenke
Duranta × rupestris Hayek
Duranta serratifolia (Griseb.) Kuntze
Duranta × skottsbergiana Moldenke
Duranta sprucei Briq.
Duranta stenostachya Tod.
Duranta steyermarkii Moldenke
Duranta triacantha Juss.
Duranta vestita Cham.
Duranta woronowii Moldenke
Duranta wrightii Moldenke

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-04-09] (ang.).
1 2 3 Duranta L.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-04-09].
1 2 3 4 5 6 7 Duranta L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-04-09].
1 2 3 4 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 459, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Lamiales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 467. ISBN 978-3-642-62200-7.
1 2 3 4 5 Ahmad Abid Munir. A taxonomic revision of the genus Duranta L. (Verbenaceae) in Australia. „Journal of the Adelaide Botanic Gardens”. 16, s. 1-16, 1995.
1 2 3 Duranta Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-04-09].
1 2 3 4 5 GeoffreyG. Burnie GeoffreyG., GordonG. Cheers GordonG., SueS. Forrester SueS., DeniseD. Greig DeniseD., Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005, s. 317, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
↑ Christopher Brickell (red.): Encyclopedia of plants & flowers. New York: American Horticultural Society, 2012, s. 568. ISBN 978-0-7566-6857-0.
↑ Genus: Duranta L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-04-09].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-04-09] (ang.).

[ing-3] 1 2 3 Duranta L.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-04-09].

[pow-4] 1 2 3 4 5 6 7 Duranta L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-04-09].

[mabb-5] 1 2 3 4 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 459, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[kubitzki-6] 1 2 3 4 5 6 7 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Lamiales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 467. ISBN 978-3-642-62200-7.

[ahmad-7] 1 2 3 4 5 Ahmad Abid Munir. A taxonomic revision of the genus Duranta L. (Verbenaceae) in Australia. „Journal of the Adelaide Botanic Gardens”. 16, s. 1-16, 1995.

[china-8] 1 2 3 Duranta Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-04-09].

[konemann-9] 1 2 3 4 5 GeoffreyG. Burnie GeoffreyG., GordonG. Cheers GordonG., SueS. Forrester SueS., DeniseD. Greig DeniseD., Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005, s. 317, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .

[brickell-10] Christopher Brickell (red.): Encyclopedia of plants & flowers. New York: American Horticultural Society, 2012, s. 568. ISBN 978-0-7566-6857-0.

[grin-11] Genus: Duranta L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-04-09].