Inclusivus i exclusivus

Inclusivus („my” inkluzywne) i exclusivus („my” ekskluzywne) – formy językowe pierwszej osoby liczby mnogiej, odpowiadające polskiemu „my” z uwzględnieniem odbiorcy (słuchacza) – ja (lub my) wraz z tobą lub jego wykluczeniem – my bez ciebie.

Rozróżnienie to powszechnie występuje w językach austronezyjskich, czasem również w językach papuaskich (przede wszystkim tych, które znalazły się pod wpływem austronezyjskim). Spotykane jest też w językach indiańskich, austroazjatyckich oraz w językach grupy tungusko-mandżurskiej i w językach nama. Ma ono charakter recesywny (wymierający).

Przykłady

Język	Inclusivus	Exclusivus
amis	[k]ita	[k]ami
czeczeński	вай (vay)	тхо (txo)
keczua	ñuqanchik	ñuqayku
malajski	kita	kami
odżibwa	kīnuwi	nīnuwi
sahu	ngene	ngomi
tok pisin	yumi	mipela
wietnamski	chúng ta	chúng tôi

Przypisy

↑ Klamer, Reesink i van Staden 2008 ↓, s. 108, 114–115.
1 2 Milewski 2004 ↓, s. 172.
↑ Donohue i Smith 1998 ↓, s. 67.
↑ Gieorgij AndriejewiczG.A. Klimow Gieorgij AndriejewiczG.A., Michaił JegorowiczM.J. Aleksiejew Michaił JegorowiczM.J., Tipołogija kawkazskich jazykow, Moskwa: Nauka, 1980, s. 271, OCLC 7008082 (ros.).
↑ AnneA. Lambright AnneA., Andean Truths: Transitional Justice, Ethnicity, and Cultural Production in Post-shining Path Peru, Liverpool: Liverpool University Press, 2015 (Liverpool Latin American studies 14), s. 167, DOI: 10.5949/liverpool/9781781382516.001.0001, ISBN 978-1-78138-251-6, ISBN 978-1-78138-437-4, ISBN 978-1-78694-547-1, OCLC 932594670, JSTOR: j.ctt1gpcbmx (ang.).
↑ Donohue i Smith 1998 ↓, s. 68.
↑ Leontine E.L.E. Visser Leontine E.L.E., Clemens L.C.L. Voorhoeve Clemens L.C.L., Sahu-Indonesian-English dictionary and Sahu grammar sketch, Dordrecht: Foris Publications, 1987 (Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde 126), s. 39, DOI: 10.1163/9789004487574, ISBN 90-6765-222-9, ISBN 978-90-04-48757-4, OCLC 17209362 (ang.).
↑ John W.M.J.W.M. Verhaar John W.M.J.W.M., Toward a Reference Grammar of Tok Pisin: An Experiment in Corpus Linguistics, Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 1995 (Oceanic Linguistics Special Publication 26), s. 354, ISBN 0-8248-1672-2, OCLC 32051403, JSTOR: 20006762 [dostęp 2023-02-11] (ang.).
↑ Bac HoaiB.H. Tran Bac HoaiB.H., CourtneyC. Norris CourtneyC., Vietnamese-English, English-Vietnamese Dictionary & Phrasebook, New York: Hippocrene Books, 2004, s. 19, ISBN 0-7818-0991-6, OCLC 55055396 [dostęp 2023-05-07] (ang.).

Bibliografia

TadeuszT. Milewski TadeuszT., Językoznawstwo, wyd. 7, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, ISBN 83-01-14244-8, OCLC 749429940 .
MarianM. Klamer MarianM., GerG. Reesink GerG., Miriam vanM. Staden Miriam vanM., East Nusantara as a linguistic area, [w:] PieterP. Muysken (red.), From Linguistic Areas to Areal Linguistics, Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins Publishing, 2008 (Studies in Language Companion Series 90), s. 95–149, DOI: 10.1075/slcs.90.03kla, ISBN 978-90-272-3100-0, OCLC 648344504 (ang.).
MarkM. Donohue MarkM., John CharlesJ.Ch. Smith John CharlesJ.Ch., What’s Happened to Us? Some Developments in the Malay Pronoun System, „Oceanic Linguistics”, 37 (1), 1998, s. 65–84, DOI: 10.2307/3623280, ISSN 0029-8115, OCLC 6015221139, JSTOR: 3623280 [dostęp 2023-02-11] (ang.).

[CITEREFKlamerReesinkvan_Staden2008108,_114–115-1] Klamer, Reesink i van Staden 2008 ↓, s. 108, 114–115.

[CITEREFMilewski2004172-2] 1 2 Milewski 2004 ↓, s. 172.

[CITEREFDonohueSmith199867-3] Donohue i Smith 1998 ↓, s. 67.

[czecz-4] Gieorgij AndriejewiczG.A. Klimow Gieorgij AndriejewiczG.A., Michaił JegorowiczM.J. Aleksiejew Michaił JegorowiczM.J., Tipołogija kawkazskich jazykow, Moskwa: Nauka, 1980, s. 271, OCLC 7008082 (ros.).

[quechua-5] AnneA. Lambright AnneA., Andean Truths: Transitional Justice, Ethnicity, and Cultural Production in Post-shining Path Peru, Liverpool: Liverpool University Press, 2015 (Liverpool Latin American studies 14), s. 167, DOI: 10.5949/liverpool/9781781382516.001.0001, ISBN 978-1-78138-251-6, ISBN 978-1-78138-437-4, ISBN 978-1-78694-547-1, OCLC 932594670, JSTOR: j.ctt1gpcbmx (ang.).

[CITEREFDonohueSmith199868-6] Donohue i Smith 1998 ↓, s. 68.

[sahu-7] Leontine E.L.E. Visser Leontine E.L.E., Clemens L.C.L. Voorhoeve Clemens L.C.L., Sahu-Indonesian-English dictionary and Sahu grammar sketch, Dordrecht: Foris Publications, 1987 (Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde 126), s. 39, DOI: 10.1163/9789004487574, ISBN 90-6765-222-9, ISBN 978-90-04-48757-4, OCLC 17209362 (ang.).

[tokpisin-8] John W.M.J.W.M. Verhaar John W.M.J.W.M., Toward a Reference Grammar of Tok Pisin: An Experiment in Corpus Linguistics, Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 1995 (Oceanic Linguistics Special Publication 26), s. 354, ISBN 0-8248-1672-2, OCLC 32051403, JSTOR: 20006762 [dostęp 2023-02-11] (ang.).

[vietnamese-9] Bac HoaiB.H. Tran Bac HoaiB.H., CourtneyC. Norris CourtneyC., Vietnamese-English, English-Vietnamese Dictionary & Phrasebook, New York: Hippocrene Books, 2004, s. 19, ISBN 0-7818-0991-6, OCLC 55055396 [dostęp 2023-05-07] (ang.).