Gamma Cephei

Gamma Cephei
γ Cep
Ilustracja
Położenie w gwiazdozbiorze
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór

Cefeusz

Rektascensja

23h 39m 20,902s

Deklinacja

+77° 37′ 56,51″

Paralaksa (π)

0,07383 ± 0,00037″

Odległość

44,18 ± 0,22 ly
13,545 ± 0,069 pc

Wielkość obserwowana

3,220 ± 0,009m

Ruch własny (RA)

−63,00 ± 0,59 mas/rok

Ruch własny (DEC)

171,46 ± 0,58 mas/rok

Prędkość radialna

−42,82 ± 0,30 km/s

Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy

olbrzym lub podolbrzym

Typ widmowy

K1 III-IV CN1

Masa

A: 1,6 M
B: 0,3–0,4 M☉

Promień

A: 4,9 R☉

Metaliczność [Fe/H]

0,15

Wielkość absolutna

2,561 ± 0,009m

Jasność

10,6 L☉

Prędkość obrotu

<17 km/s

Wiek

6,6 mld lat

Temperatura

4920 K

Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół

Centrum Galaktyki

Półoś wielka

6300 pc

Mimośród

0,2571

Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 35 Cep
2MASS: J23392083+7737563
Bonner Durchmusterung: BD+76°928
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 893
Boss General Catalogue: GC 32875
Katalog Gliesego: GJ 903
Katalog Henry’ego Drapera: HD 222404
Katalog Hipparcosa: HIP 116727
Katalog jasnych gwiazd: HR 8974
SAO Star Catalog: SAO 10818
Errai, Alrai; GCTP 5725.00

Gamma Cephei (γ Cep, Errai) – gwiazda w gwiazdozbiorze Cefeusza, odległa o około 44 lata świetlne od Słońca.

Nazwa

Tradycyjna nazwa własna gwiazdy, Errai, wywodzi się z arabskiego ‏الراعي‎ ar-rā‘ī, co oznacza „pasterz”. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2015 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Errai dla określenia tej gwiazdy.

Charakterystyka obserwacyjna

Projekcja ścieżki precesji bieguna północnego na stałym niebo epoki J2000.0 dla przedziału czasowego od 48000 p.n.e. do 52000 n.e.

Jest to druga co do jasności gwiazda konstelacji, jej obserwowana wielkość gwiazdowa to 3,22m; zmienia się ona w zakresie od 3,18 do 3,24m.

Errai można znaleźć na niebie, wyobrażając sobie linię łączącą gwiazdę Caph na końcu „litery W”, jaką tworzą gwiazdy Kasjopei i Polaris, współczesną Gwiazdę Polarną. Gamma Cephei jest nieco powyżej środka tej linii, w stronę Polaris.

Około roku 4000 n.e., z uwagi na precesję osi ziemskiej, Errai znajdzie się o 3° od północnego bieguna niebieskiego i zajmie na sferze niebieskiej miejsce Gwiazdy Polarnej.

Charakterystyka fizyczna

Jest to gwiazda podwójna. W skład układu wchodzi widoczna Gamma Cephei A i oddalony o 0,9 sekundy kątowej (pomiar z 2006 r.) składnik Gamma Cephei B o wielkości 7,3m. Obie gwiazdy krążą wokół siebie z okresem 57–66 lat w średniej odległości około 19 au; ze względu na mimośród orbity odległość dzieląca gwiazdy zmienia się od 12 do 26 au.

Gamma Cephei A to pomarańczowy olbrzym (lub podolbrzym) należący do typu widmowego K1. Ma on temperaturę 4920 K i jasność 10,6 razy większą niż jasność Słońca. Jej promień, znany dzięki pomiarowi średnicy kątowej, jest 4,9 razy większy niż promień Słońca, a masa jest oceniana na 1,6 razy większą od masy Słońca.

Gamma Cephei B jest mało masywną gwiazdą, czerwonym karłem o masie 0,3–0,4 masy Słońca. Jego temperatura to 3500 K, przypuszcza się, że reprezentuje typ widmowy M.

Układ planetarny

W 1988 roku opublikowano wyniki analiz zmian prędkości radialnej gwiazdy, które zostały zinterpretowane jako możliwy efekt wywołany przez przyciąganie masywnej planety. Rok później o takim samym wyniku doniósł inny zespół badaczy. Ze względu na dużą niepewność pomiaru, odkrycie doczekało się weryfikacji dopiero w 2002 roku.

Planeta, którą odkryto w tym układzie, okrąża składnik A. Została ona oznaczona Gamma Cephei b i jest gazowym olbrzymem o masie 1,85 masy Jowisza, okrążającym składnik A w odległości dwukrotnie większej niż odległość Ziemi od Słońca, o okresie obiegu 2,5 roku.

Nazwa własna planety została wyłoniona w 2015 roku w publicznym konkursie. Tadmor to dawna semicka i współczesna arabska nazwa starożytnego miasta Palmyra, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zwycięską nazwę zaproponowali członkowie Syryjskiego Stowarzyszenia Astronomicznego (Syria).

Towarzysz
 Masa
(MJ)		 Okres orbitalny
(dni)		 Półoś wielka
(au)		 Ekscentryczność
Tadmor 1,85 ± 0,06 903,3 ± 1,5 2,05 ± 0,06 0,049 ± 0,034

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Gamma Cephei w bazie SIMBAD (ang.) [dostęp 2018-08-28].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jim Kaler: Errai (Gamma Cephei). [w:] STARS [on-line]. 2013-05-20. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
  3. 1 2 3 Gamma Cephei b w serwisie The Exoplanet Encyclopaedia(inne języki) (ang.)
  4. 1 2 3 Anderson E., Francis C: HIP 116727. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
  5. ↑ Obliczona na podstawie wielkości obserwowanej i paralaksy.
  6. 1 2 γ Cephei. Alcyone ephemeris. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
  7. ↑ Cepheus. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 158. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
  8. ↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-06-01. [dostęp 2018-08-28].
  9. ↑ J. Vondrák, N. Capitaine, P. Wallace, New precession expressions, valid for long time intervals, „Astronomy & Astrophysics”, 534, 2011, A22, DOI: 10.1051/0004-6361/201117274, ISSN 0004-6361 [dostęp 2023-01-25].
  10. 1 2 Gamma Cephei is a future North Star. EarthSky, 2013-09-30. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
  11. ↑ James B. Kaler: The Ever-Changing Sky: A Guide to the Celestial Sphere. Cambridge University Press, 2002, s. 150. ISBN 0-521-49918-6.
  12. ↑ Mason et al.: WDS J23393+7738AB. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  13. 1 2 Errai. SolStation. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
  14. ↑ Bruce Campbell, G.A.H. Walker, S. Yang. A search for substellar companions to solar-type stars. „The Astrophysical Journal”. 331, s. 902–921, 1988. DOI: 10.1086/166608. Bibcode: 1988ApJ...331..902C. (ang.).
  15. ↑ A.T. Lawton, P. Wright. A planetary system for Gamma Cephei?. „British Interplanetary Society”. 42, s. 335–336, 1989. Bibcode: 1989JBIS...42..335L. (ang.).
  16. ↑ McDonald Observatory Planet Search finds first planet orbiting close-in binary star. McDonald Observatory, 2002-10-09. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
  17. 1 2 The Approved Names. [w:] NameExoWorlds [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna / Zooniverse, 2015-12-15. [dostęp 2018-08-28].

Linki zewnętrzne