George Steiner

Francis George Steiner
	; George Steiner (2013)
Data i miejsce urodzenia	23 kwietnia 1929 ; Neuilly-sur-Seine
Data i miejsce śmierci	3 lutego 2020 ; Cambridge
Zawód, zajęcie	krytyk literacki, tłumacz, nauczyciel
Alma Mater	Uniwersytet Paryski
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Francis George Steiner (ur. 23 kwietnia 1929 w Neuilly-sur-Seine, zm. 3 lutego 2020 w Cambridge) – amerykański krytyk literacki, eseista, filozof, nowelista, powieściopisarz, tłumacz i nauczyciel.

Życiorys

Studiował na uniwersytetach w Paryżu (Uniwersytet Paryski), Chicago, Harvardzie i Oxfordzie. Napisał 15 książek, w tym także powieści, przetłumaczonych na kilkanaście języków (do 1994 – na piętnaście). Pisał na temat związków pomiędzy językiem, literaturą i społeczeństwem oraz o Holocauście. Poliglota i polihistor. Był laureatem licznych stypendiów i nagród, m.in. Rhodes Scholarship (1950), Guggenheim Fellowship (1970/1971), Chevalier de la Légion d'Honneur rządu francuskiego (1984), PEN/Macmillan Silver Pen Award (1992), Truman Capote Lifetime Achievement Award (1998).

Krytyka

Krytyka twórczości Steinera przebiegała na wielu płaszczyznach. Przykładowo Paweł Majewski w recenzji Śmierci tragedii zwracał uwagę na „całkowite ignorowanie przez niego [Steinera] pozaliterackich uwarunkowań dzieła literackiego”. Przykładem jest Steinerowska interpretacja braku didaskaliów w sztukach teatralnych Racine’a jako celowego zabiegu artysty, podczas gdy oszczędność sztuk Racine’a wynikała w istocie z niewygodnych warunków ich wystawiania w komnatach Wersalu. Zarzuty wobec Steinera dotyczyły też zupełnego pomijania kontekstów literatury innej niż angielska, francuska i niemiecka; Steiner uznawał dziewiętnastowieczny romantyzm za moment upadku sztuki dramatycznej, mimo że właśnie wtedy rozkwitała ona m.in. w Polsce i Rosji. Ben Hutchinson podkreślał, że o ile odrzucanie przez Steinera literatury Stanów Zjednoczonych „można zrozumieć w kontekście jego nieskruszonego europeizmu”, problematyczne jest „wykluczenie praktycznie każdej interakcji z literaturami lub kulturami spoza Starego Kontynentu”. Steiner również nie poświęcał wiele miejsca twórczości kobiet.

Tłumaczenia na j. polski

Nauki mistrzów, Poznań 2007, Wyd. Zysk i S-ka, s. 196, ISBN 978-83-7506-081-2
Gramatyki tworzenia. Na podstawie wygłoszonych w roku 1990 wykładów imienia Gifforda, Poznań 2004, Wyd. Zysk i S-ka, s. 304, seria Antropos ISBN 83-7298-616-9
Rzeczywiste obecności, tł. Ola Kubińska Gdańsk-Warszawa 1997, Instytut Kultury, Słowo/Obraz Terytoria
W zamku Sinobrodego. Kilka uwag w kwestii przedefiniowania kultury, tł. Ola Kubińska, Gdańsk 1993, Wyd. Atext
Po wieży Babel. Problemy języka i przekładu, tł. Olga i Wojciech Kubińscy, Kraków 2000, TAiWPN Universitas, seria Horyzonty Nowoczesności
Zerwany kontrakt, tł. Ola Kubińska, Warszawa 1994, Instytut Kultury
Czym jest komparatystyka literacka? Przeł. Agnieszka Matkowska. "Porównania" 2/2005, s. 13-26 (przedruk w: Niewspółmierność. Perspektywy nowoczesnej komparatystyki. Red. T. Bilczewski. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2010, s. 511–529, ISBN 9788323328414 oraz w: Literatura światowa i przekład. Historie i teorie nowoczesnej komparatystyki od szkoły amerykańskiej do biohumanistyki. Wybór, wstęp i opracowanie T. Bilczewski, A. Hejmej, E. Rajewska. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2022, s. 369-387, ISBN 9788323350897)
Dziesięć (możliwych) przyczyn smutku myśli, tł. Ola i Wojciech Kubińscy, Gdańsk 2007, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, ISBN 83-85323-96-1
Przekładając nieprzekładalne, Gdańsk-Sopot 2007, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, ISBN 9788373264298
Śmierć tragedii, przekład Krzysztof Filip, Słowo/Obraz Terytoria 2023, ISBN 978-83-8325-053-3

Przypisy

↑ George Steiner, Prodigious Literary Critic, Dies at 90. nytimes.com. [dostęp 2020-02-03]. (ang.).
↑ Wstęp do: Francis George Steiner, Zerwany kontrakt, Warszawa 1994, wyd. Instytut Kultury
1 2 3 PawełP. Majewski PawełP., Fedra i krzesło. O „Śmierci tragedii” George’a Steinera [online], Kultura Liberalna, 29 kwietnia 2024 [dostęp 2024-05-02] (pol.).
1 2 BenB. Hutchinson BenB., The rest is silence: On George Steiner, 1929-2020, „TLS. Times Literary Supplement” (6102), 13 marca 2020, s. 10–12 [dostęp 2024-05-02] (ang.).

Linki zewnętrzne

[1] George Steiner, Prodigious Literary Critic, Dies at 90. nytimes.com. [dostęp 2020-02-03]. (ang.).

[2] Wstęp do: Francis George Steiner, Zerwany kontrakt, Warszawa 1994, wyd. Instytut Kultury

[Majewski-3] 1 2 3 PawełP. Majewski PawełP., Fedra i krzesło. O „Śmierci tragedii” George’a Steinera [online], Kultura Liberalna, 29 kwietnia 2024 [dostęp 2024-05-02] (pol.).

[Hutchinson-4] 1 2 BenB. Hutchinson BenB., The rest is silence: On George Steiner, 1929-2020, „TLS. Times Literary Supplement” (6102), 13 marca 2020, s. 10–12 [dostęp 2024-05-02] (ang.).