Glejcheniowate

Glejcheniowate
	; Gleichenia japonica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	telomowe
Gromada	naczyniowe
Klasa	paprocie
Podklasa	paprotkowe
Rząd	glejcheniowce
Rodzina	glejcheniowate
	Nazwa systematyczna
	Gleicheniaceae C. Presl; Reliq. Haenk. 1: 70. 1825
	Typ nomenklatoryczny
	Gleichenia Sm.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Glejcheniowate (Gleicheniaceae ) – rodzina paproci z rzędu glejcheniowców (Gleicheniales). W obrębie rodziny wyróżnia się w zależności od ujęcia od 6 do 8 rodzajów z ponad 150 gatunkami występującymi współcześnie. Dwa rodzaje wymarłe z tej rodziny to Gleichenites i Oligocarpa.

Są to rośliny głównie strefy międzyzwrotnikowej, rzadziej sięgające stref umiarkowanych – Wysp Japońskich na półkuli północnej, czy Nowej Zelandii na południu. Szeroko rozprzestrzenione są zwłaszcza rodzaje Dicranopteris i Sticherus. Monotypowy rodzaj Stromatopteris to endemit Nowej Kaledonii.

Paprocie z tej rodziny są zwykle typowe dla bardzo ubogich siedlisk. Są to paprocie naziemne, czasem też naskalne, zwykle wyrastające w zwartych płatach.

Morfologia

Gametofit: Naziemny, zielony, sercowaty lub wydłużony, zgrubiały w części środkowej, cienki na brzegach, krótko owłosiony.
Sporofit: Byliny o smukłych, płożących i rozgałęziających się kłączach i wzniesionych lub przewisających liściach. Kłącza pokryte łuskami lub włoskami. Liście są jednakowe (monomorficzne), osiągające od ok. 20 cm do ponad 5 m długości. Blaszka liściowa rozgałęzia się pseudodychotomicznie raz lub kilka razy. Końcowe odcinki liści złożonych są pojedynczo lub podwójnie pierzasto podzielone, z odcinkami najdalszego rzędu równowąskimi lub rzadziej trójkątnymi. Wiązki przewodzące są wolne, wydatne lub schowane wewnątrz blaszki, rozwidlają się dychotomicznie. Kupki zarodni powstają na dolnej stronie liści; są okrągławe i pozbawione zawijki. Zarodnie są kulistawe lub gruszkowate.

Systematyka

Pozycja w systemie Smitha i in. (2006) oraz PPG I (2016)

Rodzina bazalna w obrębie rzędu glejcheniowców (Gleicheniales).

glejcheniowce

Gleicheniaceae – glejcheniowate

	Dipteridaceae

	Matoniaceae

Rodzaje

Dicranopteris Bernh.
Diplopterygium (Diels) Nakai
Gleichenella Ching
Gleichenia Sm.
Sticherus C. Presl
Stromatopteris Mett.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 3 4 5 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
1 2 Genera of Gleicheniaceae. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-12-22]. (ang.).
↑ Jolanta i KarolJ.K. Węglarscy Jolanta i KarolJ.K., Rośliny dalekiej Azji, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 125, ISBN 83-60247-27-7 .
1 2 Gleicheniaceae C.Presl, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2026-06-28] .
↑ O.P. Sharma: Pteridophyta. New Delhi: The McGraw Hill Companies, 2012. ISBN 978-1-25-900334-9.
1 2 3 JinJ. Xiaofeng JinJ., Bingyang Ding & KunioB.D.& K. Iwatsuki Bingyang Ding & KunioB.D.& K., Gleicheniaceae, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2026-06-28] .
1 2 3 Lucas VieiraL.V. Lima Lucas VieiraL.V., AlexandreA. Salino AlexandreA., The fern family Gleicheniaceae (Polypodiopsida) in Brazil, „Phytotaxa”, 358 (3), 2018, s. 199-234 [dostęp 2026-06-28] .
1 2 Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2010-12-22]. (ang.).
↑ Ranker T.A., Haufler Ch. H.: Biology and Evolution of Ferns and Lycophytes. Cambridge: Cambridge University Press, 2008, s. 426. ISBN 978-0-521-69689-0.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[ppgI-2] 1 2 3 4 5 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.

[grin-3] 1 2 Genera of Gleicheniaceae. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-12-22]. (ang.).

[wegl-4] Jolanta i KarolJ.K. Węglarscy Jolanta i KarolJ.K., Rośliny dalekiej Azji, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 125, ISBN 83-60247-27-7 .

[powo-5] 1 2 Gleicheniaceae C.Presl, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2026-06-28] .

[6] O.P. Sharma: Pteridophyta. New Delhi: The McGraw Hill Companies, 2012. ISBN 978-1-25-900334-9.

[china-7] 1 2 3 JinJ. Xiaofeng JinJ., Bingyang Ding & KunioB.D.& K. Iwatsuki Bingyang Ding & KunioB.D.& K., Gleicheniaceae, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2026-06-28] .

[lima-8] 1 2 3 Lucas VieiraL.V. Lima Lucas VieiraL.V., AlexandreA. Salino AlexandreA., The fern family Gleicheniaceae (Polypodiopsida) in Brazil, „Phytotaxa”, 358 (3), 2018, s. 199-234 [dostęp 2026-06-28] .

[smith-9] 1 2 Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2010-12-22]. (ang.).

[ranker-10] Ranker T.A., Haufler Ch. H.: Biology and Evolution of Ferns and Lycophytes. Cambridge: Cambridge University Press, 2008, s. 426. ISBN 978-0-521-69689-0.