Geranoaetus

	Geranoaetus
	Kaup, 1844
	; Aguja białosterna (G. albicaudatus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Accipitrini
Rodzaj	Geranoaetus
	Typ nomenklatoryczny
	Falco aguja Temminck, 1824 (= Spizaetus melanoleucus Vieillot, 1819)
Synonimy
	Tachytriorchis Kaup, 1844; Heteroaetus Kaup, 1845; Geranaetus Agassiz, 1846; Tachyptriorchis Reichenbach, 1850; Heteraetus Kaup, 1850;
	Tachytriorchis Kaup, 1844; Heteroaetus Kaup, 1845; Geranaetus Agassiz, 1846; Tachyptriorchis Reichenbach, 1850; Heteraetus Kaup, 1850;
Gatunki
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Geranoaetus – rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi (Accipitrinae) w obrębie rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce (Stany Zjednoczone, Meksyk, Belize, Gwatemala, Honduras, Nikaragua, Kostaryka, Panama, Kolumbia, Trynidad i Tobago, Wenezuela, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Ekwador, Chile, Peru, Boliwia, Paragwaj, Argentyna i Urugwaj).

Morfologia

Długość ciała 44–76 cm, rozpiętość skrzydeł 113–184 cm; masa ciała 865–3200 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1844 roku niemiecki przyrodnik Johann Jakob Kaup w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Klasyfikacja ssaków i ptaków. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) aguja wielka (G. melanoleucus).

Etymologia

Geranoaetus (Geranaetus): gr. γερανος geranos ‘żuraw’ (tj. szary); αετος aetos ‘orzeł’.
Tachytriorchis: gr. ταχυς takhus ‘szybki’; τριορχης triorkhēs ‘myszołów’, od τρεις treis, τρια tria ‘trzy’; ορχις orkhis ‘jądro’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Falco pterocles Temminck, 1821 (= Buteo albicaudatus Vieillot, 1816).
Heteroaetus (Heteraetus): gr. ἑτερος heteros ‘różny, inny’; αετος aetos ‘orzeł’.
Tachyptriorchis: gr. ταχυπτερος takhupteros ‘szybkoskrzydły’; τριορχης triorkhēs ‘myszołów’, od τρεις treis, τρια tria ‘trzy’; ορχις orkhis ‘jądro’.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Geranoaetus albicaudatus (Vieillot, 1816) – aguja białosterna
Geranoaetus polyosoma (Quoy & Gaimard, 1824) – aguja rdzawogrzbieta
Geranoaetus melanoleucus (Vieillot, 1819) – aguja wielka

Uwagi

↑ Nowa nazwa dla Geranoaetus Kaup, 1844.
↑ Nieuzasadniona poprawka Geranoaetus Kaup, 1844.
↑ Alternatywna nazwa lub niepiepoprawna późniejsza pisownia Tachytriorchis Kaup, 1844.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Heteroaetus Kaup, 1845.

Przypisy

↑ Geranoaetus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Kaup 1844 ↓, s. 122.
↑ Kaup 1844 ↓, s. 123.
↑ J.J. Kaup. Ueber Falken. Mit besonderer Berücksichtigung der im Museum der Senckenbergischen naturforschenden Gesellschaft aufgestellten Arten. „Museum Senckenbergianum”. 3, s. 261, 1845. (niem.).
↑ Index Universalis. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 162. (łac.).
↑ H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. ryc. XCV. (niem.).
↑ J.J. Kaup. Coriglirte Uebersicht der Falconidae. „Archiv für Naturgeschichte”. 16 (1), s. 39, 1850.
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Geranoaetus, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-10-23] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Geranoaetus [dostęp 2022-02-02] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Tachytriorchis [dostęp 2022-02-02] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Heteroaetus [dostęp 2022-02-02] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Tachyptriorchis [dostęp 2026-10-23] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2026-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-23].

Bibliografia

J.J. Kaup: Classification der Säugethiere und Vögel. Darmstadt: C. W. Leske, 1844, s. 1–144. (niem.).
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[4] Nowa nazwa dla Geranoaetus Kaup, 1844.

[6] Nieuzasadniona poprawka Geranoaetus Kaup, 1844.

[8] Alternatywna nazwa lub niepiepoprawna późniejsza pisownia Tachytriorchis Kaup, 1844.

[10] Niepoprawna późniejsza pisownia Heteroaetus Kaup, 1845.

[itis-1] Geranoaetus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[CITEREFKaup1844[https://www.biodiversitylibrary.org/page/35282204_122]-2] 1 2 Kaup 1844 ↓, s. 122.

[CITEREFKaup1844[https://www.biodiversitylibrary.org/page/35282205_123]-3] Kaup 1844 ↓, s. 123.

[Kaup1845-5] J.J. Kaup. Ueber Falken. Mit besonderer Berücksichtigung der im Museum der Senckenbergischen naturforschenden Gesellschaft aufgestellten Arten. „Museum Senckenbergianum”. 3, s. 261, 1845. (niem.).

[aga-7] Index Universalis. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 162. (łac.).

[rei-9] H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. ryc. XCV. (niem.).

[Kaup1850-11] J.J. Kaup. Coriglirte Uebersicht der Falconidae. „Archiv für Naturgeschichte”. 16 (1), s. 39, 1850.

[Winkler&inni-12] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Geranoaetus, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-10-23] (ang.).

[13] The Key to Scientific Names ↓, Geranoaetus [dostęp 2022-02-02] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Tachytriorchis [dostęp 2022-02-02] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Heteroaetus [dostęp 2022-02-02] .

[16] The Key to Scientific Names ↓, Tachyptriorchis [dostęp 2026-10-23] .

[Mielczarek&Kuziemko-17] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2026-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-23].