Klejówka różowa

Klejówka różowa
	; Klejówka różowa – Gomphidius roseus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	borowikowce
Rodzina	klejówkowate
Rodzaj	klejówka
Gatunek	klejówka różowa
	Nazwa systematyczna
	Gomphidius roseus (Fr.) Fr.; Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 319 (1838)
	Kategoria zagrożenia (IUCN)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Klejówka różowa (Gomphidius roseus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny klejówkowatych (Gomphidiaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gomphidius, Gomphidiaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisał go w 1821 r. Elias Fries jako Agaricus glutinosus, ten sam autor w 1838 r. przeniósł go do rodzaju Gomphidius. Synonimy nazwy naukowej:

Agaricus glutinosus ß roseus Fr. 1821
Gomphus glutinosus var. roseus (Fr.) P. Kumm. 1871
Leucogomphidius roseus (Fr.) Kotl. & Pouzar 1972

Nazwę polską nadała Alina Skirgiełło w 1960 r.

Morfologia

Kapelusz

O średnicy 3–6 cm, u młodych okazów półkulisty, później poduchowaty, u starszych płaski i wgłębiony na środku. Brzeg kapelusza długo podwinięty. W czasie suchej pogody jest suchy w czasie wilgotnej śliski. Koloru różowego poprzez siworóżowy do żywoczerwonego.

Blaszki

U młodych okazów są zakryte śluzowatą osłoną. Są rzadkie i grube o prostych ostrzach, zbiegające na trzon. Początkowo są białe, później od zarodników zmieniają kolor na szarosiwy.

Trzon

Wysokość 2–5 cm, grubość do 3 cm. Jest walcowaty i pełny, posiada dość szybko zanikający i niezbyt wyraźny pierścień. Powyżej pierścienia jest biały, w dolnej części żółty, cały jest śliski.

Miąższ

W kapeluszu białawy, w trzonie żółtawy. Smak i zapach niewyraźny.

Wysyp zarodników

Ciemnobrązowy lub czarny

Cechy mikroskopowe

Zarodniki 15-20 × 4-5,5 µm, brązowooliwkowe, wrzecionowate, gładkie, zawierające kilka kropel olejowych.

Gatunki podobne

Gatunek charakterystyczny, łatwy do odróżnienia od innych gatunków.

Występowanie i siedlisko

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony. W Azji podano jego występowanie tylko w Korei i Japonii. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Czechach, Niemczech, Holandii i Słowacji.

Naziemny grzyb mykoryzowy. W Polsce występuje głównie w górach, na nizinach dużo rzadziej. Rośnie w lasach iglastych, wyłącznie pod sosną zwyczajną i kosodrzewiną, zawsze razem z maślakiem sitarzem, nawet jeśli nie widać jego owocników, związana jest z jego grzybnią. Owocniki wytwarza od lipca do października.

Znaczenie

Wszystkie klejówki to grzyby jadalne, ale przed ich przygotowaniem zaleca się zdjąć skórkę z kapelusza i usunąć śluz. Ze względu na rzadkość występowania, klejówka różowa warta jest jednak oszczędzania.

Przypisy

↑ Gomphidius roseus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
↑ Patrycja Zawarska, Atlas grzybów, ponad 200 polskich gatunków, 2022, strona 83, wydanie II, ISBN 978-83-8222-585-3.
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 275, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 4 5 6 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 354, ISBN 978-83-245-9550-1 .
1 2 3 Atlas Grzybów [online], atlas.grzybiarze.eu [dostęp 2018-11-08] .
↑ RogerR. Phillips RogerR., Mushrooms, Pan MacMillan, 2006, s. 270–71, ISBN 0-330-44237-6 .
↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2014-09-01] .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., KazimierzK. Zarzycki KazimierzK., WładysławW. Wojewoda WładysławW., ZbigniewZ. Szeląg ZbigniewZ., Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 64, ISBN 83-89648-38-5 .
↑ AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 94, ISBN 978-83-258-0588-3 .
↑ Joanna, grzybland – Klejówka różowa [online], www.grzybland.pl [dostęp 2018-11-08] .

[iucn-1] Gomphidius roseus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[if-2] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[3] Patrycja Zawarska, Atlas grzybów, ponad 200 polskich gatunków, 2022, strona 83, wydanie II, ISBN 978-83-8222-585-3.

[sf-4] Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).

[check-5] 1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 275, ISBN 83-89648-09-1 .

[wag-6] 1 2 3 4 5 6 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 354, ISBN 978-83-245-9550-1 .

[atlas-7] 1 2 3 Atlas Grzybów [online], atlas.grzybiarze.eu [dostęp 2018-11-08] .

[rog-8] RogerR. Phillips RogerR., Mushrooms, Pan MacMillan, 2006, s. 270–71, ISBN 0-330-44237-6 .

[disc-9] Discover Life Maps [online] [dostęp 2014-09-01] .

[mirek-10] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., KazimierzK. Zarzycki KazimierzK., WładysławW. Wojewoda WładysławW., ZbigniewZ. Szeląg ZbigniewZ., Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 64, ISBN 83-89648-38-5 .

[gmin-11] AndreasA. Gminder AndreasA., Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 94, ISBN 978-83-258-0588-3 .

[grzyb-12] Joanna, grzybland – Klejówka różowa [online], www.grzybland.pl [dostęp 2018-11-08] .