Formalizm Jonesa – matematyczny opis stanu polaryzacji fali elektromagnetycznej, stworzony w 1941 r. przez Roberta C. Jonesa.
Spolaryzowana fala jest reprezentowana jako wektor Jonesa, liniowym elementom układu optycznego odpowiadają macierze Jonesa. Stan polaryzacji fali przechodzącej dostaje się jako iloczyn macierzy elementu i wektora fali padającej.
Wektor Jonesa fali spolaryzowanej przedstawia się jako: gdzie i to składowe wektora pola elektrycznego w ortogonalnych kierunkach (zazwyczaj poziomy x i pionowy y). Typowo wektor normalizuje się tak, by suma kwadratów składowych wynosiła 1, co upraszcza analizę kosztem informacji o amplitudzie fali. Ponadto często składową x-ową wektora przyjmuje się jako rzeczywistą, co może wiązać się z utratą informacji o fazie fali, niezbędnej przy obliczeniach związanych z interferencją.
W tabeli przedstawiono przykładowe znormalizowane wektory Jonesa ( oznacza jednostkę urojoną, ):
| Polaryzacja | Wektor Jonesa |
|---|---|
| Polaryzacja liniowa pozioma (oś x) | |
| Polaryzacja liniowa pionowa (oś y) | |
| Polaryzacja liniowa 45° od osi x | |
| Polaryzacja linowa -45° od osi x | |
| Polaryzacja kołowa prawoskrętna | |
| Polaryzacja kołowa lewoskrętna | |
| Polaryzacja eliptyczna ogólnie |
Macierze Jonesa przykładowych elementów:
| Element optyczny | Macierz Jonesa |
|---|---|
| Polaryzator liniowy o poziomej osi transmisji | |
| Polaryzator liniowy z pionową osią transmisji | |
| Polaryzator liniowy z osią transmisji pod kątem 45° względem osi x | |
| Polaryzator liniowy z osią transmisji pod kątem -45° względem osi x | |
| Polaryzator liniowy z osią transmisji pod kątem od osi x | |
| Polaryzator kołowy lewoskrętny | |
| Polaryzator kołowy prawoskrętny | |
| Filtr szaroodcieniowy o transmisji 0 < p < 1 | |
| Płytka ćwierćfalowa z osią szybką w kierunku x | |
| Płytka ćwierćfalowa z osią szybką w kierunku y | |
| Płytka półfalowa z osią szybką w kierunku x | |
| Płytka półfalowa z osią szybką w kierunku y |
Macierz Jonesa elementu optycznego obróconego wokół osi optycznej o kąt θ oznacza się M(θ) i powstaje z macierzy elementu nieobróconego M jako:
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż formalizm Jonesa stosować można jedynie do fali całkowicie spolaryzowanej. W przeciwnym wypadku stosowny opis matematyczny daje bardziej złożony rachunek Muellera.