Iwan Poddubny

Iwan Poddubny
Ilustracja
Iwan Poddubny w 1911
Imię i nazwisko

Iwan Maksimowicz Poddubny

Data i miejsce urodzenia

18 października 1871
Kraseniwka, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

8 sierpnia 1949
Jejsk, Związek Radziecki

Przyczyna śmierci

zawał mięśnia sercowego

Kariera profesjonalnego wrestlera
Pseudonimy
ringowe

Ivan the Terrible

Wzrost

183 cm

Masa ciała

118 kg

Debiut

1896

Emerytura

1941

Iwan Maksimowicz Poddubny (ur. 6 października?/18 października 1871 w Kraseniwce, zm. 8 sierpnia 1949 w Jejsku) – ukraiński zapaśnik i artysta cyrkowy. W ciągu swojej ponad czterdziestoletniej kariery stał się kultową postacią znaną w całym Imperium Rosyjskim i późniejszym Związku Radzieckim; został odznaczony różnymi radzieckimi odznaczeniami oraz czterokrotnie zdobył puchar świata w zapasach.

Życiorys

Urodził się 18 października 1871 we wsi Kraseniwce w guberni połtawskiej w Imperium Rosyjskim (tereny dzisiejszej Ukrainy). Jego rodzina wywodziła się z kozaków zaporoskich. Jak twierdził sam Poddubny, wysoki wzrost oraz wyjątkowe siła fizyczna i wytrzymałość były normą w jego rodzinie, a jedyną znaną mu osobą silniejszą od niego miał być jego ojciec, Maksim Iwanowicz Poddubny. Jako dziecko Iwan śpiewał w chórze kościelnym. W wieku 12 lat pracował jako najemny pracownik farmy.

Iwan Poddubny z braćmi
Iwan Poddubny w stroju zapaśniczym
Walka Poddubnego z Le Boucherem

W latach od 1893 do 1896 pracował jako tragarz portowy w Sewastopolu i Teodozji, a od 1896 do 1897 był komiwojażerem w firmie Livas. W wolnym czasie chętnie uczęszczał na przedstawienia cyrku Beskaraweni, który znajdował się w Teodozji. Pewnego dnia poprosił o pozwolenie na wzięcie udziału w organizowanych przez cyrk zapasach. W 1896 w cyrku tym pokonał słynnych wówczas zapaśników: Luricha, Borodanowa, Razumowa i Pappiego. Jest to uznawane za początek jego kariery. Od 1897 występował w cyrkach jako siłacz, uprawiając pokazowo podnoszenie ciężarów oraz wrestling. Ważył wówczas 130 kilogramów i był wegetarianin. Podróżował i występował w Rosji oraz za granicą; odwiedził 50 miast w czternastu państwach. Przez kilka lat występował w cyrku Truzzi w Taganrogu.

W 1903 brał udział w turnieju o mistrzostwo świata w Paryżu i przegrał tylko z Raulem Bouchetem „Le Boucher”, który według Poddubnego miał oszukiwać, smarując swoje ciało przed walką śliskim olejkiem. Le Boucher zwyciężył na punkty (2:0), przyznane za skuteczne unikanie ataków. Po tej porażce Poddubny wycofał się z turnieju. Decyzja sędziów wywołała oburzenie opinii publicznej, a Poddubny był tak głęboko wstrząśnięty niesprawiedliwym sędziowaniem, że rozważał zakończenie kariery zapaśniczej. Jednak wsparcie przyjaciół i kolegów skłoniło go do zmiany decyzji; podczas turnieju w Petersburgu zrewanżował się Le Boucherowi, zmuszając Francuza do pozostawania w pozycji na czworakach przez dwadzieścia minut – przy gwizdach i drwinach publiczności – aż sędziowie zlitowali się nad francuskim zapaśnikiem i przyznali zwycięstwo Poddubnemu. Porażka ta wprawiła Le Bouchera w stan histerii.

W 1904 roku nie rozegrano mistrzostw świata. W 1905 roku Poddubny dotarł do finału mistrzostw świata w Paryżu, gdzie 12 grudnia pokonał mistrza świata z 1903 roku, Jessa Pedersena. Po zdobyciu tytułu mistrza świata Poddubny zaczął częściej startować poza granicami Rosji, odbywając tournée po Francji, Belgii i Włoszech. Wielokrotnie wygrywał Puchar Świata w zapasach w stylu klasycznym, między innymi w Paryżu w 1905, 1906, 1907 i 1908.

