Europejski standard emisji spalin – norma dopuszczalnych emisji spalin w nowych pojazdach sprzedawanych na terenie Unii Europejskiej oraz Europejskim Obszarze Gospodarczym. Standardy te zostały opracowane w serii Dyrektyw Europejskich, które sukcesywnie zwiększały swoją restrykcyjność.
Obecnie, emisja tlenków azotu (NOx), węglowodorów (HC), tlenków węgla (CO) i cząstek stałych (PM) są uregulowane dla większości pojazdów, samochodów osobowych, ciężarówek, autobusów, pociągów, traktorów i maszyn rolniczych, barek, lecz wyłączając statki morskie i samoloty. Dla każdego typu pojazdu stosowane są inne standardy. Spełnianie wymogów emisji jest określone przez uruchomienie silnika w standardowym testowym cyklu – WLTP (World Harmonized Light Vehicle Test Procedure). Niespełniające wymogów emisji pojazdy nie mogą być sprzedawane na terenie UE, ale nowsze standardy nie dotyczą pojazdów już jeżdżących. Nie ma żadnych nakazów używania specyficznych technologii, by spełnić wymogi emisji, lecz przy ustalaniu standardów brana jest pod uwagę ogólnie dostępna technologia. Nowe modele muszą spełniać obecnie istniejące lub planowane standardy, lecz modele o krótkim cyklu życia mogą być oferowane w poprawionej wersji silnikowej.
Na początku 2000 roku Australia rozpoczęła harmonizowanie własnego prawa (Australian Design Rule) w zakresie emisji spalin przez nowe silniki spalinowe z europejskimi standardami. Norma EURO 3 została wprowadzona od 1 stycznia 2006 roku, a następne normy progresywnie zgodnie z europejskimi datami.
Od spełniania norm spalania są uzależnione opłaty od poruszania się różnych pojazdów po niektórych drogach. Dotyczy to przede wszystkim pojazdów ciężarowych i autobusów. Przykładowo w Polsce, pojazd spełniający maksymalnie normę 2 zapłaci 2 × tyle za przejechanie 1 km drogi co pojazd spełniający minimum normę 5.
Test NEDC, w którym sprawdzany jest pojazd pod kątem emisji spalin z technicznego punktu widzenia, nie odzwierciedla codziennego użytkowania pojazdu, ponieważ producenci mogą zmniejszyć masę pojazdu poprzez zdejmowanie tylnych siedzeń, poprawiać aerodynamikę poprzez zaklejenie kratek i klamek drzwi lub zmniejszyć obciążenie alternatora przez wyłączenie reflektorów, wentylatora w kabinie pasażerskiej lub po prostu odłączenie alternatora, który ładuje akumulator.
Od 1 września 2017 roku na terenie Unii Europejskiej wszystkie nowe modele samochodów muszą być poddawane testom WLTP i RDE (Real Driving Test), które znacznie lepiej sprawdzają pojazdy w porównaniu do rzeczywistej jazdy pod kątem spalania oraz emisji spalin.
| Norma [Rok] | CO [g/km] | HC [g/km] | NOx [g/km] | HC+NOx [g/km] | PM [g/km] | Cząstki stałe [#/km] | Pył hamulcowy PM10 [g/km] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| EURO 1
[1993] |
2,72 | – | – | 0,97 | – | – | – |
| EURO 2
[1997] |
2,2 | – | – | 0,5 | – | – | – |
| EURO 3
[2001] |
2,3 | 0,2 | 0,15 | – | – | – | – |
| EURO 4
[2006] |
1 | 0,1 | 0,08 | – | – | – | – |
| EURO 5
[2011] |
1 | 0,1 | 0,06 | – | 0,005* | 6,0 · 1011** | – |
| EURO 6
[2015] |
1 | 0,1 | 0,06 | – | 0,005* | 6,0 · 1011 | – |
| EURO 7
[2026] |
1 | 0,1 | 0,06 | – | 0,0045 | 6,0 · 1011 | 0,007*** |
* Dotyczy silników z wtryskiem bezpośrednim (GDI)
*** Emisja cząstek stałych pyłu hamulcowego (PM10) – regulacja tylko dla pojazdów kategorii M1 oraz N1; określona wyłącznie jako masa (PM), a nie jako liczba (PN) cząstek stałych. Obowiązuje do 2035 r., potem limit zostanie obniżony do 0,003 [g/km]. Nie dotyczy pojazdów ciężarowych, również po 2035 roku.
| Norma [Rok] | CO [g/km] | HC [g/km] | NOx [g/km] | HC+NOx [g/km] | PM [g/km] | Cząstki stałe [#/km] | Pył hamulcowy PM10 [g/km] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| EURO 1
[1992] |
2,72 | – | – | 0,97 | 0,14 | – | – |
| EURO 2
[1996] |
1 | – | – | 0,7 | 0,08 | – | – |
| EURO 3
[2001] |
0,64 | – | 0,5 | 0,56 | 0,05 | – | – |
| EURO 4
[2006] |
0,5 | – | 0,25 | 0,3 | 0,025 | – | – |
| EURO 5
[2011] |
0,5 | – | 0,18 | 0,23 | 0,005 | 6,0 · 1011** | – |
| EURO 6
[2014] |
0,5 | – | 0,08 | 0,17 | 0,005 | 6,0 · 1011 | – |
| EURO 7
[2026] |
0,5 | – | 0,08 | 0,17 | 0,0045 | 6,0 · 1011 | 0,007*** |
** Obowiązuje od stycznia 2013 roku.
*** Emisja cząstek stałych pyłu hamulcowego (PM10) – regulacja tylko dla pojazdów kategorii M1 oraz N1; określona wyłącznie jako masa (PM), a nie jako liczba (PN) cząstek stałych. Obowiązuje do 2035 r., potem limit zostanie obniżony do 0,003 [g/km]. Nie dotyczy pojazdów ciężarowych, również po 2035 roku.
