Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10

ICD-10

Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 (ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) – dziesiąta wersja Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, czyli medycznej klasyfikacji sporządzonej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Prace nad ICD-10 rozpoczęły się w 1983 r., po czym zostały zatwierdzone przez czterdzieste trzecie Zgromadzenie Światowej Organizacji Zdrowia w 1990 r.. Obejmuje nie tylko choroby, lecz także objawy, nieprawidłowe wyniki badań, dolegliwości, okoliczności społeczne i zewnętrzne przyczyny urazów oraz chorób. Jest używany w ponad 100 krajach na całym świecie.

ICD-10 pozostawała aktualna do 1 stycznia 2022 roku, kiedy to została zastąpiona przez ICD-11. Wersja ICD-11 została opublikowana 18 czerwca 2018 r. w celu przygotowania państw członkowskich WHO do jej wdrożenia. Po zatwierdzeniu nowej klasyfikacji państwa członkowskie mogą zacząć składać sprawozdania przy użyciu ICD-11, od 1 stycznia 2022 r.

W Polsce wciąż obowiązuje wersja ICD-10 z 2008 roku. Nie ma oficjalnej daty wprowadzenia ICD-11 w Polsce.

Historia

Prace nad dziesiątą rewizją klasyfikacji rozpoczęły się w 1983 roku, a w 1990 roku zatwierdziło ją czterdzieste trzecie Zgromadzenie Światowej Organizacji Zdrowia. Państwa wprowadzały ją stopniowo. Czechy przyjęły ICD-10 w 1994 roku, w Polsce obowiązuje ona od 1996 roku, a w Rosji od 1997 roku (zob. Adaptacje krajowe).

Kolejną wersję, ICD-11, WHO opublikowała 18 czerwca 2018 roku, aby przygotować państwa członkowskie do jej wdrożenia. Mimo że ICD-11 obowiązuje oficjalnie od 2022 roku, wiele państw nadal posługuje się ICD-10. Według stanu na maj 2024 roku w różnych fazach wdrażania ICD-11 było 132 państw i obszarów: 72 rozpoczęły wdrożenie, 50 prowadziły lub rozszerzały pilotaże, a 14 zaczęło już gromadzić lub zgłaszać dane z jej użyciem.

Struktura i kody

Klasyfikacja dzieli się na 22 rozdziały. Pierwszy znak kodu jest literą, która zwykle wskazuje grupę chorób, ale zakresy kodów w niektórych rozdziałach nie pokrywają się z granicami liter, np. nowotwory obejmują kody C00–D48, a choroby oka i ucha dzielą literę H. Niektóre rozdziały obejmują więcej niż jedną literę: rozdział XIX litery S i T, a rozdział XX litery V, W, X i Y (do rozdziału XX należy więc np. kod X87.3 z przykładów poniżej).

Rozdziały ICD-10
Rozdział Kody Zakres
I A00–B99 Niektóre choroby zakaźne i pasożytnicze
II C00–D48 Nowotwory
III D50–D89 Choroby krwi i narządów krwiotwórczych oraz niektóre choroby przebiegające z udziałem mechanizmów autoimmunologicznych
IV E00–E90 Zaburzenia wydzielania wewnętrznego, stanu odżywienia i przemiany metabolicznej
V F00–F99 Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania
VI G00–G99 Choroby układu nerwowego
VII H00–H59 Choroby oka i przydatków oka
VIII H60–H95 Choroby ucha i wyrostka sutkowatego
IX I00–I99 Choroby układu krążenia
X J00–J99 Choroby układu oddechowego
XI K00–K93 Choroby układu trawiennego
XII L00–L99 Choroby skóry i tkanki podskórnej
XIII M00–M99 Choroby układu kostno-stawowego i mięśni oraz tkanki łącznej
XIV N00–N99 Choroby układu moczowo-płciowego
XV O00–O99 Ciąża, poród i połóg
XVI P00–P96 Niektóre stany rozpoczynające się w okresie okołoporodowym
XVII Q00–Q99 Wady rozwojowe wrodzone, zniekształcenia i aberracje chromosomowe
XVIII R00–R99 Objawy, cechy chorobowe oraz nieprawidłowe wyniki badań klinicznych i laboratoryjnych niesklasyfikowane gdzie indziej
XIX S00–T98 Urazy, zatrucia i niektóre inne następstwa działania czynników zewnętrznych
XX V01–Y98 Zewnętrzne przyczyny zachorowania i zgonu
XXI Z00–Z99 Czynniki wpływające na stan zdrowia i kontakt ze służbą zdrowia
XXII U00–U99 Kody do celów specjalnych

Budowa kodu

Kod składa się z litery i dwóch cyfr, które wskazują kategorię trzyznakową (np. L70), oraz opcjonalnego czwartego znaku po kropce, który określa jednostkę nozologiczną dokładniej (np. L70.0). Czwarty znak przybiera zwykle wartości od 0 do 7, cyfra 8 oznacza „inne określone”, a 9 – „bliżej nieokreślone” (BNO).