W 1910 postanowił zawiesić swoją karierę i wrócić do rodzinnej wsi. Ożenił się, kupił kilka akrów ziemi i zbudował dom oraz parę młynów. Jego przedsiębiorstwo zbankrutowało, w związku z czym w 1913 wrócił do kariery wrestlerskiej.

W maju 1915 pokonał mistrza Aleksandra Garkawienkę (zwanego Czarną Maską), a dwa dni później w Jekaterynosławiu innego mistrza, Iwana Zaikina.

W czasie wojny domowej w Rosji pracował w cyrkach w Żytomierzu i Kerczu. W 1920 został aresztowany przez radziecką policję polityczną Czeka i skazany na rozstrzelanie, ale ostatecznie go wypuszczono.

Francuski plakat z Iwanem Poddubnym z 1909

W 1922 dołączył do Cyrku Moskiewskiego. Przez około rok występował z nim w Niemczech. Od 1923 do 1924 pracował w Rosyjskim Cyrku Państwowym, a następnie przez trzy lata podróżował po Niemczech i Stanach Zjednoczonych. Posługiwał się tam pseudonimem ringowym Ivan the Terrible, co jest przetłumaczonym na język angielski imieniem cara Iwana IV Groźnego. Był też nazywany mistrzem mistrzów i rosyjskim Herkulesem.

Podpisał kontrakt z promotorem Jackiem Pfeferem i 20 listopada 1925 roku wypłynął z Hamburga do Nowego Jorku. Zgodnie z amerykańskimi przepisami zawodnicy powyżej 38. roku życia mogli rywalizować jedynie za zgodą komisji lekarskiej – wymóg ten spełnił 54-letni wówczas Poddubny. W tamtym okresie amerykański wrestling zawodowy stawał się coraz bardziej wyreżyserowanym widowiskiem; Poddubnego promowano jako zapaśnika „starej daty”, musiał on również opanować styl catch. 19 stycznia pokonał Władka Zbyszkę w ciągu 44 minut. Promotor Jack Curley zorganizował dla Poddubnego walkę o mistrzostwo: 2 lutego 1926 roku w Nowym Jorku Poddubny przegrał z mistrzem świata wagi ciężkiej Joe Stecherem – wynik ten amerykańska prasa określiła mianem pierwszej porażki Poddubnego od 25 lat. 16 czerwca Stecher ponownie pokonał Poddubnego w hali Olympic Auditorium w Los Angeles na oczach 10-tysięcznej publiczności. 20 listopada 1926 roku dziennik „The New York Times” doniósł o zwycięstwie Tommy’ego Draaka nad Poddubnym w Newark.

Mimo namów, by pozostać w Stanach Zjednoczonych, w lutym 1927 roku wrócił do ZSRR. Po powrocie do kraju został powitany jak bohater. 17 czerwca 1927 roku w Ogrodzie Taurydzkim Poddubny zmierzył się na otwartej estradzie ze znanym moskiewskim zapaśnikiem Aleksandrem Kaliszewiczem i odniósł zwycięstwo. Przebywając w Leningradzie, wyraził chęć znalezienia następcy i trenował z młodymi zapaśnikami. W 1928 roku amerykański promotor Rudolf Miller ponownie zaprosił go do Stanów Zjednoczonych, oferując 65 procent udziału w wpływach z biletów, jednak Poddubny odrzucił tę propozycję. Pod koniec września 1928 roku otrzymał zaproszenie do udziału w walkach w stylu francuskim w cyrku braci Taiti w Kursku; pokonał tam wielu zapaśników, lecz przegrał z Łotyszem Klementijsem Buļsem.

W listopadzie 1939 został odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy, za wyjątkowe osiągnięcia w rozwoju radzieckiego sportu, oraz tytułem Zasłużonego Artysty RFSRR.

Zakończył karierę sportową w 1941, w wieku 70 lat. W czasie II wojny światowej przebywał w okupowanym przez Niemców mieście Jejsk. Odmówił przeprowadzenia się do Niemiec w celu szkolenia tamtejszych sportowców, mówiąc, że jest rosyjskim zapaśnikiem i takim pozostanie.

W 1945 został uhonorowany tytułem Zasłużonego Mistrza Sportu ZSRR.

