Eriocnemis

	Eriocnemis
	Reichenbach, 1849
	; Puchatek złotawy (E. mosquera)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	krótkonogie
Rodzina	kolibrowate
Podrodzina	paziaki
Plemię	Heliantheini
Rodzaj	Eriocnemis
	Typ nomenklatoryczny
	Eriopus simplex Gould, 1849 (= Trochilus cupreoventris Fraser, 1840)
Synonimy
	Vestipedes Lesson, 1843; Eriopus Gould, 1847; Aline Bonaparte, 1854; Engyete Reichenbach, 1854; Eriocnemys Bonaparte, 1854; Luciania Bonaparte, 1854; Mosqueria Bonaparte, 1854; Phemonoe Reichenbach, 1854; Threptria Reichenbach, 1854; Derbyomyia G.R. Gray, 1855; Erebenna Mulsant, J. Verreaux & E. Verreaux, 1866; Eriona Mulsant & E. Verreaux, 1876; Nania Mulsant & E. Verreaux, 1866; Niche Mulsant & E. Verreaux, 1866; Pholoe Mulsant, 1876; Euryocnemis Bouvier, 1877;
Gatunki
	11 gatunków – zobacz opis w tekście
	11 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Eriocnemis – rodzaj ptaków z podrodziny paziaków (Lesbiinae) w rodzinie kolibrowatych (Trochilidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej (Kolumbia, Wenezuela, Ekwador, Peru, Boliwia i Argentyna).

Morfologia

Długość ciała 8–14 cm; masa ciała 4–6,4 g.

Systematyka

Etymologia

Vestipedes: łac. vestis „odzież”; pes, pedis „stopa”. Gatunek typowy: Ornismya vestita Lesson, 1839.
Eriopus: gr. εριον erion „wełna”; πους pous, ποδος podos „stopa”. Gatunek typowy: Ornismya vestita Lesson, 1839.
Eriocnemis (Eriocnemys, Euryocnemis): gr. εριον erion „wełna”; κνημις knēmis, κνημιδος knēmidos „but, sztylpa”.
Aline: epitet gatunkowy Ornismyia aline Bourcier, 1843; Benoîte-Aline Bourcier z domu Jusserand (ok. 1860), żona francuskiego dyplomaty i badacza kolibrów Jules’a Bourciera. Gatunek typowy: Ornismyia aline Bourcier, 1843.
Engyete: gr. εγγυητος enguētos „narzeczony, ślubny”, od εγγυη enguē „zastaw”. Gatunek typowy: Ornismyia aline Bourcier, 1843.
Luciania: Karol Lucjan Bonaparte (1803–1857), francuski ornitolog. Gatunek typowy: Trochilus luciani Bourcier, 1847.
Mosqueria: gen. Tomás Cipriano de Mosquera y Arboleda (1798–1878), kolumbijski mąż stanu, dyktator Nowej Granady w latach 1845–1849. Gatunek typowy: Trochilus mosquera De Lattre & Bourcier, 1846.
Phemonoe: w mitologii greckiej Phemonoë (gr. Φημονοη Phēmonoē) była kapłanką Apollina, która wygłaszała swoje wyrocznie w poetyckiej formie. Gatunek typowy: Trochilus luciani Bourcier, 1847.
Threptria: gr. θρεπτρα threptra „karmiący”, od τρεφω trephō „karmić”. Gatunek typowy: Trochilus mosquera De Lattre & Bourcier, 1846.
Derbyomyia: Edward Smith Stanley (1775–1851), angielski zoolog, założyciel Knowsley Menagerie; gr. μυια muia, μυιας muias „mucha” (tj. bardzo mały ptak). Gatunek typowy: Trochilus derbyi De Lattre & Bourcier, 1846.
Erebenna: gr. ερεβεννος erebennos „ciemny”, od ερεβος erebos „mroczny świat pustki”. Gatunek typowy: Trochilus derbyi De Lattre & Bourcier, 1846.
Eriona: gr. εριον erion „wełna”. Gatunek typowy: Trochilus godini Bourcier, 1851.
Nania: w mitologii greckiej Nana (gr. Νανα Nana) była nimfą i matką Atysa. Gatunek typowy: Trochilus cupreoventris Fraser, 1840.
Niche: w mitologii greckiej Nike (gr. Νικη Nikē) była boginią zwycięstwa. Gatunek typowy: Trochilus dorbignyi Bourcier & Mulsant, 1846 (= Ornismya glaucopoides d’Orbigny & Lafresnaye, 1838).
Pholoe: Pholoë, rzymska kurtyzana żyjąca w 1 wieku p.n.e. Gatunek typowy: Eriocnemis dyselius Elliot, 1872 (= Trochilus cupreoventris Fraser, 1840).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Eriocnemis nigrivestis (Bourcier & Mulsant, 1852) – puchatek czarnopierśny
Eriocnemis isabellae Cortés-Diago, Ortega, Mazariegos-Hurtado & Weller, 2007 – puchatek modrogardły
Eriocnemis vestita (Lesson, 1839) – puchatek szmaragdowy
Eriocnemis derbyi (De Lattre & Bourcier, 1846) – puchatek czarnonogi
Eriocnemis godini (Bourcier, 1851) – puchatek turkusowy – takson prawdopodobnie wymarły, znany jedynie z 6 okazów odłowionych w XIX wieku
Eriocnemis cupreoventris (Fraser, 1840) – puchatek miedzianobrzuchy
Eriocnemis luciani (Bourcier, 1847) – puchatek szafirowy
Eriocnemis mosquera (De Lattre & Bourcier, 1846) – puchatek złotawy
Eriocnemis glaucopoides (d’Orbigny & Lafresnaye, 1839) – puchatek modrogłowy
Eriocnemis mirabilis Meyer de Schauensee, 1967 – puchatek barwny
Eriocnemis aline (Bourcier, 1843) – puchatek zielony

Przypisy

↑ Eriocnemis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ H.G.L.H.G.L. Reichenbach H.G.L.H.G.L., Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile, Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, ryc. xl (niem.).
↑ R.-P. Lesson. Complément à l’histoire naturelle des oiseaux-mouches. „L’Écho du Monde Savant”. 10 (32), s. 756, 1843. (fr.).
↑ J. Gould. Drafts for an arrangement of the Trochilidæ or Humming-Birds. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 15, s. 16, 1847. (ang.).
1 2 3 4 Ch.-L. Bonaparte. Conspectus Systematis Ornithologie. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième série. 1, s. 137, 1854. (fr.).
1 2 3 H.G.L. Reichenbach. Aufzählung der Colibris oder Trochilideen in ihrer wahren natürlichen Verwandtschaft, nebst Schlüssel ihrer Synonymik. „Journal für Ornithologie”. 1, s. 4, 9, 1854. (niem.).
↑ G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 142. (ang.).
↑ É. Mulsant, J. Verreaux & E. Verreaux. Essai une Classification Méthodique des Trochilidés. „Mémoires de la Société impériale des Sciences Naturelles de Cherbourg”. 12, s. 210, 1866. (fr.).
1 2 3 É. Mulsant & E. Verreaux: Histoire naturelle des oiseaux-mouches, ou, Colibris constituant la famille des trochilidés. Cz. 3. Lyon: Au Bureau de la Société Linnéenne, 1877, s. 28. (fr.).
↑ É. Mulsant. Catalogue des oiseaux-mouches ou colibris. „Annales de la Société Linnéenne de Lyon”. 22, s. 218, 1876. (fr.).
↑ E.L. Bouvier. Faune ornithologique de Kessang (presqu'ile de ivialacca). „Bulletin de la Société Zoologique de France”. 2, s. 296, 1877. (fr.).
1 2 K.L. Schuchmann: Family Trochilidae (Hummingbirds). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal (red.): Handbook of the Birds of the World. Cz. 5: Barn-owls to Hummingbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 1999, s. 639–641. ISBN 84-87334-25-3. (ang.).
1 2 J. Fjeldså: Species Accounts of New Species. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal & D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. Specjalna: New Species and Global Index. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 208. ISBN 978-84-96553-88-0. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Vestipedes [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Eriopus [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Eriocnemis [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Aline [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Engyete [dostęp 2026-09-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Luciania [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Mosqueria [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Phemonoe [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Threptria [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Derbyomyia [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Erebenna [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Eriona [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Nania [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Niche [dostęp 2019-11-15] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Pholoe [dostęp 2019-11-15] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Heliantheini Reichenbach, 1853 (wersja: 2024-09-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-01-06].
↑ BirdLife International, Eriocnemis godini, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2019-11-15] (ang.).

