| gmina wiejska | |||||
| 1867–1939 | |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo |
(1867–1915: gub. kowieńska) | ||||
| Powiat |
1867–1919: nowoaleksandrowski | ||||
| Siedziba | |||||
| Powierzchnia (1937) |
236,3 km² | ||||
| Populacja (1931) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
40 os./km² | ||||
| Szczegółowy podział administracyjny (1938) | |||||
| |||||
Położenie na mapie Polski w 1939 r. | |||||
| 55°31′48,0000″N 26°49′48,0000″E/55,530000 26,830000 | |||||
Opsa (ros. Опсовская волость, lit. Apso valsčius) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1939. Siedzibą gminy było miasteczko Opsa (714 mieszkańców w 1921 roku), obecnie na Białorusi.
Gmina zbiorowa Opsa powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu nowoaleksandrowskiego (jezioroskiego), należącego do guberni kowieńskiej.
Po I wojnie światowej stała się przedmiotem roszczeń odradzających się państw litewskiego i polskiego. 31 października 1919 gminę włączono do utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich nowego powiatu brasławskiego, który wszedł w skład okręgu wileńskiego. 20 grudnia 1920 gmina weszła w skład tymczasowego okręgu nowogródzkiego, a 19 lutego 1921 została włączona do nowo utworzonego woj. nowogródzkiego. Od 13 kwietnia 1922 gmina Opsa należała do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej, przekształconej 20 stycznia] 1926 roku w województwo wileńskie.
Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 17 gromad: Arcimowicze, Czerniszki, Domasze, Jakowicze, Jodłowicze, Jurewicze, Konstalino, Kupczele, Murmiszki, Obolany, Opsa, Pelikany, Rozalinowo, Różowo, Rudzie, Zalesie i Złoto.
Wraz z wybuchem II wojny światowej gminę Opsa zniesiono i już nie odtworzono. Po wojnie jej obszar wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 8187 osób, 7376 było wyznania rzymskokatolickiego, 97 prawosławnego, 4 ewangelickiego, 330 staroobrzędowego, 372 mojżeszowego a 8 mahometańskiego. Jednocześnie 6444 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 241 białoruska, 4 niemiecką, 348 żydowską, 1135 litewską, 7 tatarską, 4 rosyjską, 3 łotewską a 1 małoruską. Było tu 1412 budynków mieszkalnych.