Jacques Charpentier

Jacques Charpentier
Ilustracja
Jacques Charpentier, 2006
Data i miejsce urodzenia

18 października 1933
Paryż

Pochodzenie

francuskie

Data i miejsce śmierci

15 czerwca 2017
Lézignan-Corbières

Gatunki

muzyka poważna

Zawód

kompozytor, organista

Odznaczenia
Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Komandor Orderu Narodowego Zasługi (Francja)

Jacques Charpentier (ur. 18 października 1933 w Paryżu, zm. 15 czerwca 2017 w Lézignan-Corbières) – francuski kompozytor i organista.

Życiorys

Uczył się gry na fortepianie u Marii Cerati-Boutillier. W latach 1953–1954 mieszkał w Kalkucie, gdzie zapoznał się z tradycyjną muzyką indyjską. Po powrocie do Francji studiował w Konserwatorium Paryskim u Oliviera Messiaena (analiza i filozofia muzyczna) oraz Tony’ego Aubina (kompozycja). W 1954 roku objął posadę organisty w paryskim kościele Saint-Benoît d’Issy. Był działaczem Jeunesses Musicales de France. Pracował we francuskim ministerstwie kultury, gdzie w 1966 roku objął funkcję inspektora, a w 1975 roku inspektora generalnego muzyki. W latach 1979–1981 kierował ministerialnym departamentem muzyki, opery i baletu. Od 1974 roku był organistą w kościele Saint Nicolas du Chardonnet. W 1975 roku założył w opactwie Sénanque w departamencie Vaucluse centrum studiów nad chorałem gregoriańskim i muzyką tradycyjną. W 1982 roku otrzymał posadę dyrektora muzycznego miasta Nicei.

Laureat nagrody im. Siergieja Kusewickiego (1966) i nagrody muzycznej miasta Paryża (1978). Komandor Orderu Narodowego Zasługi (2006) i komandor Legii Honorowej (2016).

Twórczość

Początkowo tworzył w stylistyce zbliżonej do neoklasycyzmu, później znalazł się pod silnym wpływem Oliviera Messiaena, któremu był bliski pod względem zapatrywań artystycznych, religijnego charakteru twórczości muzycznej i zainteresowań muzyką indyjską. Problematyce muzyki indyjskiej poświęcił pracę Introduction à l’étude de la Musique de l’Inde.

W monumentalnym cyklu fortepianowym Études karnatiques, napisanym dla uczczenia 700. rocznicy śmierci Tomasza z Akwinu, eksploatował 72 siedmiostopniowe skale, oparte na różnych kombinacjach przebiegów interwałowych półtonów, traktując fortepian perkusyjnie i wykorzystując rezonans. Dźwięk fortepianu wykorzystany został tam do imitowania brzmienia instrumentów indyjskich, metalowych instrumentów perkusyjnych i dzwonów.

Ważniejsze kompozycje

(na podstawie materiałów źródłowych)

Utwory orkiestrowe

  • Koncert skrzypcowy (1953)
  • 8 symfonii (I Symphonie breve na smyczki 1958, II Sinfonia sacra na smyczki 1965, III Shiva Nataraja 1968, IV Brasil 1973, V Et l’imaginaire se mit à danser 1977, VI na organy i orkiestrę 1979, VII Acropolis 1985, VIII Improperia pro Europa na smyczki 1990)
  • Koncert na fale Martenota i orkiestrę (1959)
  • Alla francese na fale Martenota, smyczki i perkusję (1960)
  • Octuple concerto na 8 instrumentów smyczkowych i orkiestrę (1963)
  • Prélude pour la Genèse na smyczki (1967)
  • Récitatif na smyczki i orkiestrę (1968)
  • Koncert na organy i smyczki (1969)
  • Koncert na gitarę i smyczki (1970)
  • Koncert na klawesyn i smyczki (1971)
  • Koncert na fortepian i smyczki (1971)
  • Koncert na saksofon i smyczki (1975)
  • Koncert na obój i smyczki (1975)
  • Koncert na trąbkę i smyczki (1975)
  • Koncert na róg i smyczki (1976)
  • Koncert na wiolonczelę i smyczki (1976)
  • Koncert na trąbkę i orkiestrę (1976)
  • Koncert na klarnet i smyczki (1983)

Utwory kameralne

  • 2 kwartety smyczkowe (I 1955, II 1956)
  • Kwintet fortepianowy (1955)
  • Kwartet na fale Martenota (1958)
  • Suite karnatique na fale Martenota (1958)
  • Prelude and Allegro na saksofon basowy i fortepian (1959)
  • Lalita na fale Martenota i perkusję (1961)
  • Pour Diane na róg i fortepian (1962)
  • Pour Syrinx na flet i fortepian (1962)
  • Mouvement na flet, wiolonczelę i harfę (1965)
  • Gavambodi 2 na saksofon i fortepian (1966)
  • Pour le Kama Soutra na zespół perkusyjny (1969)
  • Pour une Apsara na 2 harfy (1970)
  • Esquisses na flet i fortepian (1972)
  • Tu dors mais mon coeur veille na skrzypce (1974)
  • Et le jour vint... na 13 instrumentów (1977)
  • Vitrail pour un temps de guerre na instrumenty dęte (1982)

Utwory fortepianowe

  • Toccata (1954)
  • Études karnatiques (1957–1983)

Utwory organowe

  • Messe (1964)
  • Répons (1968)

Utwory wokalno-instrumentalne

  • 4 Psaumes de Toukaram na sopran i orkiestrę (1957)
  • Tantum ergo na 4 głosy i orkiestrę (1962)
  • oratorium La Crosaide des pastoureaux na 5 głosów solowych, chór i zespół perkusyjny (1964)
  • oratorium Musique pour un Zodiaque na chór i orkiestrę (1971)
  • oratorium La Genèse (1973)
  • Une Voix pour une autre na 2 głosy żeńskie, flet, klarnet i perkusję (1974)
  • Vitraux pour Notre-Dame na sopran lub tenora i smyczki (1975)
  • Te Deum (1978)
  • Prélude pour une nuit étoilée na chór, zespół instrumentów dętych i perkusję (1986)
  • Le Miroir de Marie-Madeleine na sopran, głosy żeńskie i orkiestrę (1988)

Utwory sceniczne

  • balet La Femme et son ombre (1967)
  • opera Béatrix de Planissolas (wyst. Aix-en-Provence 1971)

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 2. Część biograficzna cd, suplement. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2001, s. 22. ISBN 978-83-224-0722-6.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 1 Aalt–Cone. New York: Schirmer Books, 2001, s. 619–620. ISBN 0-02-865526-5.
  3. ↑ Carcassonne : le compositeur Jacques Charpentier est décédé. lindependant.fr, 2017-06-15. [dostęp 2023-05-25]. (fr.).
  4. ↑ Remise des insignes de Commandeur dans l'Ordre National du Mérite à Jacques Charpentier. culture.gouv.fr, 2006-09-19. [dostęp 2023-05-25]. (fr.).
  5. ↑ Jacques Charpentier reçoit la Cravate de Commandeur de la Légion d'honneur. ladepeche.fr, 2016-01-16. [dostęp 2023-05-25]. (fr.).