Henryk Kopia

Henryk Kopia
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

8 lutego 1866
Porzecze

Data i miejsce śmierci

22 listopada 1933
Lwów

Miejsce spoczynku

Cmentarz Łyczakowski we Lwowie

Zawód, zajęcie

nauczyciel

Narodowość

polska

Alma Mater

Uniwersytet Lwowski

Rodzice

Jakub, Józefa z d. Machalska

Krewni i powinowaci

Mateusz Beksiński, Władysław Beksiński, Walenty Lipiński, Kazimierz Lipiński

Faksymile
Odznaczenia
Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych
Multimedia w Wikimedia Commons

Henryk Jakub Kopia (ur. 8 lutego 1866 w Porzeczu, zm. 22 listopada 1933 we Lwowie) – polski nauczyciel, pedagog, literat, bibliotekarz, działacz społeczny.

Życiorys

Henryk Jakub Kopia urodził się 8 lutego 1866 w Porzeczu. Jego rodzicami byli Jakub Kopia (kasjer, prokura fabryki maszyn i wagonów w Sanoku, zm. 1907 w Sokalu w wieku 77 lat) i Józefa z domu Machalska (zm. 1904 w Sanoku w wieku 71 lat). Poprzez matkę był spowinowacony z Mateuszem i Władysławem Beksińskimi oraz Walentym i Kazimierzem Lipińskimi.

Uczył się w C. K. Gimnazjum w Przemyślu (m.in. w 1880 ukończył V klasę) oraz w C. K. Gimnazjum w Brzeżanach, gdzie zdał chlubnie egzamin dojrzałości w 1883. Od 1883 do 1888 odbył studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego o specjalności filologii klasycznej pod kierunkiem profesorów Ludwika Ćwiklińskiego, Antoniego Kaliny, Romana Pilata. Od 1885 do 1889 był stypendystą Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Podjął pracę nauczyciela od 8 maja 1889. Jako nauczyciel pracował od tego czasu w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie oraz w lwowskich C. K. Gimnazjach nr II i VII. Egzamin zawodowy złożył 2 czerwca 1892 w zakresie filologii polskiej jako przedmiotu głównego i z filologii klasycznej jako przedmiotu pobocznego. Reskryptem z 10 sierpnia 1892 C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia jako zastępca nauczyciela został mianowany nauczycielem rzeczywistym i przeniesiony z C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie do C. K. Gimnazjum Męskiego w Sanoku. 10 sierpnia 1893 został formalnie mianowany nauczycielem rzeczywistym. W sanockim gimnazjum uczył języka polskiego, historii kraju rodzinnego oraz był zawiadowcą biblioteki nauczycielskiej i czytelni polskiej dla młodzieży.

10 sierpnia 1892 został mianowany nauczycielem rzeczywistym w C. K. II Gimnazjum we Lwowie z wykładowym językiem niemieckim. Uczył tam języka polskiego, języka łacińskiego, historii kraju rodzinnego, był zawiadowcą biblioteki dla uczniów. Pracując tam około roku szkolnego 1899/1990 uzyskał tytuł c. k. profesora, a w 1902 otrzymał VIII rangę służbową.

Z tej szkoły w połowie 1903 został skierowany do pracy w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie. 3 września 1903 został kierownikiem filii C. K. III Gimnazjum im. Franciszka Józefa. W roku szkolnym 1905/1906 powrócił do pracy w C. K. II Gimnazjum we Lwowie, ponownie wykładając tam język polski. Jako nauczyciel lwowskiego III Gimnazjum im. Franciszka Józefa, przydzielony do II Gimnazjum, reskryptem z 29 sierpnia 1906 C. K. Rady Szkolnej Krajowej został mianowany na stanowisko kierownika utworzonego w tym roku C. K. Gimnazjum w Sokalu (z polskim językiem wykładowym), a 22 września 1906 powołany przez cesarza Franciszka Józefa I na stanowisko dyrektora tegoż gimnazjum i sprawował je w kolejnych latach. W szkole uczył języka polskiego, języka łacińskiego, był zawiadowcą biblioteki nauczycielskiej. W 1907 został wyznaczony jako reprezentant C. K. Rady Szkolnej Krajowej do Rady Szkolnej Okręgowej w Sokalu. Podczas I wojny światowej był dyrektorem Gimnazjum w Sokalu do 15 września 1917. Postanowieniem cesarza z 1 stycznia 1918 otrzymał VI klasę rangi w zawodzie. Po wybuchu wojny polsko-ukraińskiej i nastaniu okupacji ukraińskiej był objęty aresztem domowym od 23 listopada do 6 grudnia 1918, zaś jego mieszkanie częściowo zajęto na kwaterę wojskową. W styczniu 1919 został aresztowany i grożono mu wywiezieniem do obozu internowanych, po czym został zwolniony. 15 stycznia 1919 został usunięty ze swojego mieszkania, zajętego przez komendę armii. W lutym i w kwietniu 1919 dyrektor Kopia był ponownie aresztowany. 17 maja 1918 wojska polskie gen. Józefa Hallera wyzwoliły Sokal.

Od roku szkolnego 1919/1920 w latach 20. II Rzeczypospolitej sprawował nadal posadę dyrektora przemianowanego Państwowego Gimnazjum w Sokalu, gdzie uczył języka polskiego, był zawiadowcą biblioteki nauczycielskiej, a ponadto w mieście był członkiem Rady Szkolnej Okręgowej, następnie zastępcą przewodniczącego RSO. Zamieszkiwał w gmachu gimnazjum. Przebywał na urlopie w roku szkolnym 1925/1926, 1926/1927, celem zorganizowania i pełnienia funkcji kierownika Państwowej Biblioteki Pedagogicznej Okręgu Szkolnego Lwowskiego we Lwowie (wówczas kierownictwo sokalskiego gimnazjum objął także pochodzący z sanockiego gimnazjum, Urban Przyprawa, który 21 listopada 1927 został mianowany na posadę dyrektora tej szkoły.

Jako pedagog był autorem publikacji na rzecz nauczania młodzieży szkolnej. Opracowania literackiego Henryka Kopii były polecane c. k. Radę Szkolną Krajową jako środki pomocnicze do nauki dla młodzieży szkolnej. Tworzył różne formy literackie: libretto, przekłady, rozprawy, artykuły, sprawozdania, recenzje, relacje. Współpracował z Bronisławem Gubrynowiczem. Publikował w czasopismach „Szkoła”, „Muzeum”, „Dziennik Polski”, „Ateneum”, „Kwartalnik Historyczny”, „Pamiętnik Literacki”, a także serii wydawniczej „Monumenta Poloniae Historica”. Słownik łacińsko-polski wydany przez Henryka Kopię i Hermana Mengego, a uzupełniony później przez Kazimierza Kumanieckiego, był wielokrotnie wznawiany, także pod koniec XX wieku i na początku XXI wieku. Pełnił funkcje kustosza od 1903 do 1906 (lub 1904-1905) i skarbnika Polskiego Muzeum Szkolnego we Lwowie. Był członkiem zwyczajnym, członkiem zarządu, skarbnikiem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza we Lwowie. Ponadto pełnił funkcję kierownika administracji wydawnictw w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Wyższych. Od 1899 do 1900 był członkiem wydziału Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych. Działał także społecznie w Towarzystwie Szkoły Ludowej, Kole Literacko-Artystycznym i Komitecie Miejskim Opieki nad Młodzieżą. Ponadto był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego, członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1892/1894). W 1924 figurował jako członek komisji rewizyjnej okręgu lwowskiego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych. Należał do Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum.

