James Gordon Farrell

James Gordon Farrell
Data i miejsce urodzenia

25 stycznia 1935
Liverpool

Data i miejsce śmierci

11 sierpnia 1979
Bantry (zatoka)

Dziedzina sztuki

literatura piękna

Ważne dzieła

Oblężenie Krisznapuru

Nagrody

Nagroda Bookera (1973)

James Gordon Farrell, znany jako J. G. Farrell (ur. 25 stycznia 1935 w Liverpoolu, zm. 11 sierpnia 1979 w zatoce Bantry) – brytyjski pisarz irlandzkiego pochodzenia. Zyskał sławę jako autor powieści historycznych; za Oblężenie Krisznapuru dostał w 1973 roku Nagrodę Bookera.

Życiorys

Dzieciństwo i wykształcenie

Farrell urodził się w Anglii, w rodzinie o irlandzkich korzeniach. Od 12 roku życia uczęszczał do prywatnej szkoły z internatem Rossall w Lancashire. Mniej więcej w tym samym czasie jego rodzice przenieśli się do Dublina, a Farrell zaczął spędzać dużo czasu w Irlandii; to, a także popularność powieści Niepokoje, sprawiła, że uważany jest niekiedy za pisarza irlandzkiego. W 1956 roku rozpoczął studia w Brasenose College w Oksfordzie; podczas pobytu tam zachorował na polio.

Wczesne prace

Debiutancka powieść Farrella, A Man from Elsewhere, ukazała się w 1963 roku. Jej akcja dzieje się we Francji, a w książce widać wyraźne wpływy francuskiego egzystencjalizmu. Brak w niej ironicznego humoru i zrozumienia dla ludzkich słabości, które charakteryzują jego późniejsze prace.

Dwa lata później wyszła powieść The Lung, w której Farrell powraca do własnych przeżyć sprzed dziesięciu lat: główny bohater, Martin Sands, choruje na polio i musi spędzić długi czas w szpitalu.

W 1967 Farrell opublikował A Girl in the Head, powieść dziejącą się w fikcyjnym angielskim nadmorskim miasteczku Maidenhair Bay. Jak jej poprzedniczki, książka spotkała się z niewielkim odzewem krytyki i czytelników.

Trylogia Imperium

Niepokoje to komiczna, a zarazem melancholijna opowieść o angielskim majorze, Brendanie Archerze, który w 1919 roku udaje się do hrabstwa Wicklow w Irlandii, żeby spotkać się z kobietą, z którą – jak sądzi – jest być może zaręczony. Z rozpadającego się hotelu Majestic w Kilnalough obserwuje walkę Irlandii o oderwanie się od Wielkiej Brytanii. Zarówno następna powieść Farrella, Oblężenie Krisznapuru – na temat rewolty sipajów, jak i jego ostatnia praca, Singapurskie kleszcze – przedstawiająca zajęcie Singapuru przez Japończyków, kontynuują polityczny wątek Niepokojów, podejmując opowieść o upadku kolonialnej potęgi Wielkiej Brytanii. Tematycznie powieści są tylko odlegle powiązane, choć Archer pojawia się w Singapurskich kleszczach, a niedokończona powieść Farrella The Hill Station koncentruje się na doktorze McNabie, jednym z najważniejszych bohaterów Oblężenia Krisznapuru; w pewnym sensie jest to więc nie trylogia, a tetralogia.

Śmierć

W 1979 Farrell postanowił wyprowadzić się z Londynu i zamieszkać na półwyspie Sheep's Head w południowo-zachodniej Irlandii. Kilka miesięcy później utonął w zatoce Bantry, prawdopodobnie podczas połowu ryb. Został pochowany na cmentarzu Kościoła Świętego Jakuba, należącego do Kościoła Irlandzkiego, w Durrus.

Twórczość

Trylogia Imperium

  • 1970 Troubles - Niepokoje (1981)
  • 1973 The Siege of Krishnapur - Oblężenie Krisznapuru
  • 1978 The Singapore Grip - Singapurskie kleszcze

Nagrody

Przypisy

  1. ↑ Tadeusz Nowak (red.), Oksfordzki słownik biograficzny, Warszawa: Bertelsmann Media, 1999, s. 146, ISBN 83-7227-109-7 (pol.).