Smuklik szerokopasy

	Halictus scabiosae
	; samica
	; samiec
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	błonkoskrzydłe
Nadrodzina	Apoidea
Rodzina	smuklikowate
Podrodzina	Halictinae
Rodzaj	Halictus
Gatunek	Smuklik szerokopasy
	Multimedia w Wikimedia Commons

Smuklik szerokopasy (Halictus scabiosae) – gatunek pszczoły z rodziny smuklikowatych (Halictidae).

Wygląd

Długość ciała 12-14 mm. Przypomina blisko spokrewnionego smuklika sześciopasego (H. sexcinctus), a także niewystępującego w Polsce H. fulvipes. Samica ma szerokie ochrowe przepaski na odwłoku, obejmujące zarówno koniec, jak i nasadę tergitów II-IV (u smuklika sześciopasego przepaski są węższe i brak ich na nasadach tergitów). U samca czułki są zawinięte na końcu i całe czarne (u smuklika sześciopasego czarno-pomarańczowe), a u nasady tergitów II i III znajdują się paski (u H. fulvipes brak paska u nasady tergitu III).

Biologia

Gatunek społeczny, niewyspecjalizowany pokarmowo. Gniazduje w ziemi. Osobniki dorosłe można spotkać od kwietnia do września. Zimują dorosłe samice, które kolejnej wiosny wspólnie zakładają gniazda w grupach po kilka osobników. Tylko jedna samica z grupy składa jaja i przed pojawieniem się dorosłych osobników wypędza pozostałe samice, które mogą założyć własne gniazda lub znaleźć funkcjonujące gniazdo własnego lub innego gatunku (Lasioglossum nigripes) i osiedlić się w nim jako pasożyt gniazdowy. Samce latają od lipca.

Występowanie

Pierwotny zasięg gatunku obejmował południowo-zachodnią Europę, jednak w XXI wieku obserwuje się jego rozprzestrzenianie z prędkością dochodzącą nawet do 30 km na rok, czego przyczyn upatruje się w zachodzących obecnie zmianach klimatu. W Polsce gatunek ten pojawił się po raz pierwszy w 2020 roku na zachodzie kraju i od tego czasu obserwuje się dalsze jego rozprzestrzenianie. Według czerwonej listy pszczół Europy należy do gatunków najmniejszej troski.

Przypisy

1 2 3 FelixF. Amiet FelixF. (red.), Apidae. 3: Halictus, Lasioglossum, Fauna Helvetica, Neuchâtel: Centre suisse de cartographie de la faune : Schweizerische Entomologische Gesellschaft, 2001, ISBN 978-2-88414-017-1 [dostęp 2024-08-20] .
1 2 3 4 JacekJ. Wendzonka JacekJ., DariuszD. Ogrodnik DariuszD., Magdalena EwelinaM.E. Ciołek Magdalena EwelinaM.E., KatarzynaK. Rosiak-Stepa KatarzynaK., Smuklik szerokopasy Halictus scabiosae (Rossi, 1790) (Hymenoptera: Anthophila, Halictidae) – gatunek nowy w faunie Polski, „Acta entomologica silesiana”, 30 (online008), 2022, s. 1–6, DOI: 10.5281/zenodo.6880476 [dostęp 2024-08-20] .
↑ Halictus d'Europe [online], www.atlashymenoptera.net [dostęp 2024-08-20] .
1 2 3 4 ErwinE. Scheuchl ErwinE., WolfgangW. Willner WolfgangW., Taschenlexikon der Wildbienen Mitteleuropas: alle Arten im Porträt, Wiebelsheim: Quelle & Meyer Verlag, 2016, ISBN 978-3-494-01653-5 [dostęp 2024-08-20] .
↑ Ûrij AndreevičÛ.A. Pesenko Ûrij AndreevičÛ.A. (red.), Bees of the family Halictidae (excluding Sphecodes) of Poland: taxonomy, ecology, bionomics, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 2000, ISBN 978-83-7096-339-2 [dostęp 2024-08-20] .
↑ DiegoD. Gil-Tapetado DiegoD., AndreaA. Ferrari AndreaA., FedericoF. Ronchetti FedericoF., CarloC. Polidori CarloC., Distribution widening of a ground-nesting social bee across Europe favored by climate change and urban setting, „Apidologie”, 55 (3), 2024, s. 35, DOI: 10.1007/s13592-024-01077-5, ISSN 1297-9678 [dostęp 2024-08-20] (ang.).
↑ JustynaJ. KIERAT JustynaJ., AleksandraA. ŻMUDA AleksandraA., PawełP. CZECHOWSKI PawełP., AlicjaA. DUBICKA-CZECHOWSKA AlicjaA., Nowe stwierdzenia smuklika szerokopasego Halictus scabiosae (ROSSI, 1790) z Polski. / New records of the great banded furrow bee Halictus scabiosae (ROSSI, 1790) from Poland., 18 czerwca 2023, DOI: 10.5281/ZENODO.8051698 [dostęp 2024-08-20] (pol.).
↑ DenisD. Michez DenisD. i inni, Measuring the pulse of European biodiversity using the Red List. European Red List of Bees, Bruksela: Publications Office of the European Union, 2026, s. 138, DOI: 10.2779/521877, ISBN 978-92-68-18372-4 .

