Hans Hildebrand

Hans Hildebrand

Hans Olof Hildebrand

Data i miejsce urodzenia	5 kwietnia 1842 Sztokholm
Data i miejsce śmierci	2 lutego 1913 Sztokholm
Zawód, zajęcie	archeolog, numizmatyk, muzealnik
Narodowość	szwedzka
Alma Mater	Uniwersytet w Uppsali
Rodzice	Bror Emil Hildebrand(inne języki) Anna Mathilda Ekecrantz
Małżeństwo	Elin Maria Charlotta Martin
Multimedia w Wikimedia Commons

Hans Olof Hildebrand (ur. 5 kwietnia 1842 w Sztokholmie, zm. 2 lutego 1913 tamże) – szwedzki archeolog, numizmatyk, historyk kultury i muzealnik. Należał do badaczy rozwijających archeologiczną metodę typologiczną. Wyodrębnił pojęcia kultury halsztackiej i lateńskiej jako dwóch zasadniczych faz przedrzymskiej epoki żelaza w Europie Środkowej.

W latach 1879–1907 pełnił funkcję naczelnego konserwatora zabytków Szwecji oraz sekretarza Królewska Szwedzka Akademia Literatury, Historii i Starożytności. Od 1895 roku zasiadał w Akademii Szwedzkiej.

Życiorys

Był synem archeologa, numizmatyka i muzealnika Bror Emil Hildebrand(inne języki) oraz Anny Mathildy Ekecrantz. Jego młodszym bratem był historyk i archiwista Emil Hildebrand(inne języki). Od młodości miał kontakt ze zbiorami archeologicznymi, którymi opiekował się jego ojciec.

W 1860 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie w Uppsali, gdzie zajmował się językoznawstwem i historią średniowiecza. W 1865 roku uzyskał stopień kandydata filozofii, a rok później doktorat na podstawie rozprawy Svenska folket under hednatiden. Jeszcze podczas studiów pracował w Państwowym Muzeum Historycznym w Sztokholmie. W 1865 roku został pomocniczym, a w 1871 roku pierwszym kustoszem w Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności.

W latach 1870–1871 odbył podróż naukową po Europie, odwiedzając m.in. Kopenhagę, Kraków, Wiedeń, Budapeszt, Monachium, Rzym, Florencję i Wenecję. Nawiązał wówczas kontakty z archeologami, historykami i badaczami średniowiecza z kilku krajów europejskich.

W 1879 roku zastąpił ojca na stanowisku naczelnego konserwatora zabytków Szwecji. Jednocześnie został sekretarzem Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności oraz opiekunem państwowych zbiorów numizmatycznych. Funkcje te sprawował do 1907 roku. W tym okresie rozbudowywał zbiory średniowieczne Państwowego Muzeum Historycznego oraz utworzył archiwum antykwaryczno-topograficzne, w którym gromadzono dokumentację stanowisk archeologicznych i zabytków według podziału terytorialnego Szwecji.

Po ustąpieniu ze stanowiska został inspektorem działu etnograficznego szwedzkiego Muzeum Narodowego. Funkcję tę sprawował od 1908 roku do śmierci.

Działalność naukowa

Hildebrand zajmował się archeologią prehistoryczną i średniowieczną, numizmatyką, runologią, historią sztuki, heraldyką, etnografią oraz historią kultury. W swoich badaniach podkreślał znaczenie znalezisk archeologicznych jako samodzielnych źródeł historycznych oraz konieczność krytycznej oceny przekazów pisanych.

W 1873 roku określił mianem typologii metodę polegającą na badaniu rozwoju form zabytków należących do tej samej grupy. Analizował w ten sposób m.in. przemiany konstrukcji i ornamentyki zapinek. Podobne badania prowadził w tym samym okresie Oscar Montelius, z którym Hildebrand współpracował w Państwowym Muzeum Historycznym.

Podczas międzynarodowego kongresu archeologicznego w Sztokholmie w 1874 roku zaproponował podział przedrzymskiej epoki żelaza w Europie Środkowej na wcześniejszy okres halsztacki i późniejszy okres lateński. Nazwy wywodziły się od stanowisk archeologicznych w Hallstatt i La Tène. Podział ten został następnie przyjęty w archeologii europejskiej i, po późniejszych modyfikacjach chronologicznych, jest nadal stosowany.

Hildebrand prowadził również badania nad kulturą materialną średniowiecznej Szwecji, dziejami mennictwa i monet oraz sztuką kościelną. W 1880 roku ukończył podręcznik De förhistoriska folken i Europa, stanowiący porównawcze opracowanie pradziejów Europy. W pracy Sveriges medeltid przedstawił rozwój społeczny, gospodarczy i kulturowy średniowiecznej Szwecji.

Był jednym z inicjatorów opracowania i publikowania korpusu szwedzkich inskrypcji runicznych. Przygotował koncepcję wydawnictwa obejmującego teksty, fotografie i opisy znanych zabytków runicznych, realizowaną później jako seria Sveriges runinskrifter.

Działalność publiczna

W 1874 roku został członkiem Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności. W 1891 roku wybrano go do Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, której przewodniczył w latach 1909–1910.

16 maja 1895 roku został wybrany do Akademii Szwedzkiej, w której objął fotel nr 6 po Fredriku Auguście Dahlgrenie. Uroczyste przyjęcie nastąpiło 20 grudnia tego samego roku. Od czerwca do grudnia 1912 roku pełnił obowiązki stałego sekretarza Akademii, a w latach 1903–1913 był członkiem jej Komitetu Noblowskiego.

W latach 1884–1903 przewodniczył Stowarzyszenie Fredriki Bremer, działającemu na rzecz praw i edukacji kobiet. Podpisał również wystąpienie organizacji do władz Szwecji w sprawie przyznania kobietom praw wyborczych. W latach 1887–1909 był przewodniczącym Szwedzkiego Towarzystwa Turystycznego.

Wybrane publikacje

• Svenska folket under hednatiden (1866);
• Lifvet på Island under sagotiden (1867);
• Den vetenskapliga fornforskningen, hennes uppgift, behof och rätt (1873);
• Den kyrkliga konsten under Sveriges medeltid (1875);
• De förhistoriska folken i Europa (1873–1880);
• Sveriges medeltid. Kulturhistorisk skildring (1879–1903);
• The Industrial Arts of Scandinavia in the Pagan Time (1883);
• Sveriges historia intill tjugonde seklet. Medeltiden (1905).

Spuścizna

Pozostawiona przez Hildebranda biblioteka została przekazana Królewskiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności przez jego córkę w 1961 roku. Zbiór obejmuje szwedzkie i zagraniczne publikacje humanistyczne z drugiej połowy XIX i pierwszej połowy XX wieku.

Przypisy