Część rozpoznań można zakodować na dwa sposoby jednocześnie. W systemie krzyżyka i gwiazdki kod z krzyżykiem (†) wskazuje chorobę podstawową, a kod z gwiazdką (*) – jej objaw lub skutek w innym narządzie. Kod z gwiazdką nie może stać samodzielnie, np. C90.0† D63.0* oznacza szpiczaka mnogiego z niedokrwistością.

Przykłady

Zastosowanie

Klasyfikacja służy przede wszystkim do dwóch celów. Niezmieniona wersja międzynarodowa jest używana w 117 krajach do sporządzania sprawozdań i statystyk dotyczących przyczyn zgonów. Blisko 27 krajów wykorzystuje ICD-10 także do refundacji i alokacji zasobów w opiece zdrowotnej, często w wersji dostosowanej do własnych potrzeb (zob. niżej). W Niemczech kody ICD-10-GM są podstawą systemów rozliczeń szpitalnych G-DRG i PEPP, a także rozliczeń w opiece ambulatoryjnej.

Adaptacje krajowe

Państwa często modyfikują ICD-10, aby lepiej dostosować ją do swoich potrzeb.

Australia

Wprowadzona w 1998 r., ICD-10 Modyfikacja Australijska (ICD-10-AM) została opracowana przez National Centre for Classification in Health na Uniwersytecie w Sydney. Obecnie jest ona aktualizowana przez Australian Consortium for Classification Development.

ICD-10-AM została również przyjęta przez Nową Zelandię, Irlandię, Arabię Saudyjską i kilka innych krajów.

Czechy

Republika Czeska przyjęła ICD-10 w 1994 r., rok po jej oficjalnym opublikowaniu przez WHO. Poprawki do wydania międzynarodowego są stale wprowadzane. Oficjalne czeskie tłumaczenie ICD-10 2016 10th Revision zostało opublikowane w 2018 roku.

Niemcy

Niemiecka wersja ICD-10-GM (German Modification) jest oficjalną klasyfikacją do kodowania rozpoznań w opiece szpitalnej i ambulatoryjnej. Opracowano ją w latach 2003–2004 w German Institute for Medical Documentation and Information. Jest to adaptacja klasyfikacji ICD-10 Światowej Organizacji Zdrowia przetłumaczona na niemiecki. Do 2003 roku funkcjonowała pod nazwą ICD-10-SGB-V. Obowiązek kodowania wynika w opiece szpitalnej z § 301, a w ambulatoryjnej z § 295 niemieckiego kodeksu ubezpieczeń społecznych (SGB V). Klasyfikację publikuje i co roku aktualizuje Federalny Instytut Leków i Wyrobów Medycznych (BfArM), a każda wersja obowiązuje przez jeden rok kalendarzowy.

Polska

W Polsce ICD-10 obowiązuje od roku 1996. Polskiego tłumaczenia dokonało Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia zgodnie z umową TR/10/017-019 ze Światową Organizacją Zdrowia o udzielenie praw do tłumaczenia i publikacji. Obecnie obowiązująca w Polsce wersja pochodzi z 2008 roku, a późniejsze zmiany wprowadzano tylko sporadycznie.

Od kilku lat trwają prace nad wprowadzeniem ICD-11. Pierwszy projekt (POWER) zakończył się w grudniu 2023 roku. Powstały w nim polski tekst klasyfikacji, przeglądarka, narzędzie do kodowania na podstawie słów kluczowych i przetłumaczony przewodnik. Drugi etap, realizowany w ramach programu FERS, ruszył w połowie października 2024 roku. Prowadzi go Departament Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia we współpracy z Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Centrum e-Zdrowia i Głównym Urzędem Statystycznym. Obejmuje m.in. szkolenia dla co najmniej 2450 osób, zestawienie odpowiedników kodów ICD-10 z przepisów o świadczeniach gwarantowanych, przygotowanie raportowania przyczyn zgonów w ICD-11 oraz w pełni zweryfikowane tłumaczenie całej klasyfikacji. Data oficjalnego wprowadzenia ICD-11 nie została ustalona i zależy m.in. od zmian w przepisach, rozliczeniach z Narodowym Funduszem Zdrowia i systemach informatycznych świadczeniodawców.

Rosja

Ministerstwo Ochrony Zdrowia Federacji Rosyjskiej zarządziło w 1997 roku przerzucenie wszystkich organizacji zdrowotnych na ICD-10.

