Eleutherine

Rośliny lecznicze

Cebule Eleutherine bulbosa są stosowane przez Indian jako środek o działaniu ściągającym, wymiotnym, przeczyszczającym, moczopędnym, przeciwbiegunkowym i na bóle brzucha. Cebule stosowane są również jako lek przeciwrobaczy. W kilku regionach Ameryki liście i cebule tej rośliny, znanej jako „coquinho”, są szeroko stosowane w medycynie ludowej w leczeniu lambliozy, pełzakowicy i biegunki, przy zaburzeniach żołądkowo-jelitowych, do leczenia stłuczeń, jako środki antykoncepcyjne i aborcyjne. Rośliny te są uprawiane dla pozyskiwania surowca zielarskiego.

Badania fitochemiczne tej rośliny wykazały, że ich cebule zawierają alkaloidy, steroidy, kwasy fenolowe, chinony, antrachinony, kumaryny, flawonoidy, chalkony, aurony, katechiny, flawony, a liście steroidy, taniny i triterpeny.

Działanie tych substancji było przedmiotem wielu badań. Z cebul E. bulbosa wyekstrahowano pochodne naftochinonu (eleuterol i eleuterynę), o silnym działaniu przeciwgrzybicznym i poprawiającym przepływ krwi w tętnicach wieńcowych (badania Zhengxiong i in. z 1984 r. oraz Lorenzi i Matosa z 2002 r.). Substancje chemiczne zawarte w tej roślinie wykazały również aktywność hamującą replikację wirusa HIV (badania Hara i in. w 1997 r.). Badania przeprowadzone w 2007 r. przez Voravuthikunchai i in. wykazały aktywność przeciwbakteryjną E. bulbosa na Streptococcus pyogenes, a w 2010 r. przez Mahabusarakama i in. na gronkowca złocistego. W 2015 roku opublikowano wyniki badań aktywności ekstraktów z bulw E. bulbosa na 16 bakteriach antybiotykoopornych (m.in. laseczka sienna, pałeczka okrężnicy, pałeczka ropy błękitnej, Pseudomonas fluorescens, Shigella flexneri, Salmonella typhimurium i przecinkowiec cholery), które potwierdziły wysoką aktywność przeciwbakteryjną substancji znajdujących się w bulwach E. bulbosa.

Testy in vitro ekstraktów z liści tej rośliny przeprowadzone w 2007 przez Amarala wykazały aktywność przeciwko ogoniastkowi jelitowemu (Giardia lamblia), a przez Nascimento i in. w 2012 r. przeciwko pełzakowi czerwonki i Entamoeba dispar. Oliveira Neto i in. w 2007 r. wskazali sapogeninę steroidową jako aktywny składnik ekstraktu z cebul E. bulbosa o działaniu przeciwbólowym. Badania Menezesa i in. z 2009 r. wykazały, że surowy liofilizowany ekstrakt E. bulbosa ma działanie przeciwobrzękowe i obwodowe działanie przeciwbólowe oraz umiarkowaną aktywność przeciwgrzybiczną. W 2018 r. opublikowano wyniki badań przeprowadzonych na szczurach, które wykazały, że ekstrakt alkoholowy z cebul E. bulbosa poprzez poprawę parametrów profilu lipidowego obniża ciśnienie tętnicze, a także podnosi poziom wapnia i gęstość kości. W 2019 r. ustalono natomiast, że roślina ta zawiera przeciwutleniacze, które mogą neutralizować stres oksydacyjny i być stosowane w zmniejszaniu toksyczności ołowiu. W tym celu przeprowadzono badania hamowania spadku stężenia plemników u myszy wywołanego octanem ołowiu. Ich wynik udowodnił, że ekstrakt z cebuli E. bulbosa hamuje spadek stężenia plemników po intoksykacji ołowiem.

Surowy ekstrakt z cebulek E. bulbosa hamuje enzymy proteazy i lipazy i może być stosowany w przemyśle spożywczym jako dodatek do zwalczania wzrostu bakterii.

Rośliny ozdobne

E. bulbosa, oprócz upraw na potrzeby zbioru surowca leczniczego, bywa uprawiana jako roślina ozdobna.