Irving Kristol

Irving Kristol
Ilustracja
Irving Kristol (1974)
Pełne imię i nazwisko

Irving William Kristol

Data i miejsce urodzenia

22 stycznia 1920
Nowy Jork

Data i miejsce śmierci

18 września 2009
Falls Church

Zawód, zajęcie

pisarz polityczny, dziennikarz

Małżeństwo

Gertrude Himmelfarb

Irving Kristol (ur. 22 stycznia 1920 w Nowym Jorku, zm. 18 września 2009) – amerykański myśliciel, eseista i pisarz polityczny, pionier neokonserwatyzmu, wydawca kilku czasopism konserwatywnych z The National Interest na czele. Jeden z twórców doktryny amerykańskiego neokonserwatyzmu.

Życiorys

Syn żydowskich imigrantów z Europy Wschodniej. Jego ojciec kilkukrotnie zbankrutował. Dorastał na Brooklynie. Ukończył City College of New York w 1940 r., uzyskując licencjat z historii. W trakcie studiów prezentował poglądy lewicowe, trockistowskie i antystalinowskie. Od socjalizmu odszedł już w latach 40 XX w.. Służył w amerykańskim wojsku podczas II wojny światowej, stacjonował w Europie. W 1942 r. poślubił Gertrudę Himmelfarb, historyczkę. Razem przeprowadzili się do Anglii.

W 1947 r. Kristol podjął prace jako redaktor w dzienniku Commentary. W 1952 r. napisał słynny artykuł skierowany do amerykańskich liberałów, w którym skrytykował wielu przeciwników działań senatora McCarthy'ego, stwierdzając, że nie rozumieją niebezpieczeństwa komunizmu. Później był dyrektorem w antykomunistycznej organizacji American Comittee for Cultural Freedom. W Anglii współtworzył magazyn Encounter. W 1967 r. ujawniono, że magazyn był potajemnie finansowany przez amerykańską CIA. W latach 1961-1969 r. był wiceprezesem wydawnictwa Basic Books Inc.

Współtworzył z socjologiem Danielem Bellem pismo The Public Interest, którego założenie powszechnie uważane jest za początek neokonserwatyzmu. Pismo początkowo niezorientowane politycznie, z czasem sceptyczne wobec liberalnych projektów reform społecznych, wprowadzanych głównie za rządów Lyndona B. Johnsona. Autorzy pisma obawiali się niezamierzonych konsekwencji dobrych intencji polityków Partii Demokratycznej.

W 1969 zaczął wykładać na Uniwersytecie Nowojorskim. Niedługo później został publicystą The Wall Street Journal. Od lat siedemdziesiątych i prezydentury Nixona popierał Partię Republikańską. W 1985 r. założył The National Interest, czasopismo skoncentrowane na sprawach zagranicznych. W 1987 r. odszedł z uczelni i dołączył do konserwatywnego think-tanku American Enterprise Institute. Pod jego wpływem ta instytucja stała się ważnym głosem nurtu neokonserwatywnego.

W 2002 r. otrzymał Prezydencki Medal Wolności.

Zmarł w wieku 89. lat z powodu powikłań związanych z rakiem płuc.

Poglądy

Nazywany ojcem chrzestnym amerykańskiego neokonserwatyzmu. W latach 70. XX w. Kristol twierdził, że neokonserwatyzm nie jest wrogi idei państwa opiekuńczego, ale jest krytyczny wobec Wielkiego Społeczeństwa. Pochwalał reformy społeczne, które zapewniały jednostce potrzebne bezpieczeństwo, przy minimalnym biurokratycznym wtargnięciu do spraw jednostki. Kristol określał neokonserwatyzm jako wysiłek, mający na celu połączenie dwóch tradycji konserwatywnych, jedną reprezentowaną przez Edmunda Burke'a, drugą przez Adama Smitha. Neokonserwatyzm ma być konserwatyzmem zorientowanym na przyszłość.

W swojej twórczości podnosił znaczenie kapitalizmu, własności prywatnej, rodziny i wartości religijnych w życiu człowieka; inaczej niż klasyczni konserwatyści dopuszczał działanie aktywne państwa, jednakże z innych motywów niż przedstawiciele lewicy. Uważał, że nie ma alternatywy dla teorii skapywania, jeśli pożądany jest wzrost gospodarczy i większa zamożność wszystkich. Nie uważał nierówności dochodowej za problem społeczny sam w sobie, krytykował egalitaryzm jako ideologiczne założenie nauk społecznych. Krytykował amerykański biznes, za promocję chciwości i egoizmu jako pozytywnych wartości, zachęcał amerykańskich biznesmenów do finansowego wspierania kandydatów politycznych. Był zwolennikiem cenzury pornografii, wierzył że społeczeństwo powinno zachowywać moralność publiczną.

Pod koniec życia określał się jako konserwatysta. W jego ujęciu liberalizm miał być destrukcyjną filozofią, która straciła kontakt ze zwykłym człowiekiem.

Życie prywatne

Z żoną doczekali się córki Elizabeth i syna Williama, założyciela i redaktora tygodnika The Weekly Standard.

W późniejszym życiu cenił judaizm i jego nauki moralne.

Przypisy

  1. 1 2 3 Zmarł architekt neokonserwatyzmu Irving Kristol [online], Gazeta Prawna, 19 września 2009 [dostęp 2026-11-09].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Barry Gewen, Irving Kristol, Godfather of Modern Conservatism, Dies at 89, „The New York Times”, 18 września 2009, ISSN 0362-4331 [dostęp 2026-11-09] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Irving Kristol | American Neoconservative, Essayist, Editor & Publisher | Britannica [online], www.britannica.com, 14 września 2026 [dostęp 2026-11-09] (ang.).
  4. 1 2 3 Tibor Machan, Interview with Irving Kristol, Reason Magazine, 1983 [dostęp 2026-11-10] (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Godfrey Hodgson, Irving Kristol obituary, „The Guardian”, 20 września 2009, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-11-09] (ang.).
  6. ↑ Biography [online], Irving Kristol [dostęp 2026-11-09] (ang.).
  7. 1 2 Arguing the World -- The New York Intellectuals | Irving Kristol [online], www.pbs.org [dostęp 2026-11-09].
  8. ↑ In Memoriam: Irving Kristol [online], AEI, 18 września 2009.
  9. 1 2 What Is a "Neo-Conservative"? [online], Irving Kristol [dostęp 2026-11-09] (ang.).
  10. 1 2 Irving Kristol's Reality Principles AA [online], Principles Of Government, 12 września 2025 [dostęp 2026-11-10] (ang.).
  11. ↑ Wojciech Brzozowski, IRVING KRISTOL’S CRITIQUE OF DEMOCRACY, „Studia Politologiczne”, 13, 28 stycznia 2020, ISSN 1640-8888 [dostęp 2026-11-09] (pol.).
  12. ↑ Matthew Continetti, The Theological Politics of Irving Kristol [online], www.nationalaffairs.com, 2014 [dostęp 2026-11-10].
  13. ↑ Irving Kristol, Why Inequality Doesn't Matter, „Foreign Affairs”, 24 października 2011, ISSN 0015-7120 [dostęp 2026-11-10] (ang.).