Hugon Karwowski

Hugon Karwowski
Ilustracja
major lekarz major lekarz
Data i miejsce urodzenia

28 grudnia 1894
Secymin Polski

Data i miejsce śmierci

17 kwietnia 1941
Zakopane

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

6 Szpital Okręgowy

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)
Multimedia w Wikimedia Commons

Hugon Karwowski (ur. 28 grudnia 1894 w Secyminie Polskim, zm. 17 kwietnia 1941 w Zakopanem) – major lekarz Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari, doktor wszech nauk lekarskich, rentgenolog.

Życiorys

Urodził się 28 grudnia 1894 w Secyminie Polskim, w ówczesnym powiecie sochaczewskim guberni warszawskiej, w rodzinie Andrzeja i Marii ze Skibniewskich. W 1913 ukończył naukę i zdał maturę w gimnazjum w Warszawie.

W 1915 jako student medycyny wstąpił ochotniczo do armii rosyjskiej. Służył jako medyk w rosyjskiej 2 Armii, a następnie na froncie, w szpitalu w Baranowiczach. W 1917 ukończył studia na Fakultecie Medycznym Cesarskiego Uniwersytetu Kazańskiego i otrzymał dyplom lekarza. Następnie został przydzielony do szpitala wojskowego w Izmaile na stanowisko ordynatora. Tam założył Związek Wojskowych Polaków i został jego pierwszym prezesem. Później został przeniesiony do 444 pułku piechoty na froncie rumuńskim. Kolejnym przydziałem służbowym było stanowisko komendanta oddziału opatrunkowego (ros. Перевязочный отряд) 112 Dywizji Piechoty.

Po rewolucji październikowej na czele Polaków – żołnierzy swojego oddziału, zabrawszy najcenniejszy materiał opatrunkowy i apteczny, udał się do Sorok w Besarabii, gdzie wstąpił do II Korpusu Polskiego w Rosji. Pełnił służbę jako lekarz dywizjonu artylerii. 11 maja 1918 wziął udział w bitwie pod Kaniowem, w której dostał się do niemieckiej niewoli. Po ucieczce z niewoli przedostał się do Murmańska, gdzie został naczelnym lekarzem Dowództwa Wojsk Polskich w północnej Rosji. 11 kwietnia 1922 kapitan Jan Radoliński, w zastępstwie byłego dowódcy Samodzielnego Oddziału Murmańskiego, sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:

Major-lekarz Karwowski w czasie działań wojennych Oddziału Murmańskiego w północnej Rosji od 14.VII.1918 r. do 20.X.1919 r. odznaczał się zawsze niebywałą odwagą i energią w tak trudnym dla oddziału okresie. W czasie walk Oddziału z bolszewikami narażał wielokrotnie swoje życie niosąc pomoc rannym i zaopatrując ich w większości wypadków pod huraganowym ogniem nieprzyjaciela. W bitwie pod Bolszymi Ozierkami (koło Archangielska) kiedy bolszewicy kilkakrotnie silniejsi liczebnie od naszego Oddziału zaczeli mieć przewagę nad nami major Karwowski z karabinem w ręku poszedł do kontrataku w pierwszej linii, dając swym nieustraszonym męstwem przykład żołnierzom i przyczynił się w dużej mierze do tego, że Oddział nasz osiągnął zwycięstwo. Dzielny ten oficer świecił zawsze przykładem i nie pozwalał upadać na duchu żołnierzom w tak ciężkich nieraz sytuacjach, w jakich znajdował się nasz Oddział na Murmanie.

Wniosek został poparty przez pułkownika Stanisława Dowoyno-Sołłohuba i generała Józefa Hallera, a następnie zatwierdzony przez Naczelnego Wodza, marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.

Po powrocie do kraju został naczelnym lekarzem 64 pułku piechoty i w jego szeregach walczył na wojnie z bolszewikami. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 64 pp, a jego oddziałem macierzystym była kompania zapasowa sanitarna nr 3. Następnie został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu oraz ukończył kurs aplikacyjny dla oficerów sanitarnych w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 90. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, grupa lekarzy. Później został przeniesiony do 6 batalionu sanitarnego i przydzielony do 6 Szpitala Okręgowego we Lwowie. W 1924 został przeniesiony w stan spoczynku. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Nowy Targ i posiadał przydział do Kadry Zapasowej 5 Szpitala Okręgowego w Krakowie.

Po zwolnieniu z wojska mieszkał w Zakopanem i prowadził „Zakład Roentgenologiczny” w willi „Marilor” przy ul. Kościuszki. Wspólnie z Olgierdem Sokołowskim wykonywał pierwsze zdjęcia kimograficzne płuc. Wybuch wojny uniemożliwił im zrealizowanie planów leczenia gruźlicy płuc odmą na Kasprowym Wierchu (około 2000 m npm). Praktykę lekarską łączył z działalnością społeczną w Związku Strzeleckim, Sokole, Związku Oficerów Rezerwy RP i Związku Lekarzy Państwa Polskiego.

W czasie II wojny światowej byl lekarzem Tajnej Organizacji Wojskowej „Związek Orła Białego”, a następnie szefem placówki ZWZ w Zakopanem. Aresztowany przez Niemców, został 17 kwietnia 1941 zamordowany w siedzibie zakopiańskiego Gestapo. Pochowany prawdopodobnie we wspólnej mogile w Chochołowie wraz z innymi aresztowanymi członkami walki podziemnej.

Był kawalerem, dzieci nie miał.

Portret Hugona Karwowskiego autorstwa Witkacego.

Ordery i odznaczenia

Twórczość

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Karwowski Hugon. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.75-7099 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-25].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Łoza 1938 ↓, s. 327.
  3. ↑ Bagiński 1921 ↓, s. 465–466.
  4. ↑ Jednodniówka 1929 ↓, s. 9, 30.
  5. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 16 czerwca 1922, s. 440.
  6. ↑ Błaszkowski 1929 ↓, s. 84.
  7. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 441.
  8. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 314.
  9. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1199.
  10. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1118, 1157.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1414.
  12. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 899.
  13. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 376, 770.
  14. ↑ Birencwajg 1929 ↓, s. 90.
  15. ↑ Lekarze 1939 ↓, s. 98.
  16. ↑ Ryn 1981 ↓, s. 117.
  17. ↑ Ryn 1970 ↓, s. 13.
  18. 1 2 3 Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2025-10-25].
  19. ↑ Ryn 1981 ↓, s. 115.
  20. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-25].
  21. ↑ Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 149.
  22. ↑ Odznaczenia korpusów i oddziałów wschodnich (z byłego Oddziału murmańskiego W. P. na Wschodzie), „Żołnierz Polski” (23 (302)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 4 czerwca 1922, s. 17 [dostęp 2026-09-03], Cytat: major Karwowski Hugon.
  23. ↑ M.P. z 1933 r. Nr 212, poz. 238 (ISAP)
  24. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-25].
  25. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-25].
  26. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-25].
  27. ↑ Błaszkowski 1929 ↓, s. 80.
  28. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-10-25].
  29. ↑ Ujednostajnienie znakowania wyników badania roentgenologicznego klatki piersiowej. „Medycyna Praktyczna”. 7, s. 1–5, lipiec 1933. Poznań.

Bibliografia