| Norma [Rok] | CO [g/km] | HC [g/km] | NOx [g/km] | HC+NOx [g/km] | PM [g/km] | Cząstki stałe [#/km] | Pył hamulcowy PM10 [g/km] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| EURO 7
[2026] |
– | – | – | – | – | – | 0,003 |
| Norma [Rok] | CO [g/km] | HC [g/km] | NOx [g/km] | PM [g/km] |
|---|---|---|---|---|
| EURO 1
[1999] |
13 | 3 | 0,3 | – |
| EURO 2
[2005] |
5,5 | 1 | 0,3 | – |
| EURO 3
[2007] |
2 | 0,3 | 0,15 | – |
| EURO 4
[2017] |
1,14 | 0,38 | 0,07 | – |
| EURO 5
[2020] |
1 | 0,06 | 0,06 | 0,0045* |
* Dotyczy silników z wtryskiem bezpośrednim (GDI)
Obowiązywała od 1993 roku.
By spełnić normę Euro 1, producenci zaczęli korzystać z katalizatorów spalin.
Obowiązywała od 1997 roku.
Obowiązywała od 2001 roku.
Od normy Euro 3 przepisy UE wprowadzają różne limity emisji dla pojazdów z silnikami wysokoprężnymi i benzynowymi. Diesle mają bardziej surowe normy emisji CO, ale dopuszcza się wyższą emisję NOx.
Obowiązywała od 2006 roku.
Pojazdy z silnikiem o zapłonie iskrowym (benzynowe) są zwolnione ze standardów emisji cząstek stałych (PM) do etapu Euro 4
Obowiązywała od 2009 roku.
Obowiązuje od 2014 roku – Rozporządzenie Komisji (UE) nr 459/2012 dla lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych.
W 2008 roku Parlament Europejski uchwalił normę Euro 6 i zaktualizował ją w 2012, która dotyczy poziomu zanieczyszczeń emitowanych przez lekkie pojazdy samochodowe. Dopuszczalna wartość emisji tlenków azotu ma wynieść 400 mg/kWh, a więc o 80% mniej niż w normie Euro 5. Limity emisji cząstek stałych zostaną zmniejszone o 66% i mają wynosić 10 mg/kWh.
Norma dotycząca liczby cząstek stałych obowiązuje od 2013 r. z normą Euro 5b dla silników wysokoprężnych, a od 2015 r. z wartością Euro 6 dla silników benzynowych.
Modyfikacje norm, zmniejszające dopuszczalną emisję cząstek stałych zostały wprowadzone: (najpierw podana jest dana zatwierdzenia typu, potem data pierwszej rejestracji pojazdu, w nawiasach dopuszczalne dla danego typu cząsteczki (CO THC NMHC NOx HC+NOx PM PN [#/km]))
PM dotyczy tylko pojazdów z bezpośrednim wtryskiem. Informacja jest podana dla pojazdów z silnikiem benzynowych, dla diesli obowiązują inne normy.
Euro 6D-Temp – tymczasowa, to zmiana sposobu wykonywania testów, według założeń ma ona utrudnić manipulowanie przy wynikach przez producentów.
Wprowadzenie nowych norm było bardzo dyskusyjne. W praktyce producenci starali się zarejestrować jak najwięcej pojazdów w 2019. Problem jest taki, że samochody mające tylko silnik benzynowy nie spełniają nowych norm (limit emisji CO2 dla samochodów osobowych to 95 g/km, w 2019 roku było to 130 g/km), a rozwiązaniem znacznie obniżającym emisję było dodawanie silnika elektrycznego i akumulatorów – czyli sprzedawaniem aut hybrydowych. Nie tylko takich, które są w stanie przejechać kilkadziesiąt km wyłącznie na silniku elektrycznym (zazwyczaj hybryda zwana plug-in, PHEV), ale także taki, w których silnik elektryczny i akumulator pełnią pomocniczą rolę, m.in. odzyskując energię podczas hamowania w mieście (zwane po prostu hybrydami, HEV albo czasem „miękką hybrydą”, „mild hybrid”).
Zacznie obowiązywać od 29 listopada 2026 r. dla wszystkich nowych modeli samochodów osobowych, natomiast od 29 listopada 2027 r. dla wszystkich obecnych modeli (ich rewizji) – Rozporządzenie UE nr 2024/1257.
Wbrew pierwotnym projektom, norma Euro 7 utrzymuje normy emisji spalin na poziomie określonym dla normy Euro 6d, w tym różnice w poziomach emisji tlenków azotu (NOx) dla silników benzynowych z wtryskiem bezpośrednim i silników wysokoprężnych. Wprowadza ona natomiast szereg wymagań sprzętowych dla układów wydechowych, tj. bardziej zaawansowane systemy kontroli emisji spalin w czasie rzeczywistym, m. in. analizy rzeczywistej emisji tlenków azotu czy cząstek stałych. Nowa norma określa również limit emisji pyłu hamulcowego (PM10). Dla samochodów osobowych, zarówno dla tych z silnikiem benzynowym, jak i tych z silnikiem wysokoprężnym, wynosi on 0,007 [g/km], a dla samochodów z napędem elektrycznym 0,003 [g/km]. Po 2035 roku limit ten zostanie zrównany dla wszystkich nowych samochodów osobowych do poziomu 0,003 [g/km] i nie będzie obowiązywał samochodów ciężarowych.