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[itis-1] Eriocnemis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Reichenbach1850-2] H.G.L.H.G.L. Reichenbach H.G.L.H.G.L., Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile, Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, ryc. xl (niem.).

[Lesson-3] R.-P. Lesson. Complément à l’histoire naturelle des oiseaux-mouches. „L’Écho du Monde Savant”. 10 (32), s. 756, 1843. (fr.).

[Gould-4] J. Gould. Drafts for an arrangement of the Trochilidæ or Humming-Birds. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 15, s. 16, 1847. (ang.).

[Bonaparte-5] 1 2 3 4 Ch.-L. Bonaparte. Conspectus Systematis Ornithologie. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième série. 1, s. 137, 1854. (fr.).

[Reichenbach-6] 1 2 3 H.G.L. Reichenbach. Aufzählung der Colibris oder Trochilideen in ihrer wahren natürlichen Verwandtschaft, nebst Schlüssel ihrer Synonymik. „Journal für Ornithologie”. 1, s. 4, 9, 1854. (niem.).

[Gray-7] G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 142. (ang.).

[Mulsant&Verreaux-8] É. Mulsant, J. Verreaux & E. Verreaux. Essai une Classification Méthodique des Trochilidés. „Mémoires de la Société impériale des Sciences Naturelles de Cherbourg”. 12, s. 210, 1866. (fr.).

[Mulsant&Verreaux1876-9] 1 2 3 É. Mulsant & E. Verreaux: Histoire naturelle des oiseaux-mouches, ou, Colibris constituant la famille des trochilidés. Cz. 3. Lyon: Au Bureau de la Société Linnéenne, 1877, s. 28. (fr.).

[Mulsant-10] É. Mulsant. Catalogue des oiseaux-mouches ou colibris. „Annales de la Société Linnéenne de Lyon”. 22, s. 218, 1876. (fr.).

[Bouvier-11] E.L. Bouvier. Faune ornithologique de Kessang (presqu'ile de ivialacca). „Bulletin de la Société Zoologique de France”. 2, s. 296, 1877. (fr.).

[hbw5-12] 1 2 K.L. Schuchmann: Family Trochilidae (Hummingbirds). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal (red.): Handbook of the Birds of the World. Cz. 5: Barn-owls to Hummingbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 1999, s. 639–641. ISBN 84-87334-25-3. (ang.).

[hbwspecial-13] 1 2 J. Fjeldså: Species Accounts of New Species. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal & D.A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. Specjalna: New Species and Global Index. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 208. ISBN 978-84-96553-88-0. (ang.).

[14] The Key to Scientific Names ↓, Vestipedes [dostęp 2019-11-15] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Eriopus [dostęp 2019-11-15] .

[16] The Key to Scientific Names ↓, Eriocnemis [dostęp 2019-11-15] .

[17] The Key to Scientific Names ↓, Aline [dostęp 2019-11-15] .

[18] The Key to Scientific Names ↓, Engyete [dostęp 2026-09-27] .

[19] The Key to Scientific Names ↓, Luciania [dostęp 2019-11-15] .

[20] The Key to Scientific Names ↓, Mosqueria [dostęp 2019-11-15] .

[21] The Key to Scientific Names ↓, Phemonoe [dostęp 2019-11-15] .

[22] The Key to Scientific Names ↓, Threptria [dostęp 2019-11-15] .

[23] The Key to Scientific Names ↓, Derbyomyia [dostęp 2019-11-15] .

[24] The Key to Scientific Names ↓, Erebenna [dostęp 2019-11-15] .

[25] The Key to Scientific Names ↓, Eriona [dostęp 2019-11-15] .

[26] The Key to Scientific Names ↓, Nania [dostęp 2019-11-15] .

[27] The Key to Scientific Names ↓, Niche [dostęp 2019-11-15] .

[28] The Key to Scientific Names ↓, Pholoe [dostęp 2019-11-15] .

[Mielczarek&Kuziemko-29] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Heliantheini Reichenbach, 1853 (wersja: 2024-09-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-01-06].

[iucn-30] BirdLife International, Eriocnemis godini, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2019-11-15] (ang.).