Helena Michnik

Helena Michnik
Data i miejsce urodzenia

19 lipca 1903
Kraków

Data śmierci

4 grudnia 1969

Zawód, zajęcie

historyk

Grób Heleny Michnik na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Helena Michnik, pierwotnie Hinde Michnik, później Hinda Michnik-Rosenbusch (ur. 19 lipca 1903 w Krakowie, zm. 4 grudnia 1969) – polska historyk narodowości żydowskiej, nauczycielka i działaczka ruchu komunistycznego, członkini Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

Życiorys

Urodziła się i wychowała w rodzinie polskich Żydów w Krakowie – była córką Hirscha Michnika i Pesel Dobrejs Dobrys z domu Grünwald. Na Uniwersytecie Jagiellońskim ukończyła historię i filologię klasyczną; doktorat z historii uzyskała w 1926 na podstawie rozprawy Epilog husytyzmu w Polsce (po r. 1440). Po studiach pracowała jako nauczycielka w Państwowym Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły w Drohobyczu (od 1928 jako kandydatka stanu nauczycielskiego na stanowisku praktykantki).

Działała w Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie”, Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy i Komunistycznej Partii Polski. Z ramienia KPZU asystowała obrońcom podczas procesu łuckiego w 1934. Była współorganizatorką komunistycznej Wszechzwiązkowej Organizacji Pionierskiej imienia W.I. Lenina w Polsce.

W 1934 przeniosła się do Lwowa, gdzie kontynuowała pracę jako nauczycielka historii. Od około 1936 żyła w związku z poznanym tam Ozjaszem Szechterem. Wspólnie wychowywali jego syna z wcześniejszego małżeństwa z Sabiną Chatz – Jerzego oraz syna Hinde Michnik z wcześniejszego związku z Samuelem Rosenbuschem – Stefana. Matka Adama Michnika (ur. 1946), któremu nadano jej nazwisko ze względu na nieślubny związek z Ozjaszem Szechterem.

We wrześniu 1939 znalazła się na terenie wcielonym do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Na początku 1941 uczestniczyła w życiu naukowym Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu im. Iwana Franka. Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941, wraz z O. Szechterem i dziećmi, uciekła w głąb ZSRR i zamieszkała w Kotlinie Fergańskiej. W Namanganie została nauczycielką w szkole dla uchodźców polskich. Po rozpoczętej pod koniec 1942 wędrówce z Armią Andersa przez Azję Środkową, Irak, Iran i Palestynę razem z synami dotarła do Europy Zachodniej, skąd wróciła do Polski pod koniec 1945. Choć była zwolenniczką przeprowadzenia przemian rewolucyjnych, nie wstąpiła do Polskiej Partii Robotniczej. Wykładała w szkole Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego podległego Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Później była nauczycielką historii i autorką podręczników szkolnych (Historia Polski do roku 1795 napisana z Ludwiką Mosler; 11 wydań na przełomie lat 50. i 60. XX w.).

Na przełomie lat 50. i 60. pełniła funkcję dyrektora sieci Klubów Międzynarodowej Prasy i Książki.

Zmarła w 1969 na atak serca; została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 249, rząd 5, grób 8).

Wybrane publikacje

Przypisy

  1. ↑ www.nekrologi-baza.pl
  2. ↑ Marek Jerzy Minakowski (2013) „Cud Purimowy! Mamy genealogię Michników!”.
  3. 1 2 Alicja Pacholczykowa: Szechter Ozjasz. W: Polski Słownik Biograficzny. T. XLVII. Warszawa–Kraków: 2011, s. 585. ISBN 978-83-88909-93-1.
  4. ↑ Wskazana jako Hinda Michnik-Rosenbuschowa. Por. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły w Drohobyczu za rok szkolny 1928/29 z uwzględnieniem dziesięciolecia 1918-1928. Drohobycz: 1929, s. 80.
  5. ↑ Cyril Bouyeure, Adam Michnik. Biografia. Wymyślić to co polityczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2009, s. 43–44.
  6. ↑ Piotr Gontarczyk, Zwyczajna agentura, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 94–95, grudzień 2011, s. 94.
  7. ↑ Stefan Michnik – sędzia „bez reszty oddany władzy ludowej” [online], polskieradio.pl, 30 lipca 2021 [dostęp 2026-04-21].
  8. ↑ Cyril Bouyeure, Adam Michnik. Biografia. Wymyślić to co polityczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2009, s. 42–43.
  9. ↑ Piotr Hübner, Sowietyzacja, „Forum Akademickie”, marzec 2020 [dostęp 2026-04-21].
  10. ↑ Cyril Bouyeure, Adam Michnik. Biografia. Wymyślić to co polityczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2009, s. 44–45.
  11. ↑ Bartosz Machalica, Październik 56, Marzec 68 – wpływ wydarzenia na aktywność pokolenia w systemie politycznym, [w:] Magdalena Mikołajczyk, Agata Tasak (red.), Pokoleniowy potencjał polityki, Warszawa: Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa”, 2021, s. 98, ISBN 978-83-66615-65-6.
  12. ↑ Czułem zadowolenie, wydając wyroki na wrogów... (Stefan Michnik, 1999). naszdziennik.pl, 6 marca 2010.
  13. ↑ Agent Michnik. wprost.pl, 30/2007.
  14. ↑ Yale Richmond, Talk at the Panel Debate at the conference „Fifty Years of the Fulbright Program in the Context of Polish-U.S. Diplomatic Relations” held at Warsaw’s Royal Castle, January 23, 2009.
  15. ↑ Cmentarz Stare Powązki: HELENA MICHNIK, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-01-19].