Franciszek Bay-Rydzewski

Franciszek Bay-Rydzewski
Franciszek Baj
Data i miejsce urodzenia

4 października 1884
Lubaczów

Data i miejsce śmierci

21 czerwca 1978
Opole

Zawód

aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny

Lata aktywności

1906/07–1970

Odznaczenia
Medal 10-lecia Polski Ludowej
Odznaka „Zasłużonemu Opolszczyźnie”

Franciszek Bay-Rydzewski (ur. 4 października 1884 w Lubaczowie, zm. 21 czerwca 1978 w Opolu) – polski aktor i reżyser teatralny.

Życiorys

Urodził się w rodzinie rolnika Jakuba Baja i Barbary z Rydzików, brat Marcina Bay-Rydze­wskiego (1877–1952), aktora i reżysera. Kształcił się w gimnazjach w Jarosławiu, Przemyślu i Lwowie, a następnie uczęszczał do szkoły teatralnej, prowadzonej przez Franciszka Wysockiego przy Teatrze Miejskim we Lwowie. Tam też debiutował na scenie (1906 lub 1907). W kolejnych latach był członkiem zespołów objazdowych, trudno jednak jednoznacznie ustalić gdzie i kiedy występował (część informacji może dotyczyć jego brata Marcina lub Henryka Rydzewskiego). Według jego własnych relacji, po I wojnie światowej grał w Stanisławowie, Łucku (1924–1925) i Lublinie (1925). Następnie, od 1925 do 1928 roku (najprawdopodobniej) występował w Teatrze Miejskim w Grudziądzu oraz był członkiem objazdowego zespołu aktorów teatrów warszawskich (1929). Kolejne lata spędził w Warszawie (Teatr Komedia Muzyczna 1930), Łodzi (Teatr Popularny 1931–1932), Grodnie (Teatr Miejski 1932–1933), by przenieść się ponownie do Stanisławowa, gdzie występował w Teatrze Pokucko-Podolskim. Miasto to opuścił na sezon 1934/1935, kiedy był członkiem objazdowego zespołu Reduty, a następnie powrócił i aż do wybuchu II wojny światowej grał i reżyserował w objazdowym Teatrze Pokucko-Podolskim im. Moniuszki, przekształconym następnie na Teatr Małopolski.

Lata II wojny światowej spędził w Stanisławowie, m.in. współpracując z teatrami ukraińskimi (1931–1941 i 1944–1946).

Powróciwszy do Polski, osiadł w Opolu, gdzie aż do 1970 roku występował i reżyserował w Teatrze Ziemi Opolskiej (późniejszy Teatr im. Jana Kochanowskiego).

W 1958 roku zagrał epizodyczną rolę w filmie Dwoje z wielkiej rzeki (reż. Konrad Nałęcki), jednak scena z jego udziałem nie została wykorzystana.

Był mężem Izabeli Stanisławy ze Skal­skich (1896–1975).

Zmarł w Opolu, spoczął obok żony na cmentarzu komunalnym w Półwsi (sektor 3I-1-5_6).

Odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ „Szklanka wody” E. Scribe'a. „Życie Podlasia”. Nr 24, s. 4, 14 października 1934. Siedlce: Podlaska Spółdzielnia Wydawnicza i Spółdzielnia Wydawnicza w Siedlcach. [dostęp 2026-09-12].
  2. ↑ Teatr Pokucko-Podolski dla Kresów Wschodnich. Bilans prac i zamierzeń. „Wschód”. Nr 58, s. 8, 30 sierpnia - 2 września 1937. Lwów: Agencja „Wschód”. [dostęp 2026-09-12].
  3. ↑ Franciszek Bay-Rydzewski. fototeka.fn.org.pl. [dostęp 2022-06-02]. (pol.).
  4. ↑ Cmentarze komunalne w Opolu [online], Na nagrobku Franciszek Baj Rydzewski, opolepolwies.grobonet.com [dostęp 2026-09-12].
  5. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 104, poz. 1411 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 25 marca 1955 r. nr 0/431 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
  6. ↑ Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, nr 5, poz. 47, z 7 czerwca 1968, s. 5 [dostęp 2026-09-12].

Bibliografia