Globalistyka (z łac. globare, "tworzyć kulę, gromadzić się") – nauka zajmująca się badaniem procesów politycznych, gospodarczych i kulturalnych w skali globalnej. Globalistyka korzysta z dorobku badawczego i pojęć innych dziedzin wiedzy takich jak: ekonomia, stosunki międzynarodowe czy handel międzynarodowy. Jednak w przeciwieństwie do wyżej wymienionych nauk, globalistyka nie postrzega świata jako skupiska oddziałujących na siebie 194 państw i ich gospodarek, lecz traktuje świat jako społeczną strukturę globalną, umożliwiającą międzynarodową wymianę idei, kapitału ludzi, itd.
Specjaliści różnie definiują przedmiot zainteresowania globalistyki:
Zakres problemów, przed którymi obecnie stoi ludzkość, powoduje, że w ich rozwiązywaniu uczestniczą rządy, organizacje międzynarodowe oraz ruchy społeczno-polityczne. Wiele zagadnień dotyczy grupy państw lub regionów i staje się przedmiotem prac organizacji międzynarodowych. Interesuje się nimi światowa opinia publiczna. W ten sposób w zależności od wagi i rozmiaru, problemy lokalne przekształcają się w międzynarodowe problemy polityczne, stają problemami globalnymi. Ewolucja i złożoność problemów światowych powodują, iż często są one sumą wielu wzajemnie ze sobą powiązanych czynników, tak więc nie są to problemy wyłącznie polityczne, ekonomiczne czy społeczne.
Duże znaczenie w rozwoju globalistyki mają procesy integracyjne (pogłębiająca się współzależność istniejących państw), będące jednymi z najbardziej charakterystycznych zjawisk dzisiejszego świata. Proces integracyjny sprzyja także szybkiej transmisji najważniejszych przejawów życia międzynarodowego jego uczestników. Proces przekazu uległ ogromnemu przyśpieszeniu, dzięki rozwojowi komunikacji satelitarnej i zastosowaniu komputerów.
W szerszym ujęciu globalistykę należy traktować jako naukę zajmującą się badaniem systemu światowego. Jej głównym przedmiotem zainteresowań będzie rozwój światowej polityki i gospodarki. Przykładem takiego potraktowania problemu są prace różnych autorów na temat:
Tematyka jest dość zróżnicowana, jednak wszystkie prace nad systemem światowym, muszą uwzględniać 2 założenia:
Cechą charakterystyczną globalistyki jest jej interdyscyplinarność. Prace na temat globalistyki nigdy nie dotyczą jednej sfery problemu czy to politycznej czy ekonomicznej lub społecznej. Większość autorów za problemy globalne uznaje te, które powstają w wyniku obiektywnego rozwoju społecznego, powodują zagrożenia dla całego świata lub dużej jego części i wymagają zjednoczenia wysiłków w celu ich rozwiązania. Liczne publikacje z zakresu tej dziedziny wiedzy ukazały liczny zespół ściśle powiązanych ze sobą problemów. Problemy te ze względów merytorycznych jak i politycznych traktowane są równorzędnie.
Zainteresowanie problemami określanymi jako globalne pojawiło się już w XIX stuleciu. W procesie rozwoju globalistyki można wyróżnić 2 źródła jeśli chodzi o genezę problemów globalnych:
Problemy określane mianem globalnych (światowych) charakteryzują się 3 podstawowymi cechami:
Ze względu na różne definicje globalistyki, współcześnie wyróżnia się następujące grupy problemów globalnych:
Na początku lat 90. XX wieku Klub Rzymski opublikował raport pod tytułem Pierwsza rewolucja globalna - jak przetrwać?. Raport składa się z 2 części w pierwszej autorzy skrótowo opisują najważniejsze przemiany społeczne jakie zaszły na świecie( złe samopoczucie oraz frustracje ludzkości) oraz powstałe w ich wyniku zagrożenia. Druga część raportu przedstawia działania jakie powinna przedsięwziąć globalna społeczność, aby je rozwiązać. Zdaniem autorów konieczne jest porozumienie się państw i elit władzy.
Obecnie za najważniejsze problemy światowe są uznawane: problem głodu i nędzy, wyczerpujące się surowce, kwestia korporacji transnarodowych, problemy energetyczne oraz kwestia przebudowy systemu organizacji międzynarodowych.
Globalizacja jest procesem występującym z różnym natężeniem. Na przyśpieszeniu tego procesu zaważyły 2 ważne wydarzenia historyczne zakończenie II wojny światowej oraz upadek systemu komunistycznego. Świat nie jest teraz podzielony już żadnymi ideologiami. Obecnie rozwój tego procesu można rozpatrywać w kategoriach narodowych, regionalnych i globalnych. Zachodzące dziś transformacje o charakterze globalnym są bardzo dynamiczne jak i również chaotyczne. Są one fazą przemian: polityki, stosunków politycznych, teorii ekonomii, gospodarki, kultury filozofii i nauki. Stopień globalizacji można ocenić podstawie kilku czynników, ich dobór zależy od względów merytorycznych więc mogą to być mierniki wskazujące na aktywność państwa w tym procesie czyli: przynależność do organizacji międzynarodowych (IMF, IBRD, WTO), poziom rozwoju społecznego gwarantujący korzystanie z innowacji i zdobyczy globalizacji oraz uniformizacja wartości kulturowych. Na podstawie tych czynników można stwierdzić, że największe zainteresowanie globalizacją występuje w krajach Europy, USA, Kanadzie, Rosji i Australii. Najmniejsze zaś w regionie Afryki i Bliskiego Wschodu.