Eminium

*Eminium*
	; Eminium intortum
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	żabieńcowce
Rodzina	obrazkowate
Podrodzina	Aroideae
Rodzaj	Eminium
	Nazwa systematyczna
	Eminium Schott; Syn. Aroid.: 16 (1855)
	Typ nomenklatoryczny
	Eminium spiculatum (Blume) Schott
Synonimy
	Helicophyllum Schott
	Helicophyllum Schott
	Zasięg
	Multimedia w Wikimedia Commons

Eminium Schott – rodzaj roślin należący do rodziny obrazkowatych, liczący 8 gatunków występujących od północno-wschodniej Afryki, przez Bliski Wschód do środkowej Azji. Nazwa naukowa rodzaju została użyta po raz pierwszy przez Dioskurydesa w pracy De Materia Medica, powstałej w I wieku n.e.

Morfologia

Pokrój: Średniej wielkości rośliny zielne.

Łodyga: Niemal kulista bulwa pędowa, pokryta szczytowo woskiem.

Liście: Rośliny tworzą od 3 do 6 lub 8 liści na ogonkach osadzonych w relatywnie długich pochwach. Blaszki liściowe lancetowate (E. regelii), równowąsko-oszczepowate, z rozszczepionymi płatkami przy nasadzie (E. lehmannii, E. heterophyllum, E. intortum), wachlarzowatopalczaste (np. E. albertii) lub bardziej skomplikowane (E. spiculatum). Przynasadowe płatki blaszek oszczepowatych i brzegowe listki blaszek złożonych są wzniesione i spiralnie skręcone. Użyłkowanie pierwszorzędowe pierzaste, dalsze siatkowate.

Kwiaty: Razem z liśćmi lub wcześniej roślina tworzy pojedynczy kwiatostan typu kolbiastego pseudancjum na szypułce dużo krótszej od ogonka liściowego, zgrubiałej u szczytu. Brzegi pochwy kwiatostanu w dolnej części zwinięte, w górnej otwarte. Górna część pochwy podłużna lub podłużno-jajowata; wnętrze niekiedy gęsto marszczone (E. spiculatum). Kolba osadzona, smukła, krótsza od pochwy. Kwiaty żeńskie oddzielone od 2-pręcikowych męskich szerokim pasem prątniczek. Pręciki siedzące lub prawie siedzące, pylniki podłużno-eliptyczne, pękające przez szczytową szparkę. Prątniczki szydłowate, czasem spłaszczone, proste lub lekko zakrzywione. Zalążnie odwrotnie jajowato-eliptyczne, 1-komorowe, 2-zalążkowe. Zalążki ortotropowe. Szyjka słupka krótka do niemal niezauważalnej. Znamię słupka hemisferyczne. Wyrostek kolby zwykle relatywnie krótki, wydłużono-maczugowaty, zgrubiały, cylindryczny, gładki lub pomarszczony (np. u E. koenenianum i E. spiculatum).

Owoce: Niemal kuliste jagody zawierające od 1 do 2 nasion. Nasiona odwrotnie stożkowate do kulistych. Łupina skórzasta, pomarszczona. Zarodek mały, wydłużony. Bielmo obfite.

Biologia i ekologia

Wszystkie gatunki są bylinami i geofitami, zasiedlającymi kamieniste lub piaszczyste gleby na łąkach, sawannach, półpustyniach i pustyniach. Rośliny rozpoczynają okres wegetacyjny późną jesienią. Liście, wyrastające razem z kwiatostanem lub po przekwitnięciu, utrzymują się do wczesnej wiosny, kiedy rośliny wchodzą w okres spoczynku. Kwiatostany wszystkich gatunków wydzielają odrażający zapach. Rośliny zapylane są przez chrząszcze z rodziny żukowatych i kusakowatych oraz muchówki z rodzin: Sphaeroceridae, Sepsidae, Ortidae, muchowatych, Ulidiidae, błotniszkowatych i wodarkowatych. Liczba chromosomów 2n = 24, 28.

Systematyka

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026): Należy do plemienia Areae, nadplemienia Arodae, podrodziny Aroideae, rodziny obrazkowatych, rzędu żabieńcowców w kladzie jednoliściennych.

Gatunki

Eminium albertii (Regel) Engl.
Eminium intortum (Banks & Sol.) Kuntze
Eminium jaegeri Bogner & P.C.Boyce
Eminium koenenianum Lobin & P.C.Boyce
Eminium lehmannii (Bunge) Kuntze
Eminium rauwolffii (Blume) Schott
Eminium regelii Vved. in Schreder (ed.)
Eminium spiculatum (Blume) Schott

Zastosowanie

Do XIX wieku Kazachowie używali do polowań na tygrysy trucizny sporządzonej z bulw E. lehmannii.

Ekstrakty alkaloidy i flawonoidy zawarte w liściach E. spiculatum wykazują działanie antybakteryjne przeciwko pałeczkom okrężnicy.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-19] (ang.).
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2010-07-31].
1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).
↑ M. Gibernau. Pollinations and visitors of aroid inflorescences. „Aroideana”. 26, s. 66-83, 2003.
↑ V.G. Geptner, A. Sludskii, A. S. Komarov, N. Komorov: Mammals of the Soviet Union: Carnivora, Part 2 (Hyaenas and Cats). Brill Academic Publishers. ISBN 90-04-08876-8.
↑ K. Najla'a et al.. Isolation and antibacterial evaluation of plant extracts from some medicinal plants in Kurdistan region. „Journal Duhok Univ.”. 12 (1), s. 250-255, 2009. University of Dohuk.

Bibliografia

Peter C. Boyce: The Genus Eminium. The International Aroid Society. [dostęp 2010-06-25].
Habald Riedl. Kritische Untersuchungen über die Gattung Eminium (BLUME) SCHOTT nebst Bemerkungen zu einigen anderen Aroideen der südwestasiatischen Flora. „Ann. Naturhistor. Mus. Wien”. 73, s. 103-121, 1969. Wien.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-19] (ang.).

[3] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2010-07-31].

[kew-4] 1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-19]. (ang.).

[5] M. Gibernau. Pollinations and visitors of aroid inflorescences. „Aroideana”. 26, s. 66-83, 2003.

[6] V.G. Geptner, A. Sludskii, A. S. Komarov, N. Komorov: Mammals of the Soviet Union: Carnivora, Part 2 (Hyaenas and Cats). Brill Academic Publishers. ISBN 90-04-08876-8.

[7] K. Najla'a et al.. Isolation and antibacterial evaluation of plant extracts from some medicinal plants in Kurdistan region. „Journal Duhok Univ.”. 12 (1), s. 250-255, 2009. University of Dohuk.