Tablica upamiętniająca Eugeniusza Ajewskiego na Kopcu Powstania Warszawskiego | |
| Data i miejsce urodzenia |
30 grudnia 1915 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
8 maja 2006 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
Eugeniusz Ajewski, konspiracyjne nazwisko Andrzej Morski, ps. „Kotwa” (ur. 17 grudnia?/30 grudnia 1915 we Władywostoku, zm. 8 maja 2006 w Warszawie) – żołnierz podziemia podczas II wojny światowej, podpułkownik, architekt, sędzia bokserski.
Syn Stanisława i Marii z domu Mirowskiej. Miał starszego brata Józefa, z którym wspólnie wychowywał się we Władywostoku. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, wraz z rodziną przeniósł się do Warszawy. Kształcił się wtedy w IV Gimnazjum Miejskim. W 1928 po tym jak matka zaczęła chorować, przeprowadził się z ojcem i bratem do Wołomina (Maria w tym czasie przebywała już w sanatorium, gdzie w 1929 zmarła), zamieszkali wtedy w kamienicy na rogu ulic Szopena i Wileńskiej. W 1939 chwile przed wybuchem wojny został zmobilizowany do wojska. W wojnie obronnej 1939 roku walczył w 18 pułku artylerii lekkiej z Grupy Operacyjnej „Narew”. Jako dowódca działonu odzyskał 2 utracone działa. Po krótkich walkach we wrześniu 1939 powrócił do Wołomina, gdzie zastał wysadzony dom oraz wieść o śmierci brata i ojca (nie było po nim śladu, odnalazł się po zakończeniu kampanii wrześniowej). Tragiczną śmierć brata opisała we fragmencie swojej powieści pt. Węzły życia Zofia Nałkowska, która osobiście widziała zbombardowaną kamienicę.

Po przerwaniu walk próbował podjąć studia we Lwowie. Aresztowany przez NKWD 3 października 1939. Zaraz po powrocie do Warszawy rozpoczął działalność konspiracyjną. Wraz z kapitanem Jackiem Januszem Wyszogrodzkim ps. „Jacek”, złożył przysięgę na ręce ppłk. Franciszka Juliana Znamirowskiego ps. „Profesor”.
Zarobkowo pracował jako robotnik budowlany, a w między czasie studiował na Wydziale Architektury u prof. Stefana Władysława Bryły na tajnej Politechnice Warszawskiej.
W tym czasie zajmował się działalnością sabotażową na budowlach niemieckich. Materiały sabotażowe były dostarczane przez kpt. Piotra Wojtyńskiego ps. „Tygrys”, z szefostwa Komendy Głównej Armii Krajowej. Organizował zdobywanie broni, zajmował się szkoleniem.
Był dowódcą II plutonu w 3. kompanii szturmowej IV Rejonu Obwodu Mokotów. W powstaniu warszawskim walczył od 1 sierpnia na Mokotowie w pułku „Baszta”. Po nieskutecznym natarciu na koszary na ul. Rakowieckiej na rozkaz dowódcy batalionu IV Rejonu wycofał się z gmachu SGGW. Był zastępcą dowódcy komp. 02. „Wihtala”, por. Witolda Janiszewskiego. Od 25 września jako dowódca kompanii w batalionie „Olza”. Po kapitulacji Mokotowa wzięty do niewoli, uciekł z konwoju i trafił do partyzantki w grójeckiem.
Po wojnie zajmował się rozwojem harcerstwa i sportu. Przez 45 lat był sędzią bokserskim. Do chwili śmierci członek władz Światowego Związku Żołnierzy AK, przewodniczący Komisji Historycznej i redaktor „Biuletynu Informacyjnego” Okręgu Warszawskiego ŚZŻAK. Działacz zaangażowany w powstanie Muzeum Powstania Warszawskiego.
Przez 6 lat członek Komisji Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego. Członek Rady Honorowej Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego. Twórca 10 pomników „Baszty” oraz „Kotwicy” na Kopcu Powstania Warszawskiego. Autor siedmiotomowej monografii „Mokotów Walczy 44”, prowadził „Złote Księgi”, „Baszta”, TOnZ, WOZB, SZŻAK, i inne opracowania. Członek oddziału warszawskiego Stowarzyszenia Architektów Polskich.
Wszystkie materiały i dokumenty zebrane podczas publikacji Mokotów Walczy 1944 zostały przekazane przez autora do Muzeum Historycznego miasta stołecznego Warszawy (do czasu powstania planowanego Muzeum AK i powstania 1944). W 2008 ukazał się komiks Płaszcz Ajewskiego opowiadający o powstaniu warszawskim.
Pochowany w Panteonie Żołnierzy Polski Walczącej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 18D-L01-4).
Dane: