
Genogram – graficzny schemat przekazów transgeneracyjnych w rodzinie, podobny do drzewa genealogicznego. Ilustruje związki i relacje między krewnymi oraz ważne daty z życia członków rodziny. Informuje też o wizji życia rodzinnego jakie dana osoba otrzymała od swojej rodziny, wskazując prawdopodobne przyczyny jej aktualnej sytuacji życiowej.
Genogram stosuje się przede wszystkim w pracy socjalnej z rodzinami, systemowej terapii rodzinnej, a także psychoterapii w celu diagnozy relacji w rodzinie oraz łatwego dekodowania. Metoda szczególne stosowana w ramach podejścia systemowego w diagnozie rodziny.
Genogram umożliwia poznanie dysfunkcyjnych „tradycji” rodzinnych, nieświadomie przekazywanych z pokolenia na pokolenie, takich jak trudności w związkach interpersonalnych, tendencje poligamiczne, alkoholizm. Pozwala także mniemać o wizji własnego życia badanej osoby, przekazanej przez rodzinę.
| Symbole podstawowe | |
|---|---|
| Symbol | Znaczenie |
| mężczyzna | |
| mężczyzna w wieku 32 lat | |
| kobieta | |
| kobieta w wieku 28 lat | |
| osoba zmarła | |
| osoba, której płeć jest nieznana | |
| Relacje interpersonalne | |
| Symbol | Relacja |
| obojętność | |
| harmonia w relacjach | |
| bliskie relacje | |
| bardzo bliskie relacje (w negatywnym znaczeniu, tzn. „relacja naduwikłana” – zbyt bliska emocjonalnie) | |
| miłość | |
| zakochanie | |
| dystans emocjonalny | |
| niezgoda | |
| nienawiść | |
| konflikt | |
| zerwany kontakt, ostre odcięcie się | |
| relacje ambiwalentne | |
| brak zaufania | |
| nadużycie | |
| nadużywanie emocjonalne | |
| nadużywanie fizyczne | |
| nadużywanie seksualne | |
| przemoc | |
| lekceważenie w formie wyjątkowo przykrej (jako forma nadużycia) | |
| manipulacja | |
| nadmierne kontrolowanie | |
| skupienie uwagi | |
| admiracja | |
| Powiązania | |
|---|---|
| Symbol | Powiązanie |
| małżeństwo | |
| rozwód | |
| separacja | |
| separacja faktyczna | |
| separacja formalna, orzeczona przez sąd | |
| unieważnienie małżeństwa | |
| narzeczeństwo | |
| narzeczeństwo kohabitujące | |
| narzeczeństwo w separacji | |
| długotrwały związek nieformalny | |
| rejestrowany związek partnerski | |
| partnerzy związku rejestrowanego w separacji | |
| partnerzy związku rejestrowanego w formalnej separacji | |
| krótkotrwała relacja | |
| relacje tymczasowe lub jednorazowe | |
| romans poza związkiem | |
| Ciąża i dzieci | |
| Symbol | znaczenie |
| ciąża | |
| poronienie naturalne | |
| poronienie sztuczne | |
| bliźnięta | |
| bliźnięta jednojajowe | |
| adopcja | |
| wychowywanie osoby nieprzysposobionej formalnie | |
W pracy warsztatowej z rodziną lub osobą nad genogramem można wykorzystywać również własne symbole – służące do oznaczania różnych ważnych aspektów życia rodziny – nie tylko jej struktury i relacji interpersonalnych – chociażby do oznaczania:
Osoby zamieszkujące razem oznaczamy otaczając je wszystkie pętlą.
Wokół symboli osób przy pracy, tą metodą warto zapisywać ważne informacje dotyczące poszczególnych osób czy relacji. Mogą to być: