Helena Eilstein

Helena Eilstein
Data urodzenia

2 lutego 1922

Data i miejsce śmierci

15 listopada 2009
Warszawa

Zawód, zajęcie

filozof

Grób Heleny Eilstein na cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie

Helena Eilstein (ur. 2 lutego 1922, zm. 15 listopada 2009 w Warszawie) – polska filozofka i wolnomyślicielka żydowskiego pochodzenia, emerytowana profesor filozofii Uniwersytetu Nowego Meksyku w Albuquerque.

Życiorys

Ukończyła Gimnazjum Ewy Strauch-Szlezyngierowej w Warszawie.

W czasie drugiej wojny światowej Helena Eilstein uciekając przed nazistami wyemigrowała do Związku Radzieckiego, do Kirgiskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej do miejscowości Osz. Po zakończeniu wojny wróciła do Polski.

W latach 50. XX wieku Eilstein wyjechała na staż do Stanów Zjednoczonych w ramach stypendium otrzymanego od Fundacji Forda.

Pracę kandydacką obroniła z zakresu materializmu dialektycznego. W latach 1958–1968 była Kierownikiem Pracowni Zagadnień Filozoficznych Nauk Przyrodniczych w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN oraz od 1959, po Kołakowskim, redaktor naczelną Studiów Filozoficznych. W 1969 po antysemickiej nagonce, która była następstwem wydarzeń marcowych, wyjechała z Polski. Wpierw udała się do Anglii gdzie spędziła rok, a następnie do Stanów Zjednoczonych. Wykładała głównie na Uniwersytecie Stanowym Nowego Meksyku (UNM) w Albuquerque w stanie Nowy Meksyk. W 1993 roku powróciła do Polski jako emerytka.

Główną dziedziną jej zainteresowań zawodowych były metafizyczne i epistemologiczne zagadnienia nauk przyrodniczych, zwłaszcza fizyki. Interesowała się jednak również antropologią filozoficzną oraz problemami moralności, a także religią. Po odejściu od marksizmu jej światopogląd filozoficzny mieścił się w nurcie materializmu (w metafizycznym rozumieniu) i realizmu naukowego. W odniesieniu do problemów filozofii człowieka nazywała go naturalizmem radykalnym. Jej publikacje i wykłady były głównie z zakresu filozofii przyrody oraz epistemologii.

W ciągu swojego życia Eilstein napisała ponad 110 prac naukowych. Helena Eilstein pisała także bajki filozoficzne, które ukazały się po jej śmierci.

Zmarła w Warszawie. Pochowana została na cmentarzu komunalnym Północnym na Wólce Węglowej.

Prace

Publikacje książkowe
Artykuły

Przypisy

  1. ↑ Helena Eilstein [online], Radio Zachód, 8 marca 2025 [dostęp 2026-01-24].
  2. ↑ Wyborcza.pl [online], wyborcza.pl [dostęp 2026-01-24].
  3. 1 2 Wyborcza.pl [online], warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2026-01-24].
  4. ↑ Magdalena Grochowska, Helena Eilstein. Przyjaciółka rozumu, Magazyn Wyborczej, wyborcza.pl, strona: https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,18607013,helena-eilstein-przyjaciolka-rozumu.html
  5. 1 2 Eilstein Helena | Wirtualny Sztetl [online], sztetl.org.pl [dostęp 2026-01-24].
  6. ↑ Magdalena Grochowska, Strzelecki. Śladem nadziei, Świat Książki, 2014.
  7. ↑ Szkice z materializmu dialektycznego, Warszawa 1960 (niepublikowana praca kandydacka)
  8. ↑ Mariusz Agnosiewicz, Helena Eilstein. Ateistka od Biblii [online], Racjonalista.pl [dostęp 2026-01-24].
  9. 1 2 Biblia w ręku ateisty – Helena Eilstein [online], Wydawnictwo STAPIS [dostęp 2026-01-24].
  10. ↑ Góralczyk M., Lista publikacji profesor Heleny Eilstein, „Filozofia Nauki”, 2010, Rok XVII, Nr 2.
  11. ↑ Helena Eilstein, Opowieść o Dzierżysłowie, O Alkasynie i Nikoletcie, O siedmiu braciach i ich siostrze, O zaczarowanej królewnie i O królewiczu, który zabił dzika, Przegląd Filozoficzno-Literacki, Numer 3, 2010.

Linki zewnętrzne