[:1-1] 1 2 3 FelixF. Amiet FelixF. (red.), Apidae. 3: Halictus, Lasioglossum, Fauna Helvetica, Neuchâtel: Centre suisse de cartographie de la faune : Schweizerische Entomologische Gesellschaft, 2001, ISBN 978-2-88414-017-1 [dostęp 2024-08-20] .

[:0-2] 1 2 3 4 JacekJ. Wendzonka JacekJ., DariuszD. Ogrodnik DariuszD., Magdalena EwelinaM.E. Ciołek Magdalena EwelinaM.E., KatarzynaK. Rosiak-Stepa KatarzynaK., Smuklik szerokopasy Halictus scabiosae (Rossi, 1790) (Hymenoptera: Anthophila, Halictidae) – gatunek nowy w faunie Polski, „Acta entomologica silesiana”, 30 (online008), 2022, s. 1–6, DOI: 10.5281/zenodo.6880476 [dostęp 2024-08-20] .

[3] Halictus d'Europe [online], www.atlashymenoptera.net [dostęp 2024-08-20] .

[:2-4] 1 2 3 4 ErwinE. Scheuchl ErwinE., WolfgangW. Willner WolfgangW., Taschenlexikon der Wildbienen Mitteleuropas: alle Arten im Porträt, Wiebelsheim: Quelle & Meyer Verlag, 2016, ISBN 978-3-494-01653-5 [dostęp 2024-08-20] .

[5] Ûrij AndreevičÛ.A. Pesenko Ûrij AndreevičÛ.A. (red.), Bees of the family Halictidae (excluding Sphecodes) of Poland: taxonomy, ecology, bionomics, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 2000, ISBN 978-83-7096-339-2 [dostęp 2024-08-20] .

[6] DiegoD. Gil-Tapetado DiegoD., AndreaA. Ferrari AndreaA., FedericoF. Ronchetti FedericoF., CarloC. Polidori CarloC., Distribution widening of a ground-nesting social bee across Europe favored by climate change and urban setting, „Apidologie”, 55 (3), 2024, s. 35, DOI: 10.1007/s13592-024-01077-5, ISSN 1297-9678 [dostęp 2024-08-20] (ang.).

[7] JustynaJ. KIERAT JustynaJ., AleksandraA. ŻMUDA AleksandraA., PawełP. CZECHOWSKI PawełP., AlicjaA. DUBICKA-CZECHOWSKA AlicjaA., Nowe stwierdzenia smuklika szerokopasego Halictus scabiosae (ROSSI, 1790) z Polski. / New records of the great banded furrow bee Halictus scabiosae (ROSSI, 1790) from Poland., 18 czerwca 2023, DOI: 10.5281/ZENODO.8051698 [dostęp 2024-08-20] (pol.).

[8] DenisD. Michez DenisD. i inni, Measuring the pulse of European biodiversity using the Red List. European Red List of Bees, Bruksela: Publications Office of the European Union, 2026, s. 138, DOI: 10.2779/521877, ISBN 978-92-68-18372-4 .