Ganoderma

Lakownica
	; Lakownica żółtawa (Ganoderma lucidum)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	żagwiowce
Rodzina	żagwiowate
Rodzaj	lakownica
	Nazwa systematyczna
	Ganoderma P. Karst.; Revue mycol., Toulouse 3(9): 17 (1881)
	Typ nomenklatoryczny
	Ganoderma lucidum (Curtis) P. Karst.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Ganoderma P. Karst. (lakownica) – rodzaj grzybów z rodziny żagwiowatych (Polyporaceae). Obejmuje ponad 250 gatunków, wiele z nich ze strefy tropikalnej. W Europie występuje 7 gatunków.

Cechy charakterystyczne

Grzyby pasożytnicze i saprotroficzne powodujące białą zgniliznę drewna. Owocniki jednoroczne lub wieloletnie. Kapelusze przyrośnięte bokiem, płaskie (lub dość grube), zazwyczaj półkoliste, półeczkowate, rzadko z trzonem. Pokryte są cienką, lakowatą lub żywiczną krustą, która często jest błyszcząca i stąd pochodzi nazwa rodzajowa. Rurki brązowe, z białymi, drobnymi porami. Miąższ łykowato-elastyczny do korkowato-drewnowatego. Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki o specjalnej budowie: mają podwójną ścianę. Jej wewnętrzna ściana jest kolorowa, a zewnętrzna (exosporium) bezbarwna i dość gruba. Przez jej pory rostkowe przenikają brodawki warstwy wewnętrznej.

Lakownice zawierają kwas lucidenowy, ganodermanodiol i ganoderiol – substancje o działaniu immunostymulującym i przeciwnowotworowym.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Polyporaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Takson utworzył Petter Adolf Karsten w 1888 r. Gatunkiem typowym jest Ganoderma lucidum (Curtis) P. Karst. Synonimy naukowe: Dendrophagus Murrill, Elfvingia P. Karst., Friesia Lázaro Ibiza, Ganoderma subgen. Trachyderma Imazeki, Tomophagus Murrill, Trachyderma (Imazeki) Imazeki.

Polską nazwę podał Stanisław Domański w 1967 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako huba, wrośniak, lśniak lub żagiew.

Gatunki występujące w Polsce:

Ganoderma adspersum (Schulzer) Donk (1969) – lakownica europejska
Ganoderma applanatum (Pers.) Pat. 1887 – lakownica spłaszczona
Ganoderma carnosum Pat. 1889 – lakownica brązowoczarna
Ganoderma lucidum (Curtis) P. Karst. 1881 – lakownica żółtawa
Ganoderma pfeifferi Bres. 1889 – lakownica czerwonawa
Ganoderma resinaceum Boud. 1890 – lakownica jasnomiąższowa

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody.

Niektóre inne gatunki:

Ganoderma austroafricanum M.P.A. Coetzee, M.J. Wingf., Marinc. & Blanchette 2014
Ganoderma valesiacum Boud. 1895 – lakownica modrzewiowa

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-11-18] (ang.).
↑ LeifL. Ryvarden LeifL., Genera of Polypores: Nomenclature and Taxonomy, t. 5, Lubrecht & Cramer Ltd, 1991, s. 1–391, ISBN 82-90724-10-1 .
1 2 3 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 222, ISBN 83-09-00714-0 .
↑ EwaldE. Gerhardt EwaldE., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 546, ISBN 83-7404-513-2 .
↑ AndrzejA. Szczepkowski AndrzejA., Grzyby nadrzewne w innym świetle – użytkowanie owocników, „Studia i Materiały CEPL w Rogowie. Rocznik 14”, 32 (3), 2012, s. 171–189 .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 259–261, ISBN 83-89648-09-1 .
↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
↑ Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-08-30] .

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-11-18] (ang.).

[ryv-2] LeifL. Ryvarden LeifL., Genera of Polypores: Nomenclature and Taxonomy, t. 5, Lubrecht & Cramer Ltd, 1991, s. 1–391, ISBN 82-90724-10-1 .

[gum-3] 1 2 3 BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 222, ISBN 83-09-00714-0 .

[ger-4] EwaldE. Gerhardt EwaldE., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 546, ISBN 83-7404-513-2 .

[szcze-5] AndrzejA. Szczepkowski AndrzejA., Grzyby nadrzewne w innym świetle – użytkowanie owocników, „Studia i Materiały CEPL w Rogowie. Rocznik 14”, 32 (3), 2012, s. 171–189 .

[sf-6] Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).

[check-7] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 259–261, ISBN 83-89648-09-1 .

[if2-8] Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).

[kom-9] Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-08-30] .