Ostatnie lata życia spędził w skrajnej biedzie. Żeby nie głodować, sprzedał swoje nagrody. Zmarł na zawał mięśnia sercowego. Został pochowany w jejskim parku, później nazwanym jego imieniem. Został w nim ustawiony pomnik Poddubnego. W pobliżu znajduje się też muzeum jego pamięci i szkoła sportowa jego imienia. Na jego grobie umieszczono napis Tu leży rosyjski bohater.

Ordery i odznaczenia

Pamięć

W 2014 roku nakręcono o nim film dokumentalny Żelazny Iwan, z Michaiłem Porieczenkowem w roli tytułowej.

Przypisy

  1. 1 2 3 Ivan The Terrible [online], Cagematch.net [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  2. ↑ P.H. Usenko, Піддубний Іван Максимович, [w:] Encykłopedija istoriji Ukrajiny, t. 8, s. 234. (ukr.)
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Ivan Poddubny. Russia-IC. [dostęp 2019-02-07]. (ang.).
  4. 1 2 Людмила Третьякова. Абсолютная сила Ивана. „Журнал «Вокруг света»”. № 1 (3), 2007. [dostęp 2026-09-15]. (ros.).
  5. ↑ Поддубный, Иван Максимович. W: Российский энциклопедический словарь. А М. Прохоров (red.). T. 2. Большая Российская энциклопедия, 2001, s. 1031. ISBN 5-85270-324-9. (ros.).
  6. 1 2 Яков Борисович Гринвальд: Русский богатырь Иван Поддубный. Ф. А. Архангельской (red.). Wyd. 5-te. Москва: Физкультура и спорт, 1957, s. 174. (ros.).
  7. 1 2 Андрей Сидорчик: «Человек огромной силы и глупости». Подлинная история Ивана Поддубного. Аргументы и факты, 10.07.2014. [dostęp 2026-09-15]. (ros.).
  8. ↑ П.Д. Ярославцев: Как борцы обманывают публику (тайна чемпионатов). Москва: Ломоносовъ, 1913, s. 43. (ang.).
  9. ↑ Любовь Романчук. Иван Поддубный в Екатеринославе позировал и дрался. „Газета «От заката до рассвета»”, 7.08.2009. (ros.).
  10. 1 2 3 4 5 6 Дмитрий Анатольевич Жуков: Иван Поддубный. Москва: Физкультура и спорт, 1975, s. 144. (ros.).
  11. ↑ Чемпион чемпионов: 7 интересных фактов из биографии Ивана Поддубного. Вечерняя Москва, 7.10.2013. [dostęp 2026-09-15]. (ros.).
  12. ↑ Геркулесъ: Журналъ спорта. Петроградъ: Изд. домъ Ф. М. Кноппа, 1915. С. 122.
  13. ↑ PODDUBNY THROWS WLADEK ZBYSZKO; Russian Wrestler Scores Fall in 44 Minutes at 71st Regiment Armory. LOSER IN A COLLAPSE Stunned for Five Minutes by Force of Fall -- Stanislaus Zbyszko Draws With Steinke. The New York Times, 19.01.1926. [dostęp 2026-09-15]. (ang.).
  14. ↑ Jordan Sprechman, Bill Shannon: This Day in New York Sports. Sports Publishing LLC, 1998. ISBN 978-1-57167-254-4. (ang.).
  15. ↑ Harris M. Lentz III: Biographical Dictionary of Professional Wrestling. Wyd. 2-gie. McFarland, 2003, s. 243. ISBN 978-0-7864-1754-4. (ang.).
  16. ↑ 17.07.1926: ED "STRANGLER" LEWIS. Facts within a Myth. Los Angeles Herald. [dostęp 2026-09-15].
  17. ↑ IVAN PODDUBNY BEATEN.; Russian Wrestler Loses to Tommy Draak in Newark. The New York Times, 20.11.1926. [dostęp 2026-09-15]. (ang.).
  18. ↑ Сергей Осипов: Почему от Поддубного сбежала жена и зачем борец работал вышибалой в баре. Argumienty i fakty, 5.10.2011. [dostęp 2024-03-23]. (ros.).
  19. ↑ Антон Зарицкий: 3 россиянина, награждённые орденом Почётного легиона за необычные заслуги. газета «Собеседник», 16.08.2013. [dostęp 2026-09-15]. (ros.).
  20. 1 2 3 Чесноков Б.М.: Поддубный, Иван Максимович. М.: Советская энциклопедия, 1975. (ros.).
  21. ↑ Żelazny Iwan w bazie Filmweb