Zmarł nagle 22 listopada 1933. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Publikacje

Odznaczenia

austro-węgierskie

Przypisy

  1. ↑ W ewidencji urzędników Austro-Węgier był określany w języku niemieckim jako „Heinrich Kopia”.
  2. 1 2 3 4 5 6 Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 7.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Ryszard Skulski. Ś. p. Henryk Kopia. „Pamiętnik Literacki”. 30/1/4, s. 584–487, 1933.
  4. ↑ L. 251. „Przegląd Prawa i Administracyi-Zbiór ogłoszeń firmowych trybunałów handlowych”. Nr 11, s. 106, 1909.
  5. ↑ Zmarli. „Słowo Polskie”, s. 9, Nr 321 z 13 lipca 1907.
  6. ↑ Księga Zmarłych 1904–1934 Sanok. T. J. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 6 (poz. 159).
  7. ↑ Kronika. Nekrologia. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 42 z 16 października 1904.
  8. ↑ Osobiste. Zmarli. „Kurjer Lwowski”. Nr 289, s. 4, 18 października 1904.
  9. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Przemyślu za rok szkolny 1880. Przemyśl, 1880, s. 81.
  10. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. Kr. Wyższego Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1883. Brzeżany: 1883, s. 119.
  11. 1 2 3 4 Puszka 1999 ↓, s. 300.
  12. 1 2 Puszka 1999 ↓, s. 88, 300.
  13. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1890. Lwów: 1890, s. 60.
  14. ↑ Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy C. K. Rady Szkolnej Krajowej w Galicyi”, s. 441, nr 32 z 6 sierpnia 1902.
  15. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1893. Lwów: 1893, s. 41.
  16. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 17.
  17. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 16.
  18. ↑ Puszka 1999 ↓, s. 88.
  19. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 17.
  20. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1894. Sanok: Fundusz Naukowy, 1894, s. 35.
  21. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1894. Lwów: 1894, s. 21.
  22. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1895. Lwów: 1895, s. 41.
  23. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1897. Lwów: 1897, s. 43.
  24. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1898. Lwów: 1898, s. 44, 45.
  25. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1899. Lwów: 1899, s. 43.
  26. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1900. Lwów: 1900, s. 38.
  27. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1901. Lwów: 1901, s. 24.
  28. 1 2 Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1902. Lwów: 1902, s. 36.
  29. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1900. Lwów: 1900, s. 37, 38.
  30. ↑ Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy C. K. Rady Szkolnej Krajowej w Galicyi”, s. 358, nr 25 z 16 lipca 1902.
  31. ↑ Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy C. K. Rady Szkolnej Krajowej w Galicyi”, s. 402, nr 23 z 15 lipca 1903.
  32. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1903. Lwów: 1903, s. 46, 48.
  33. ↑ Kazimierz Sochaniewicz: Krótki rys dziejów Gimnazjum im. Króla Stefana Batorego ze szczególnem uwzględnieniem lat 1918–1928. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państw. Gimnazjum III. im. Króla Stefana Batorego we Lwowie za rok szk. 1927/28. Z uwzględnieniem Dziesięciolecia 1918-1928. Lwów: 1928, s. 5.
  34. ↑ Jahresbericht des K. K. Zweiten Ober-Gymnasiums in Lemberg fur das Schuljahr 1906. Lwów: 1906, s. 34, 35.
  35. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1907. Lwów: 1907, s. 58.
  36. 1 2 Henryk Kopia: I. Kronika zakładu. W: I. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1906/7. Sokal: 1907, s. 4, 5, 8.
  37. ↑ Henryk Kopia: Założenie i dotychczasowy rozwój gimnazyum w Sokalu. W: Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1913/14. Sokal: 1914, s. 3-17.
  38. ↑ Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy C. K. Rady Szkolnej Krajowej w Galicyi”, s. 402, nr 21 z 3 października 1906.
  39. ↑ Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 53 z 5 marca 1908.
  40. 1 2 3 Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1918, s. 1021.
