Georgizm

FREE TRADE FREE LAND FREE MEN
Logo kampanii georgistów z lat 90. XIX wieku, na którym kot nawiązuje do sloganu ,,Czy widzisz tego kota?" pochodzącym z historii Jamesa G. Maguire'a, który porównał rozumienie georgizmu do dostrzeżenia kota na obrazku przedstawiającym pejzaż.

Georgizm – ideologia ekonomiczna zakładająca, że ludzie powinni mieć prawo do posiadania dóbr, które sami wytwarzają, natomiast dochód pochodzący z ziemi – w tym z zasobów naturalnych, terenów wspólnych i obszarów miejskich – według georgizmu powinien należeć na równi do każdego.

Wytworzył się z pism amerykańskiego ekonomisty Henrego George'a. Paradygmat georgizmu opiera się na szukaniu rozwiązań problemów społecznych i ekologicznych, opierając się na zasadach praw własności ziemi i gospodarki rynkowej próbując połączyć wydajność ekonomiczną ze sprawiedliwym podziałem dóbr wspólnych.

Georgizm skupia się na podziale renty ekonomicznej wynikającej z własności ziemi, monopoli naturalnych, praw do emisji zanieczyszczeń oraz kontroli nad dobrami wspólnymi. Głównym postulatem polityki georgistowskiej jest wprowadzenie podatku od wartości gruntu (LVT), dochody z którego mogą być wykorzystywane do ograniczenia lub całkowitego zniesienia pozostałych podatków (w tym podatku dochodowego) uważanych za niesprawiedliwe i nieefektywne.

Henry George spopularyzował koncepcję pozyskiwania dochodów budżetu państwa głównie z ziemi i przywilejów związanych z zasobami naturalnymi w swojej książce Postęp i Nędza (Progress and Poverty, 1879). Filozoficzne podstawy georgizmu oparte są na ideach między innymi Johna Locke'a, Barucha Spinozy czy Thomasa Paine'a. Ekonomiści, od Adama Smitha i Davida Ricardo po Miltona Friedmana i Josepha Stiglitza, zauważyli, że podatek od wartości gruntu (LVT) nie powoduje nieefektywności gospodarczej w przeciwieństwie do innych podatków. Zwolennicy tego podatku twierdzą również, że zmniejsza on nierówności ekonomiczne, zwiększa wydajność gospodarczą, eliminuje bodźce do niewykorzystywania gruntów miejskich oraz ogranicza spekulacje nieruchomościami.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Seeing the Cat [online], www.henrygeorge.org [dostęp 2022-11-13].
  2. ↑ Introduction to Georgist Philosophy and Activity [online], web.archive.org, 29 kwietnia 2019 [dostęp 2022-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-29].
  3. ↑ Wayback Machine [online], web.archive.org, 12 sierpnia 2014 [dostęp 2022-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2014-08-12].
  4. ↑ The Corruption of Economics - Shepheard Walwyn Publishers [online], 3 grudnia 2020 [dostęp 2022-11-12] (ang.).
  5. ↑ A Philosophy for a Fair Society - Shepheard-Walwyn Publishers [online], web.archive.org, 5 listopada 2018 [dostęp 2022-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-05].
  6. ↑ Henry George, Progress and Poverty, London: Routledge, 7 sierpnia 2024, s. 423–470, DOI: 10.4324/9781003549239-14, ISBN 978-1-003-54923-9 [dostęp 2025-10-29].
  7. ↑ John Locke / Some Considerations of the Consequences of the Lowering of Interest and the Raising the Value of Money -- 1691 [online], www.cooperative-individualism.org [dostęp 2025-10-29] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-08].
  8. ↑ Adam Smith: The Wealth of Nations Year: 1776, Schlager Group Inc., 15 sierpnia 2025, DOI: 10.3735/9781961844384.book-part-003, ISBN 978-1-961844-38-4 [dostęp 2025-10-29].