.jpg)
Gwardia Akademicka – polska formacja paramilitarna w powstaniu listopadowym. Formacja paramilitarna studentów Uniwersytetu Warszawskiego, służąca ochronie władz powstania (służba ochrony dyktatora).
Gwardia Akademicka – polska formacja paramilitarna w powstaniu listopadowym. Formacja paramilitarna studentów Uniwersytetu Warszawskiego, służąca ochronie władz powstania (służba ochrony dyktatora).
Została utworzona 1 grudnia 1830 roku w Warszawie przez profesora Uniwersytetu Warszawskiego Krystyna Lacha Szyrmę, zlikwidowana przez gen. Jana Skrzyneckiego 26 lutego 1831 roku.
Rekrutowała się ze studentów i absolwentów, w wielu przypadkach zaangażowanych poprzednio w działalność konspiracyjną. Głównym zadaniem Gwardii Akademickiej była ochrona dyktatora Jozefa Chłopickiego oraz strategicznych punktów stolicy (gmachy urzędów państwowych). Gwardia Akademicka odgrywała również ważną rolę polityczną, angażując się początkowo w działania skierowane przeciwko części wybitnych przedstawicieli Towarzystwa Patriotycznego. Spektakularnym przejawem jej zaangażowania politycznego była próba linczu na Maurycym Mochnackim. Gwardia reprezentowała początkowo poglądy konserwatywne, utożsamiane z ideami ks. Adama Czartoryskiego, członka Rady Administracyjnej. Oprócz zadań ochronnych Gwardia Akademicka zajmowała się również działalnością policyjną i walką ze szpiegami.
Z czasem działalność Gwardii obróciła się przeciwko dotychczasowym sprzymierzeńcom – ks. Adamowi Czartoryskiemu i gen. Chłopickiemu, którym w wydawanych przez Formację pismach – zarzucano opieszałość wobec nieprzyjaciela. W wyniku konfliktu z dyktatorem 2 stycznia 1831 roku został odwołany dotychczasowy naczelnik i założyciel Gwardii – prof. płk Krystyn Lach Szyrma, na którego następcę wyznaczono ppłk. Piotra Łagowskiego. Polityczne uwikłania Gwardii doprowadziły z czasem do jej marginalizacji i zastąpienia jej przez inne jednostki, pełniące zadania ochronne – Gwardii Narodowej Warszawskiej i Krakusów. Pozostała kompania przyboczna złożona z gwardzistów wzięła udział w bitwie pod Olszynką Grochowską. Po jej rozwiązaniu weterani Gwardii znaleźli się w innych jednostkach wojskowych.
Gwardia Akademicka jako współorganizator obchodów ku czci dekabrystów 25 stycznia 1831 roku przyczyniła się walnie do rozpętania radykalnych nastrojów antycarskich i detronizacji Mikołaja I przez Sejm Królestwa Polskiego.
1830 rok
1831 rok