  41. ↑ I. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1906/7. Sokal: Księgarnia J. Holzera, 1907, s. 8.
  42. ↑ II. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1907/8. Sokal: Księgarnia J. Holzera, 1908, s. 3.
  43. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1922/23. Sokal: 1923, s. 3.
  44. ↑ Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy C. K. Rady Szkolnej Krajowej w Galicyi”, s. 82, nr 5 z 1 marca 1907.
  45. ↑ Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy C. K. Rady Szkolnej Krajowej w Galicyi”, s. 40, nr 2 z 20 lutego 1918.
  46. 1 2 3 4 5 Henryk Kopia: Dodatek. Rok 1918/19. W: Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1920/21. Sokal: 1921, s. 19-20.
  47. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1920/21. Sokal: 1921, s. 3, 21.
  48. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1921/22. Sokal: 1922, s. 3.
  49. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1922/23. Sokal: 1923, s. 3.
  50. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1921/22. Sokal: 1922, s. 5.
  51. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1925/1926. Sokal: 1926, s. 3.
  52. ↑ Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Rocznik II. Warszawa-Lwów: Książnica-Atlas, 1926, s. 156.
  53. ↑ Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sokalu za rok szkolny 1926/27. Sokal: 1927, s. 3.
  54. ↑ Wiadomości osobiste. „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. Nr 4, s. 152, 25 kwietnia 1928.
  55. ↑ Według Ryszarda Skulskiego Henryk Kopia pozostawał dyrektorem gimnazjum w Sokalu do 1933 roku. Por. Ryszard Skulski. Ś. p. Henryk Kopia. „Pamiętnik Literacki”. Nr 30/1/4, s. 584–487, 1933.
  56. 1 2 3 4 Z c. k. Krajowej Rady Szkolnej. „Gazeta Lwowska”, s. 1, nr 129 z 8 czerwca 1904.
  57. ↑ Henryk Kopia. „Cienie (kilka oderwanych kart z mojego życia)”. Zofia Romanowiczówna, Lwów 1930 (recenzja). „Pamiętnik Literacki”. 27/1/4, s. 718–719, 1930.
  58. ↑ XXIX. Sprawozdanie Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych we Lwowie za czas od 1 kwietnia 1912 do 31 marca 1913. 1913, s. 110.
  59. ↑ Dziesięciolecie Polskiego Muzeum Szkolnego we Lwowie 1903-1913. Lwów: 1913, s. 57.
  60. ↑ Puszka 1999 ↓, s. 236.
  61. ↑ Wiadomości bieżące. „Słowo Polskie”. Nr 161, s. 6, 12 kwietnia 1906.
  62. ↑ Wiadomości bieżące. „Słowo Polskie”, s. 3, nr 196 z 5 maja 1906.
  63. ↑ Sprawozdanie z czynności Wydziału Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza we Lwowie za lata 1911–1913. Lwów: 1914, s. 14.
  64. ↑ Puszka 1999 ↓, s. 220.
  65. ↑ Do P. T. członków Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza. „Pamiętnik Literacki”. 1, s. 184, 1931.
  66. ↑ Puszka 1999 ↓, s. 233.
  67. ↑ Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z siódmego roku jej istnienia, tj. 1892. 1893, s. 12.
  68. ↑ Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 142, 144. ISBN 978-83-939031-1-5.
  69. ↑ Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 2009-11-29. [dostęp 2016-03-15].
  70. ↑ Zygmunt Zagórowski: Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminarjów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych. Lwów/Warszawa: Książnica Polska, 1924, s. 441.
  71. ↑ Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 80 z 6 kwietnia 1935.
  72. ↑ Aleksander Medyński: Ilustrowany przewodnik po cmentarzu Łyczakowskim. lwow.home.pl. [dostęp 2016-05-14].
  73. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1890. Lwów: 1890, s. 1-10.
  74. ↑ Henryk Kopia, Listy Narcyzy Żmichowskiej do Tekli Dębskiej i innych osób [online], polona.pl [dostęp 2018-09-15].
  75. ↑ Notatki literacko-artystyczne. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 91 z 21 kwietnia 1895.
  76. ↑ Sprawozdanie Dyrektora C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1899. Lwów: Fundusz Naukowy, 1899, s. 53.
  77. ↑ Puszka 1999 ↓, s. 127.
  78. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1910. Lwów: 1910, s. 3-68.
  79. ↑ Henryk Kopia: Założenie i dotychczasowy rozwój gimnazyum w Sokalu. W: Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sokalu za rok szkolny 1913/14. Sokal: 1914, s. 3-17.

Bibliografia

Linki zewnętrzne