Z powodu wady wzroku zwany był „Il Guercino” (wł. guercio – zezowaty) i pod takim pseudonimem artystycznym znany jest w historii sztuki.
Życiorys
Urodził się w Cento w pobliżu Ferrary. Pochodził z rodziny chłopskiej. W 1607 wstąpił do pracowni Benedetta Gennariego (1563–1610). W 1616 założył w Cento niewielką szkołę malarstwa i rysunku (Accadema del Nudo), do której uczęszczało liczne grono młodych uczniów. W 1629 spotkał się z Diego Velázquezem, który odwiedził go w Cento w czasie swojej pierwszej podróży do Włoch. W 1655 w jego domu w Bolonii gościła królowa szwedzka Krystyna.
Początkowo tworzył w manierze zbliżonej do Caravaggia, stosując miękką gradację światłocienia. Około 1607 odwiedził Wenecję, gdzie poznał twórczość Tycjana. Podczas pobytu w Rzymie w latach 1621–23 znalazł się pod wpływem szkoły Carraccich i Domenichino, malował w tym czasie na zamówienie papieża Grzegorza XV. Po powrocie do Cento radykalnie zmienił styl zbliżając się do eklektycznej szkoły bolońskiej i stając się jej wybitnym przedstawicielem. Ostatnie lata życia malarz spędził w Bolonii.
Nie założył rodziny. Pokaźny majątek malarza odziedziczyli jego dwaj siostrzeńcy – Benedetto Gennari II (1633–1715) i Cesare Gennari (1637–1688), którzy również byli malarzami. Jego brat – Paolo Antonio Barbieri (1603–1649) był malarzem specjalizującym się w martwej naturze.
Guercino zmarł w wieku 74 lat. Pochowany został w bolońskim kościele San Salvatore. Pierwszymi biografami malarza byli: znawca sztuki i lekarz z Forli – Francesco Scannelli (1616–1663), autor Il microcosmo della pittura (Cesena 1657) oraz boloński historyk sztuki – Carlo Cesare Malvasia (1616–1693), autor Felsina pittrice. Vite de pittori bolognesi (Bolonia 1678).
Twórczość
Malował wielkoformatowe kompozycje religijne (ołtarzowe i sztalugowe), obrazy mitologiczne i alegoryczne, pejzaże i portrety. Znanych jest ponad 100 jego obrazów. Jego prace odznaczają się patosem i dramatyzmem oraz silnymi kontrastami świetlnymi. Często powtarzał te same tematy w bardzo podobnych ujęciach (np. cztery wersje Św. Franciszka słuchającego muzyki anielskiej – Warszawa, Paryż, Drezno, Cento).
W latach 1621–23 na zamówienie kardynała Alessandra Ludovisi, późniejszego papieża Grzegorza XV, wykonał najwybitniejsze swoje dzieło – dekorację plafonową w rzymskiej Villa Ludovisi przedstawiającą alegorie Nocy, Dnia i Jutrzenki (Aurory). Za arcydzieło uchodzi również obraz z 1618 z Galleri Barberinich w Rzymie Et in Arcadia ego, przedstawiający pasterzy w arkadyjskim pejzażu, którzy natrafiają na ludzką czaszkę w stanie rozkładu. Uznawany jest za jedno z najbardziej intrygujących i zagadkowych dzieł w historii malarstwa nowożytnego.
Zajmował się również grafiką. Zachowały się jego dwie akwaforty: Św. Antoni Padewski i Św. Jan Chrzciciel na tle pejzażu.
Był płodnym rysownikiem. Największa kolekcja jego rysunków znajduje się obecnie w Królewskiej Bibliotece Zamku Windsor w Wielkiej Brytanii.
Kilka jego obrazów (i sporo rysunków) znajduje się również w zbiorach polskich (Św. Franciszek słuchający muzyki anielskiej, Bóg Ojciec, Powrót syna marnotrawnego, Ukrzyżowanie ze św. Franciszką Rzymianką i św. Elżbietą Węgierską).
Jest autorem wprowadzenia do rysunku dla młodzieży Primi elementi per introdurre i giovani al disegno (1618) – wzornika z rysunkami anatomicznymi oraz szkicami głów, dłoni i stóp w skrótach perspektywicznych.
Dzieła
Św. Karol Boromeusz pogrążony w modlitwie – 1613–14, 197,5 x 138cm, Kolegiata San Biagio, Cento
Cud św. Karola Boromeusza – 1613–14, 217 x 117cm, Kościół parafialny San Sebastiano, Renazzo k. Cento
Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny Aleksandryjskiej w obecności św. Karola Boromeusza 1614–15, 50 x 40cm, Fondazione della Cassa di Risparmio di Centa, Cento
Piętnaście tajemnic Różańca i dwa skrzydlate putta dzierżące girlandę – ok. 1615, 210 x 133cm (każda scena 34 x 24cm), Kościół parafialny San Giorgio, Corporeno k. Cento
Matka Boska z Dzieciątkiem w chwale ze św. Pankracym i zakonnicą – 1615–16, 255,5 x 170cm, Kościół parafialny San Sebastiano, Renazzo k. Cento
Pejzaż z rycerzem – 1615–16, 53 x 68cm, Pinacoteca Civica, Cento
Wizja św. Klary – 1615–23, 50 x 37,5cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
Pejzaż w blasku księżyca – 1616, 55 x 71cm, Nationalmuseum, Sztokholm
Koncert wiejski – 1617, 93 × 73cm, Uffizi, Florencja
Powrót syna marnotrawnego – 1617, 192 × 203cm, Galleria Sabauda, Turyn
Zuzanna i starcy – 1617, 175 x 207cm, Prado, Madryt
Apollo i Marsjasz – 1618, 186,3 x 205cm, Galleria Palatina, Florencja
Matka Boska adorująca Dzieciątko ze św. Piotrem Pokutującym, św. Karolem Boromeuszem, aniołem i donatorem – 1618, 229 x 155cm, Pinacoteca Civica, Cento
Św. Bernardyn Sieneński i św. Franciszek z Asyżu modlący się do Matki Boskiej Loretańskiej – 1618, 239 x 149cm, Pinacoteca Civica, Cento
Matka Boska Karmelitańska ofiarująca szkaplerz karmelicie w obecności św. Franciszka i innego franciszkanina – 1618, 243,5 x 162cm, Pinacoteca Civica, Cento
Zaślubiny św. Katarzyny – 1620, 88 x 70cm, Gemäldegalerie, Berlin
Św. Franciszek słuchający muzyki anielskiej lub Św. Franciszek z aniołem grającym na skrzypcach – ok. 1620, 113,5 × 79,5cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
Św. Franciszek słuchający muzyki anielskiej i św. Benedykt – ok. 1620, 280 x 183cm, Luwr, Paryż
Niedowiarstwo św. Tomasza – 1621, 120 x 143cm, Muzea Watykańskie, Rzym
.jpg)
