Grigoriopol

Grigoriopol
Ilustracja
Dworzec autobusowy
Herb
Herb
Państwo

 Naddniestrze
/  Mołdawia

Rejon

Grigoriopol

Populacja (2004)

 

• liczba ludności

10 252

Nr kierunkowy

210

Kod pocztowy

MD-4000

Położenie na mapie Naddniestrza
Mapa konturowa Naddniestrza, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Grigoriopol”
Położenie na mapie Mołdawii
Mapa konturowa Mołdawii, po prawej znajduje się punkt z opisem „Grigoriopol”
Ziemia47°09′N 29°18′E/47,150000 29,300000
Strona internetowa

Grigoriopol (ros. Григориополь; ukr. Григоріополь, Hryhoriopol) – miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem, stolica rejonu Grigoriopol. W 2004 roku liczyło ok. 10,2 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłowy.

Położenie

Grigoriopol położony jest na lewym brzegu Dniestru, w odległości 45 km na północny zachód od Tyraspola, w centralnej części Naddniestrza.

Historia

Pierwsze mołdawskie osady na miejscu dzisiejszego miasta datowane są na XVII-XVIII w. Miasto powstało w 1792, rok po podpisaniu pokoju w Jassach, na mocy którego Imperium Osmańskie zrzekała się na rzecz Rosji m.in. ziem między Bohem a Dniestrem. Po zawarciu traktatu na słabo zaludnionych terenach między Dniestrem a rzeczką Czarna powstały kolonie Kozaków i rosyjskich staroobrzędowców. Następnie Katarzyna II, inspirując się koncepcją Grigorija Potiomkina, postanowiła utworzyć na tym miejscu miasto Ormian, które mogłoby szybko stać się prężnym ośrodkiem handlowym, a do tego przeciwwagą dla pozostającej w rękach Turków twierdzy benderskiej. Wybór nazwy dla miasta, początkowo brzmiącej Grigoriopolis, tłumaczony jest dwojako: według jednej wersji wskazuje ona na Grzegorza Oświeciciela, założyciela Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, według innej - na Grigorija Potiomkina. Do tworzonego miasta władze rosyjskie przesiedliły 4 tys. Ormian z Bender, Caușeni, Białogrodu Dniestrowskiego, Izmaiła, Kilii, Kaukazu. 25 lipca 1792 ormiański arcybiskup uroczyście poświęcił sześć kamieni, od których symbolicznie rozpoczęto budowę miasta. Dwa lata później miejscowości nadano prawa miejskie oraz herb, w 1801 zatwierdzono nazwę Grigoriopol. Architektem miasta był François Sainte de Wollant.

Do lat 30. XIX w. Grigoriopol stał się znaczącym ośrodkiem handlowym południowej Rosji. Większość mieszkańców utrzymywała się z handlu i rzemiosła. Skład etniczny miasta zmieniał się, gdyż osiedlali się w nim Żydzi, Ukraińcy i Mołdawianie. W końcu XIX w. znaczenie miejscowości jednak spadło; Ormianie opuszczali miasto. W 1918 Grigoriopol opanowali bolszewicy. Miasto od 1924 znajdowało się na terenie Mołdawskiej Autonomicznej SRR.

Podczas II wojny światowej, po zajęciu miasta i całego regionu przez wojska rumuńskie w 1941, w rejonie Grigoriopola działały radzieckie oddziały partyzanckie. Miasto stanowiło część tzw. Transnistrii (okręg Dubosary(inne języki)). Armia radziecka ponownie zajęła miasto 12 kwietnia 1944.

Na początku XXI w. większość mieszkańców utrzymywała się z pracy w rolnictwie.

Demografia

Historyczna populacja miasta:

Historyczny udział poszczególnych narodowości i grup etnicznych w populacji miasta na podstawie danych ze spisów ludności w Naddniestrzu w 2004, Mołdawskiej ASRR w 1939 i carskiej Rosji w 1897:

w 2004:

  1. Mołdawianie - 5211 (50,8%)
  2. Rosjanie - 3036 (29,6%)
  3. Ukraińcy - 1666 (16,3%)
  4. Niemcy - 74 (0,7%)
  5. Bułgarzy - 57 (0,6%)
  6. Białorusini - 48 (0,5%)
  7. Gagauzi - 23 (0,2%)
  8. Żydzi - 12 (0,1%)
  • 125 przedstawicieli innych narodowości.

w 1939:

  1. Mołdawianie - 43,4%
  2. Rosjanie - 38,5%
  3. Żydzi - 7,7%
  4. Ukraińcy - 7,6%
  5. Niemcy - 0,7%

w 1897:

  1. Rumuni i Mołdawianie - 49,2%
  2. Rosjanie - 24,1%
  3. Żydzi - 10,9%
  4. Ukraińcy - 9,3%
  5. Ormianie - 5,3%
  6. Niemcy - 0,7%
  7. Polacy - 0,3%

Infrastruktura

Pomnik Lenina w Grigoriopolu

W okresie radzieckim Grigoriopol stał się ośrodkiem przemysłowym. W mieście działa pięć szkół, dwa przedszkola, dom kultury, kino, szpital, apteka oraz stadion. Poza tym przez Grigoriopol przechodzi ważna Naddniestrzańska droga M4.

W Grigoriopolu dominuje zabudowa jednopiętrowa, jedynie w centralnej części miasta - budynki trzy- i czteropiętrowe.

Religia

Grigoriopol jest siedzibą jednego z dekanatów eparchii tyraspolskiej i dubosarskiej Mołdawskiego Kościoła Prawosławnego. W mieście czynna jest cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, dom modlitewny św. Michała Archanioła, zarejestrowana jest również wspólnota św. Grzegorza Oświeciciela.