Stany Zjednoczone

W Stanach Zjednoczonych stosuje się ICD-10-CM (Clinical Modification), czyli kliniczną modyfikację ICD-10, którą przygotowało należące do CDC National Center for Health Statistics na podstawie upoważnienia WHO. Wszystkie zmiany muszą być zgodne ze strukturą i zasadami klasyfikacji WHO. Do kodowania procedur w szpitalach służy osobny system ICD-10-PCS, opracowany przez Centers for Medicare and Medicaid Services. W 2009 roku ogłoszono obowiązek przejścia z ICD-9-CM na ICD-10-CM do 1 października 2013 roku.

Autorzy amerykańscy zwracali uwagę, że większa szczegółowość nowej klasyfikacji wiąże się z ryzykiem. Jedno rozpoznanie ICD-9 może odpowiadać nawet kilkudziesięciu kodom ICD-10, co utrudnia odwzorowanie starych kodów na nowe, a pełne zastosowanie klasyfikacji wymaga szkoleń personelu, wymiany oprogramowania i okresowo obniża wydajność pracy, zwłaszcza w małych praktykach.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 WHO | International Classification of Diseases [online], WHO [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  2. 1 2 3 International Classification of Diseases (ICD) Information Sheet [online], WHO [dostęp 2020-06-13].
  3. ↑ WHO releases new International Classification of Diseases (ICD 11) [online], WHO [dostęp 2020-08-08] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-27] (ang.).
  4. 1 2 Classification of diseases. Światowa Organizacja Zdrowia. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
  5. ↑ WHO releases new International Classification of Diseases (ICD 11) [online], WHO [dostęp 2020-08-08] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-27] (ang.).
  6. ↑ History of ICD, World Health Organization, 18 czerwca 2018 (ang.).
  7. 1 2 3 4 Pytania i odpowiedzi – ICD-11. Ministerstwo Zdrowia, gov.pl. [dostęp 2026-10-30]. (pol.).
  8. ↑ ICD-10 i ICD-11 w szpitalu 2026 - klasyfikacja, rozliczenia, przejście [online], 9 lipca 2026 [dostęp 2026-10-30].
  9. ↑ History of ICD, World Health Organization, 18 czerwca 2018 (ang.).
  10. 1 2 ICD-10 Version:2019. Światowa Organizacja Zdrowia. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
  11. ↑ Francis H. Roger. France, Case mix. Global views, local actions. Evolution in twenty countries, Amsterdam: IOS Press, 2001, ISBN 1-58603-217-8, OCLC 50418991 [dostęp 2020-06-13].
  12. 1 2 ICD-10-GM. Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte (BfArM). [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
  13. 1 2 About – IHPA ACE [online], ace.ihpa.gov.au [dostęp 2020-06-13].
  14. ↑ ICD-10-AM/ACHI/ACS [online], Ministry of Health NZ [dostęp 2020-06-13] (ang.).
  15. 1 2 J.Z.J. Killewo, Kris Heggenhougen, Stella R. Quah, Epidemiology and demography in public health, wyd. 1st ed, San Diego, CA: Academic Press/Elsevier, 2010, ISBN 978-0-12-382201-7, OCLC 682625982 [dostęp 2020-06-13].
  16. 1 2 Mezinárodní klasifikace nemocí MKN – ÚZIS ČR [online], www.uzis.cz [dostęp 2020-06-13].
  17. ↑ Světová zdravotnická organizace (WHO) – ÚZIS ČR [online], www.uzis.cz [dostęp 2020-06-13].
  18. ↑ Institute of Health Information and Statistics, Implementation of international classifications in the Czech Republic [online].
  19. ↑ Lidia Cierpiałkowska: Psychopatologia. Warszawa: Scholar, 2007, s. 18. ISBN 978-83-7383-284-8.
  20. ↑ Prace realizowane w dwóch projektach dotyczących wprowadzenia ICD-11 w Polsce. Ministerstwo Zdrowia, gov.pl. [dostęp 2026-10-30]. (pol.).
  21. ↑ Приказ Минздрава РФ от 27.05.97 N 170 (ред. от 12.01.98) „О переходе органов и учреждений здравоохранения российской федерации на международную статистическую классификацию болезней и проблем, связанных со здоровьем х пересмотра” [online], Законодательная база Российской Федерации [dostęp 2020-06-13].
  22. ↑ ICD-10-CM. Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
  23. 1 2 Laxmaiah Manchikanti, Frank J.E. Falco, Joshua A. Hirsch, Ready or not! Here comes ICD-10 [online] (ang.).

Linki zewnętrzne