Eichornia gruboogonkowa

Eichornia gruboogonkowa

Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	komelinowce
Rodzina	rozpławowate
Rodzaj	pontederia / eichornia
Gatunek	eichornia gruboogonkowa
Nazwa systematyczna
Pontederia crassipes Mart. Nov. Gen. Sp. Pl. Bras. 1: 9 (1823)
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Pontederia gruboogonkowa, eichornia gruboogonkowa, hiacynt wodny (Pontederia crassipes) – gatunek rośliny wodnej z rodziny rozpławowatych (Pontederiaceae). Nazwa zwyczajowa w języku polskim i w wielu innych nawiązuje do podobieństwa kwiatostanów tej rośliny do kwiatostanów hiacyntów (Hyacinthus). Pochodzi z tropikalnej Ameryki (Amazonii), ale rozprzestrzeniony został w tropikach i ciepłych rejonach wszystkich kontynentów.

Uznany został za jeden ze 100 najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie.

Morfologia

Pokrój

Roślina wodna, o grubych, pełzających, walcowatych kłączach. Jej liście zebrane w rozetę unoszą się na wodzie, kwiaty kwitną ponad wodą. Wielkość rośliny uzależniona jest od zawartości składników odżywczych w wodzie (im bardziej żyzna woda, tym większe rośliny); waha się od ok. 20 do 50 cm.

Liście

Liście duże, zielone, błyszczące, z okrągławą lub nerkowatą blaszką liściową o długości do 15 cm, z rozdętymi ogonkami, pełniącymi funkcję pływaków.

Kwiaty

Kwiaty z 6 płatkami barwy jasnoniebieskiej do fioletowej, najwyższy płatek z żółtą plamą. Kwiaty zebrane w kłosokształtny kwiatostan, podobny jak u hiacynta, osiągający do 35 cm wysokości. Poszczególne kwiaty do 6 cm średnicy, z 6 łukowato wygiętymi ku górze pręcikami.

Owoce

Zielone torebki do 1,5 cm długości, otoczone pozostałościami okwiatu. Zawierają liczne, oskrzydlone nasiona.

Biologia

Poza swoją ojczyzną nie owocuje i rozmnaża się tylko wegetatywnie przez fragmentację organów. Z jednej rośliny-matki wyrastać mogą setki roślin potomnych połączonych stolonami, tworzących pływające kobierce. W polskich warunkach jest rośliną jednoroczną. Kwitnie w ciepłej wodzie (w temperaturze powyżej 20 °C).

Ekologia

Rośnie w wodach stojących i wolno płynących. Z powodu szybkości rozmnażania i zarastania powierzchni wody roślina jest bardzo szkodliwa, szczególnie dla hodowli ryb (utrudnia dopływ tlenu). Wypiera rodzime gatunki roślin, a nawet może powodować utrudnienia w żegludze. Stwarza dogodne warunki do namnażania się moskitów. Z tych wszystkich powodów znana jest też pod nazwą „zarazy wodnej”. W niektórych krajach wprowadzono zakaz wprowadzania jej do wód powierzchniowych (np. Wielka Brytania, Teksas). W roku 1944 w stanie Luizjana straty z tego powodu osiągnęły sumę 37 milionów dolarów a roślinę nazwano „chwastem miliona dolarów”. Na terenie Unii Europejskiej została ujęta na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie. Zabronione jest wprowadzanie tej rośliny do środowiska (poza ściśle określonymi sytuacjami). W Polsce jej występowanie ograniczone jest do wód podgrzanych przez zespół elektrowni konińskich.

Zastosowanie

Pierwotnie rozprzestrzeniona została jako roślina ozdobna. Ze względu na silny wzrost wykorzystywana jest jako pasza do karmienia świń, a z powodu odporności na zanieczyszczenia bywa uprawiana w wodach zanieczyszczonych. Późną jesienią, po wykorzystaniu w oczyszczaniu ścieków, może być przeznaczona na kompost. Bywa też stosowana do wytwarzania koszy i innych wyrobów plecionych.

Rośliny tego gatunku stanowią surowiec do produkcji biodegradowalnego tworzywa Hyapak, będącego zamiennikiem plastiku.

Przypisy