Etnogeneza – proces kształtowania się etnosu grup etnicznych, a według niektórych badaczy także samej grupy etnicznej. Badaniem etnogenezy zajmuje się historia, etnologia, archeologia, antropologia kulturowa, socjologia i językoznawstwo. Termin wywodzi się od neologizmu ethnogenesis użytego po raz pierwszy w połowie XIX wieku przez Henry`ego Timroda. Następnie pojęcie to przejął świat XX-wiecznych antropologów – akademików.
Podstawowe formy etnogenezy to:
