Klejówka plamista

Klejówka plamista
	; Młode owocniki klejówki plamistej
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	borowikowce
Rodzina	klejówkowate
Rodzaj	klejówka
Gatunek	klejówka plamista
	Nazwa systematyczna
	Gomphidius maculatus (Scop.) Fr.; Epicr. syst. mycol.: 319 (1838)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Klejówka plamista (Gomphidius maculatus (Scop.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny klejówkowatych (Gomphidiaceae)>.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gomphidius, Gomphidiaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. Giovanni Antonio Scopoli, nadając mu nazwę Agaricus maculatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1838 r. Fries, przenosząc go do rodzaju Gomphidius. Niektóre synonimy nazwy naukowej:

Agaricus maculatus Scop. 1772
Agaricus maculatus Scop. 1772 var. maculatus
Gomphidius furcatus Peck 1899
Gomphidius gracilis Berk. 1854
Gomphidius maculatus var. cookei Massee 1892
Gomphidius maculatus var. furcatus (Peck) Singer 1949
Gomphidius maculatus (Scop.) Fr. 1838 var. maculatus
Leucogomphidius maculatus (Scop.) Kotl. & Pouzar 1972
Paxillus gracilis (Berk.) Quél. 1880

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1960 r.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 2–8 cm, u młodych owocników łukowaty z podwiniętym brzegiem, u starszych płaski, w końcu wklęsły na środku. Czasami posiada tępy garb. Powierzchnia początkowo biaława, później różowawa, w końcu mięsnobrązowawa z dużymi czarnymi plamami. Zazwyczaj jest śliski, tylko podczas długotrwałej suchej pogody nieco lepki.

Blaszki

Rzadkie, zbiegające na trzon. Początkowo siwoczarne. Po uszkodzeniu zmieniają kolor na czerwonawy, rdzawobrązowy, z czasem czernieją.

Trzon

Wysokość 5–9 cm, grubość 1–1,5 cm, walcowaty, najcieńszy u podstawy. Jest pełny, zazwyczaj zakrzywiony. Powierzchnia biaława, w górnej części pokryta dużymi plamami w kolorze od purpurowego do czarniawego. Są to plamy po wydzielanej z blaszek zaschniętej cieczy o bursztynowym kolorze. Podstawa żółta.

Miąższ

Biały, po uszkodzeniu różowiejący, a później czerwieniejący. Smak i zapach słaby.

Wysyp zarodników

Czarny

Cechy mikroskopowe

Zarodniki gładkie o rozmiarach 18–23 × 6–9 μm.

Gatunki podobne

klejek alpejski (Chroogomphus helveticus). Nie jest śliski i ma owocnik pomarańczowobrązowy do różowofioletowego bez plam.
klejek czerwonawy (Chroogomphus rutilus) nie jest śliski i ma czerwonobrązowy kapelusz. Brak plam.

Występowanie i siedlisko

Opisano występowanie tego gatunku w Europie, Ameryce Północnej, Japonii i Nowej Zelandii. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Danii, Estonii, Holandii.

Naziemny grzyb mykoryzowy. Rośnie w lasach, szczególnie górskich, na ziemi, głównie pod modrzewiami. Owocniki wytwarza od lipca do października.

Znaczenie

Według niektórych atlasów grzybów wszystkie klejówki to grzyby jadalne.

Przypisy

1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2015-10-24] (ang.).
1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 275, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 4 5 6 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 353, ISBN 978-83-245-9550-1 .
1 2 3 Gomphidius maculatus (klejówka plamista) [online], grzyby.pl [dostęp 2013-09-23] .
↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2015-06-22] .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., KazimierzK. Zarzycki KazimierzK., WładysławW. Wojewoda WładysławW., ZbigniewZ. Szeląg ZbigniewZ., Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 64, ISBN 83-89648-38-5 .
↑ AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 94, ISBN 978-83-258-0588-3 .

[if-1] 1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[sf-2] Species Fungorum [online] [dostęp 2015-10-24] (ang.).

[check-3] 1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 275, ISBN 83-89648-09-1 .

[wag-4] 1 2 3 4 5 6 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 353, ISBN 978-83-245-9550-1 .

[atlas-5] 1 2 3 Gomphidius maculatus (klejówka plamista) [online], grzyby.pl [dostęp 2013-09-23] .

[disc-6] Discover Life Maps [online] [dostęp 2015-06-22] .

[mirek-7] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., KazimierzK. Zarzycki KazimierzK., WładysławW. Wojewoda WładysławW., ZbigniewZ. Szeląg ZbigniewZ., Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 64, ISBN 83-89648-38-5 .

[gmin-8] AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 94, ISBN 978-83-258-0588-3 .