Hegemonia

Hegemonie Teb

Hegemonia – termin pochodzi z języka greckiego (ηγεμονία), w starożytnej Grecji oznaczał przywództwo jednego państwa nad innymi, które poddają się jego kierownictwu. Hegemonia była związana z rywalizacją dwóch najsilniejszych państw-miast: Aten (Związek Morski) i Sparty (Związek Peloponeski) oraz okresowo Teb (Związek Beocki). Współcześnie termin hegemonia oznacza również: zwierzchnictwo, przewodnictwo, przywództwo danego państwa nad innymi które je dobrowolnie uznają; lub przeważający wpływ, supremację, dominację jednego państwa nad innymi, prymat w polityce międzynarodowej uzyskane przy pomocy groźby lub użycia siły.

Przykłady hegemonii

W nowożytności (m.in. na podstawie teorii cykli hegemonicznych G. Modelskiego, oraz teorii systemów-światów Immanuela Wallersteina) można wyróżnić następujące globalne hegemonie („porządki światowe”):

Lista głównych mocarstw i pretendentów do hegemonii globalnej w latach 1895–1985.

Państwogłówne mocarstwoglobalny pretendent
Austro-Węgry1895–1918–
Francja1895–1940 1945–19851895–1940
Wielka Brytania1895–19851895–1945
Niemcy
(w tym RFN)
1895–1918; 1925–1945
(1965–1985)
1895–1945
Rosja/
ZSRR
1895–1917
1922–1985
1895–1985
Włochy1895–1943–
Stany Zjednoczone1895–19851945–1985
Japonia1895–1945 (1965–1985)
Chińska Republika Ludowa1950–1985

Hegemonia kulturowa

 Osobny artykuł: Hegemonia kulturowa.

Zobacz też