Kręciszek

Kręciszek
	; Kwiat Hypecoum imberbe
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	jaskropodobne
Rząd	jaskrowce
Rodzina	makowate
Rodzaj	kręciszek
	Nazwa systematyczna
	Hypecoum Linnaeus; Sp. Pl. 124. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	Hypecoum procumbens Linnaeus
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kręciszek (Hypecoum) – rodzaj roślin z rodziny makowatych. Obejmuje 16–18 gatunków występujących na obszarze śródziemnomorskim i dalej na wschód poprzez centralną Azję do Chin.

Morfologia

Pokrój: Rośliny jednoroczne niskie, zwykle sine, nagie o cienkiej łodydze.
Liście: Skupione w rozetę przyziemną o zarysie lancetowatym lub wąsko jajowatym, z blaszką silnie, 2–4-krotnie pierzasto podzieloną na wąskie łatki.
Kwiaty: Skupione w rozpierzchłych, wierzchotkowatych kwiatostanach wyrastających z różyczek liściowych. Kwiaty mają dwie płaszczyzny symetrii. Dwie działki kielicha zielone z błoniastym obrębieniem. Płatki korony żółte lub białe, często czerwono nabiegłe i punktowane. Płatki okółka zewnętrznego rozpostarte płasko, całobrzegie lub płytko podzielone na trzy łatki. Płatki okółka wewnętrznego głęboko podzielone na trzy łatki. Łatka środkowa jest pochwowato zwinięta i prosto wzniesiona, na końcu postrzępiona. Pręciki 4 ze spłaszczonymi nitkami i miodnikami u podstawy. Słupek zakończony rozwidlonym znamieniem.
Owoce: Równowąskie, otwierające się dwiema klapami, z licznymi nasionami ułożonymi w jednym rzędzie.

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026)

Rodzaj z plemienia Hypecoeae, podrodziny Fumarioideae, rodziny makowatych Papaveraceae zaliczanej do rzędu jaskrowców (Ranunculales) i wraz z nim do okrytonasiennych.

W niektórych ujęciach, np. w systemie Takhtajana z 2009, rodzaj wyodrębniany był w monotypową rodzinę Hypecoaceae.

Wykaz gatunków

Hypecoum aegyptiacum (Forssk.) Asch. & Schweinf.
Hypecoum aequilobum Viv.
Hypecoum angustilobum Å.E.Dahl
Hypecoum dimidiatum Delile
Hypecoum duriaei Pomel
Hypecoum erectum L.
Hypecoum imberbe Sm.
Hypecoum lactiflorum (Kar. & Kir.) Pazij
Hypecoum leptocarpum Hook.f. & Thomson – kręciszek drobnoowocowy
Hypecoum littorale Wulfen
Hypecoum pendulum L. – kręciszek zwisły
Hypecoum procumbens L. – kręciszek płożący, k. rozesłany
Hypecoum pseudograndiflorum Petrovic
Hypecoum torulosum Å.E.Dahl
Hypecoum trullatum Å.E.Dahl
Hypecoum zhukanum Lidén

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-10] (ang.).
1 2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-03-06].
1 2 Hypecoum Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-11-20].
1 2 3 4 5 6 7 Mingli Zhang, Magnus Lidén: Hypecoum. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-06]. (ang.).
1 2 3 4 5 Armen Takhtajan: Flowering Plants. 978-1-4020-9608-2: Springer, 2009, s. 94-95.
↑ Family: Papaveraceae. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-03-04]. (ang.).
1 2 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 102. ISBN 978-83-925110-5-2.
1 2 Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 46.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-10] (ang.).

[ing-3] 1 2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-03-06].

[powo-4] 1 2 Hypecoum Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-11-20].

[china-5] 1 2 3 4 5 6 7 Mingli Zhang, Magnus Lidén: Hypecoum. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-06]. (ang.).

[armen-6] 1 2 3 4 5 Armen Takhtajan: Flowering Plants. 978-1-4020-9608-2: Springer, 2009, s. 94-95.

[grin-7] Family: Papaveraceae. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-03-04]. (ang.).

[gawrys-8] 1 2 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 102. ISBN 978-83-925110-5-2.

[ludmila-9] 1 2 Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 46.