| Heloderma | |||
| Wiegmann, 1829 | |||
Przedstawiciele rodzaju – heloderma meksykańska (H. horridum) (u góry) i heloderma arizońska (H. suspectum) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Infrarząd | |||
| (bez rangi) | Monstersauria | ||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Heloderma | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Trachyderma horridum Wiegmann, 1829 | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Heloderma – rodzaj jaszczurek z rodziny helodermowatych (Helodermatidae), obejmujący jedynych żyjących współcześnie przedstawicieli tej rodziny oraz kladu Monstersauria.
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, Meksyku i Gwatemali.
Heloderma (Holoderma): gr. ἡλος hēlos „guz, ćwiek”; δερμα derma, δερματος dermatos „skóra”; w aluzji do osadzonych w skórze osteoderm.
Nazwa Heloderma została ukuta w 1829 roku przez Wiegmanna jako nowa nazwa rodzajowa dla helodermy meksykańskiej, opisanej początkowo jako Trachyderma horridum. Znanych jest 6 gatunków należących do tego rodzaju, w tym jeden wymarły. Przez wiele lat zaliczano do niego również gatunek Lowesaurus matthewi (wówczas Heloderma matthewi), jednak w 1986 roku został on przeniesiony przez Pregilla i współpracowników do odrębnego rodzaju Lowesaurus. W 2008 roku Conrad zdefiniował nazwę Heloderma jako odnoszącą się do kladu obejmującego ostatniego wspólnego przodka gatunków H. suspectum, H. horridum i H. texana i wszystkich jego potomków. Według analiz filogenetycznych przeprowadzonych przez Conrada i współpracowników (2010) wszystkie te trzy gatunki znajdują się w politomii. Conrad (2008) zasugerował jednak, że H. suspectum i H. horridum są spokrewnione bliżej ze sobą niż z H. texana. W 2013 roku Reiserer et al. podnieśli wszystkie cztery podgatunki H. horridum do rangi osobnych gatunków i to ujęcie systematyczne przyjęła The Reptile Database.
Analiza molekularna przeprowadzona przez Douglasa i współpracowników (2010) sugeruje, że ostatni wspólny przodek współczesnych heloderm żył w późnym eocenie, ponad 35 mln lat temu. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:
oraz gatunek wymarły: