Opsa (gmina)

Opsa
gmina wiejska
1867–1939
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

(1867–1915: gub. kowieńska)
(1919–20: okręg wileński)
(1920–21: okręg nowogródzki)
(1921–22: nowogródzkie)
(1922–26: Ziemia Wileńska)
1926–39: wileńskie

Powiat

1867–1919: nowoaleksandrowski
1919–1939: brasławski

Siedziba

Opsa

Powierzchnia (1937)

236,3 km²

Populacja (1931)
• liczba ludności


9 402

• gęstość

40 os./km²

Szczegółowy podział administracyjny (1938)
Liczba gromad

17

Liczba miejscowości

146

Położenie na mapie Polski w 1939 r.
Mapa konturowa Polski w 1939 r., blisko górnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Opsa”
55°31′48,0000″N 26°49′48,0000″E/55,530000 26,830000

Opsa (ros. Опсовская волость, lit. Apso valsčius) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1939. Siedzibą gminy było miasteczko Opsa (714 mieszkańców w 1921 roku), obecnie na Białorusi.

Gmina zbiorowa Opsa powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu nowoaleksandrowskiego (jezioroskiego), należącego do guberni kowieńskiej.

Po I wojnie światowej stała się przedmiotem roszczeń odradzających się państw litewskiego i polskiego. 31 października 1919 gminę włączono do utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich nowego powiatu brasławskiego, który wszedł w skład okręgu wileńskiego. 20 grudnia 1920 gmina weszła w skład tymczasowego okręgu nowogródzkiego, a 19 lutego 1921 została włączona do nowo utworzonego woj. nowogródzkiego. Od 13 kwietnia 1922 gmina Opsa należała do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej, przekształconej 20 stycznia] 1926 roku w województwo wileńskie.

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 17 gromad: Arcimowicze, Czerniszki, Domasze, Jakowicze, Jodłowicze, Jurewicze, Konstalino, Kupczele, Murmiszki, Obolany, Opsa, Pelikany, Rozalinowo, Różowo, Rudzie, Zalesie i Złoto.

Wraz z wybuchem II wojny światowej gminę Opsa zniesiono i już nie odtworzono. Po wojnie jej obszar wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

Demografia

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 8187 osób, 7376 było wyznania rzymskokatolickiego, 97 prawosławnego, 4 ewangelickiego, 330 staroobrzędowego, 372 mojżeszowego a 8 mahometańskiego. Jednocześnie 6444 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 241 białoruska, 4 niemiecką, 348 żydowską, 1135 litewską, 7 tatarską, 4 rosyjską, 3 łotewską a 1 małoruską. Było tu 1412 budynków mieszkalnych.