Elearzy

Elearzy, także elierzy, halierzy (węg. elöharcos – przodujący harcownik od elöjáró – przodujący, wyborowy) – w XVI–XVII wieku w wojskach polskich oddziały nieregularnej lekkiej jazdy, dokonujące wstępnego rozpoznania przeciwnika; także określenie doborowych harcowników.

W I Rzeczypospolitej nazwy tej używano sporadycznie w XVI i XVII wieku. Ze względu na specyfikę taktycznego działania nierzadko odnoszono ją do lisowczyków, nazywając ich oddział „chorągwią elearską”. W chorągwiach husarskich eleara jako harcownika wyróżniała czerwona szarfa na zbroi.

Elaearami okopowymi zwano w latach 1693–1695 wybranych żołnierzy z jazdy narodowego autoramentu, obsadzających umocnienia blokujące turecki garnizon Kamieńca Podolskiego (głównie w Okopach Świętej Trójcy).

Przypisy

↑ Forma bardziej spolszczona, spotykana w literaturze, np. u W. Gomulickiego, który zaznacza ich udział po stronie rokoszan w bitwie pod Guzowem 1607 (Miecz i łokieć, Warszawa: Czytelnik, 1956, s. 154-155; 402).
↑ Zob. u Z. Glogera (Encyklopedia staropolska, t. 2).
↑ Brückner 1970 ↓, s. 115.
↑ Kwaśniewicz 1993 ↓, s. 49.

Bibliografia

Mała encyklopedia wojskowa. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1967, s. 371.
Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Rytm/Bellona, 2011, s. 274.
Czesław Witkowski: Słownik pojęć historycznych. Katowice: Videograf II, 2008, s. 67.
Aleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1970.
Włodzimierz Kwaśniewicz: Od rycerza do wiarusa, czyli słownik dawnych formacji, funkcji, instytucji i stopni wojskowych. Zielona Góra: Lubuska Oficyna Wydawnicza, 1993.

[1] Forma bardziej spolszczona, spotykana w literaturze, np. u W. Gomulickiego, który zaznacza ich udział po stronie rokoszan w bitwie pod Guzowem 1607 (Miecz i łokieć, Warszawa: Czytelnik, 1956, s. 154-155; 402).

[2] Zob. u Z. Glogera (Encyklopedia staropolska, t. 2).

[CITEREFBrückner1970115-3] Brückner 1970 ↓, s. 115.

[CITEREFKwaśniewicz199349-4] Kwaśniewicz 1993 ↓, s. 49.