Guptowie – dynastia panująca w historycznym państwie Magadha (północne Indie) ok. 320–540. Stworzone przez dynastię imperium dzieliło się na prowincje (deśa), dzielące się na duże okręgi (bhukta). Pojedynczy duży okręg dzielił się na mniejsze, mniejsze zaś dzieliły się na pojedyncze wioski, osady i wspólnoty (grama). Władzę w prowincjach sprawowali pełnomocnicy króla. Stolicą imperium była Pataliputra.
Niewiele wiadomo o początkach dynastii Guptów. Ród pojawił się w państwie Magadha, położonej nad Gangesem. Genealogia rodu została wyryta na kolumnie w Allahabadzie. Protoplastą dynastii był Gupta. On oraz jego syn Ghatotkaćy występują w kolumnie jako maharadżowie. Tytuł ten prawdopodobnie został narzucony przez późniejszych władców dynastii.
Pierwszym władcą rodu był Ćandragupta I, panujący w latach ok. 320–330. Jego żoną była księżniczka Kumaradewi z państwa Liććhawich. Przypuszczalnie za sprawą małżeństwa doszło do połączenia lub zawarcia unii personalnej między Magadhą a państwem Liććhawich.
Władzę po Ćandragupcie I przejął Samudragupta, panujący w latach 330–ok. 375. Władzę objął jeszcze za życia Ćandragupty I. Samudragupta rozszerzył granice imperium na całą dolinę Gangesu, podbił Nepal, Asam i Bengal, regiony południowych Indii do ujścia Kryszny, dotarł również do Pendżabu, zajmując jej wschodnią część. Według inskrypcji z kolumny w Allahabadzie miał narzucić zwierzchność innym regionom Indii oraz Cejlonowi.
Władzę po Samudragupcie objął Ćandragupta II, panujący w latach 375–415. Ćandragupta II umocnił imperium, podbijając zachodnią część Indii. Powstały za panowania dynastii Guptów dramat Dawićandragupta podaje, że Ćandragupta II miał starszego brata Ramaguptę, który miał rządzić wcześniej. Ćandragupta miał zabić brata i przejąć po nim władzę. W latach 388–409 Ćandragupta II podbił Malwę, Gudźarat i Kathijawar. Po zajęciu tych regionów imperium uzyskało dostęp do Morza Arabskiego oraz rozszerzyło swe wpływy handlowe.
W 415 roku władzę w imperium objął Kumaragupta I. Za jego panowania na północno-zachodnich rubieżach subkontynentu indyjskiego pojawili się Heftalici (Biali Hunowie). Ok. 454 roku Heftalici po raz pierwszy najechali na terytorium właściwych Indii. Hunowie zostali pokonali w następnych latach przez Skandaguptę, panującego w latach 454–467. Na skutek braku królewskiej kontroli nad podbitymi wcześniej regionami oraz lokalnymi posiadaczami ziemskich imperium Guptów popadło w kryzys. Po śmierci Skandagupty rozpoczął się rozpad imperium. Kolejni władcy nie byli w stanie zapobiec dalszemu rozpadowi imperium.
Ostatnim władcą imperium był Buddagupta, panujący w latach 477–495. Ok. 495 roku Hunowie po raz drugi najechali na imperium Guptów. Wódz Heftalitów Toramana pokonał zjednoczone księstwa indyjskie pod wodzą Guptów. W 495 roku zmarł Buddagupta. Jego synowie podzielili imperium na część zachodnią i wschodnią, które miały prowadzić niezależną od siebie politykę. W obu częściach władza nad większością obszarów była wyłącznie nominalna.
Imperium Guptów upadło ok. 540 roku. Okres ten pokrywa się z czasem schyłku panowania Heftalitów. Po upadku potomkowie Guptów utrzymywali władzę w Magadzie. W VII wieku dynastia podporządkowała się dynastii Harszy.
Dzięki względnej stabilizacji obszarów zajętych przez Guptów, rozwoju gospodarki i handlu oraz rozkwitowi nauki, kultury i sztuki, okres panowania dynastii jest nazywany złotym okresem. Podczas panowania dynastii miało miejsce odrodzenie hinduizmu oraz rozwój buddyzmu. Językiem państwowym imperium stał się sanskryt. Poeci cieszyli się poparciem monarchów. Za panowania Guptów tworzył Kalidasa. Za panowania Samudragupty powstała Kamasutra oraz ukształtowała się ostateczna forma Mahabharaty. W malarstwie dominowały portrety bóstw hinduistycznych oraz doskonałych istot (bodhisattwowów).
