Język wernakularny

Język wernakularny (łac. vernacularum, ang. vernacular) – język (lub dialekt), który służy do komunikacji codziennej w obrębie jakiejś społeczności; rodzimy język lub dialekt pewnej grupy ludności, pewnego regionu lub kraju. Język wernakularny może przeciwstawiać się językowi szerzej stosowanemu jak lingua franca (np. języki narodowe a łacina w renesansie), językowi urzędowemu (np. język kurdyjski a język turecki w Turcji), dialektowi standardowemu (np. dialekt bawarski a język ogólnoniemiecki) czy też nomenklaturze naukowej (por. biologiczne nazewnictwo wernakularne).

Na przykład w Europie Zachodniej aż do XVII wieku większość prac naukowych była pisana w języku łacińskim, który służył jako lingua franca. Prace napisane wówczas w językach romańskich określane są w tym kontekście jako napisane w języku wernakularnym.

Termin „język wernakularny” (vernacular) bywa definiowany na różne sposoby i może być odnoszony zarówno do języków, jak i dialektów. Niekiedy nazywa się w ten sposób języki pozbawione standardowej postaci, form kodyfikacji czy też wypracowanej tradycji literackiej (w różnych ujęciach). W lingwistyce określenie vernacular funkcjonuje również jako synonim dialektu niestandardowego, odmiany języka odrębnej od standardowej. W językoznawstwie angielskim terminem tym określa się pewne ustne odmiany języka, zwykle kojarzone z grupami o niższym statusie i mniej prestiżowe od pozostałych odmian (jak np. niestandardowa angielszczyzna afroamerykańska – African American Vernacular English).

Termin pochodzi od łacińskiego vernaculus („rodzimy, domowy”) i od vernus – tak nazywano niewolnika, który urodził się w domu pana. Znaczenie przenośne zostało rozszerzone od zdrobnienia od słów vernaculus, vernacula. Varro, klasyczny gramatyk łaciński, używał terminu vocabula vernacula („słownictwo wernakularne”) dla odróżnienia słownictwa języka narodowego od leksyki obcej.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Asmah Haji Omar, Perancangan bahasa dengan rujukan khusus kepada perancangan bahasa Malaysia, wyd. 2, Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, Kementerian Pelajaran Malaysia, 1985, s. 28, OCLC 14407136 (malajski).
  2. ↑ Leonard Norman Primiano, Vernacular Religion: Collected Essays of Leonard Norman Primiano, New York: New York University Press, 2022, s. 5, DOI: 10.18574/nyu/9781479818693.001.0001, ISBN 978-1-4798-1867-9, ISBN 978-1-4798-1866-2, ISBN 978-1-4798-1868-6, ISBN 978-1-4798-1869-3, OCLC 1356995053 [dostęp 2024-01-19] (ang.).
  3. ↑ Carol Myers-Scotton, Sociolinguistics: An overview, „South African Journal of African Languages”, 12 (Supplement 1), 1992, s. 1–10, DOI: 10.1080/02572117.1992.10586944, ISSN 0257-2117 (ang.), patrz s. 6.
  4. ↑ Ulrich Ammon, Standard variety, [w:] Ulrich Ammon i inni red., Sociolinguistics, wyd. 2, t. 1, Berlin–New York: Walter de Gruyter, 2004 (Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft / Handbooks of Linguistics and Communication Science 3/1), s. 273–283, DOI: 10.1515/9783110141894.1.2.273, ISBN 978-3-11-014189-4, OCLC 614922494 (ang.), patrz s. 274.
  5. ↑ B. Suhardi, B. Cornelius Sembiring, Aspek sosial bahasa, [w:] Kushartanti, Untung Yuwono, Multamia R.M.T. Lauder (red.), Pesona Bahasa: Langkah Awal Memahami Linguistik, Jakarta: Gramedia Pustaka Utama, 2007, s. 47–64, ISBN 979-22-1681-2, OCLC 156874430 (indonez.), patrz s. 61–62.
  6. ↑ Jean E. Van Keulen, Gloria Toliver Weddington, Charles E. DeBose, Speech, Language, Learning, and the African American Child, Boston: Allyn and Bacon, 1998, s. 50, ISBN 978-0-205-15268-1, OCLC 37254439 (ang.).
  7. ↑ Natalie Schilling-Estes, Walt Wolfram, American English: dialects and variation, wyd. 3, Hoboken: John Wiley & Sons, 2016 (Language in Society), s. 16, ISBN 978-1-118-39022-1, ISBN 978-1-118-39145-7, OCLC 919202335 [dostęp 2024-01-19] (ang.).
  8. ↑ George Yule, The Study of Language, wyd. 6, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 291, DOI: 10.1017/CBO9781316594131, ISBN 978-1-316-60675-9, ISBN 978-1-316-59413-1, ISBN 978-1-107-15299-1, OCLC 1378555412 [dostęp 2024-01-19] (ang.).
  9. ↑ vernaculus, [w:] Felix Gaffiot, Dictionnaire Illustré Latin Français, Paris: Librairie Hachette, 1934 (fr.).