 | |
| Data i miejsce urodzenia |
16 maja 1907 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
17 maja 1948 |
| Zawód, zajęcie |
fizyk |
Jan Antoni Blaton (ur. 16 maja 1907 w Sporyszu, zm. 17 maja 1948 w Tatrach) – polski fizyk.
| |
| Data i miejsce urodzenia |
16 maja 1907 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
17 maja 1948 |
| Zawód, zajęcie |
fizyk |
Jan Antoni Blaton (ur. 16 maja 1907 w Sporyszu, zm. 17 maja 1948 w Tatrach) – polski fizyk.
Syn Stanisława i Anny z Henslerów. W 1925 ukończył z odznaczeniem gimnazjum w Bielsku, po czym rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Lądowej i Wodnej Politechniki Lwowskiej. Kontynuował je na Wydziale Ogólnym w dziedzinie fizyki.
Od 1929 był asystentem prof. Wojciecha Rubinowicza. Za działalność w akademickim ruchu lewicowym „Życie” został wkrótce skazany na areszt i usunięty z uczelni. W 1931 uzyskał magisterium. W 1932 otrzymał stypendium Funduszu Kultury Narodowej i obronił doktorat na podstawie pracy o dyspersji światła w sąsiedztwie linii kwadrupolowych. Kontynuował studia u prof. Arnolda Sommerfelda w Monachium, po przewrocie hitlerowskim przeniósł się do Zurychu.
W latach 1933–1935 był asystentem przy katedrze fizyki teoretycznej Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Wspólnie z prof. Henrykiem Niewodniczańskim odkrył w 1933 magnetyczne linie dipolowe. W 1934 habilitował się z fizyki teoretycznej na uniwersytecie w Wilnie. W 1935 ogłosił pracę o kwaternionach, semiwektorach i spinorach.
W latach 1936–1939 był dyrektorem Państwowego Instytutu Meteorologicznego w Warszawie. W okresie okupacji mieszkał w nadleśnictwie Jegiel, uczestniczył w tajnym nauczaniu w Warszawie. Od października 1944 współorganizował Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, objął katedrę fizyki ogólnej, od 1945 fizyki teoretycznej. Od 1946 był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od jesieni 1947 pracował w Instytucie Nielsa Bohra w Kopenhadze.
Był autorem prac głównie z dziedziny optyki.
Od 25 października 1936 był mężem Marianny Otylii Morawskiej.
Zginął podczas wycieczki w Tatrach, w masywie Świnicy. Miejscem spoczynku jest cmentarz Rakowicki w Krakowie (kwatera XXIIa-1-3).
W 1949 odznaczony pośmiertnie Nagrodą Państwową.
Od jego nazwiska nazwano Żleb Blatona w masywie Świnicy spadający ze Świnickiej Szczerbiny Niżniej do Doliny Cichej w Tatrach Wysokich, w którym to uległ śmiertelnemu wypadkowi na skutek poślizgnięcia na śniegu. Imieniem Jana Blatona nazwano ulicę na warszawskim Bemowie (52°15′24,12″N 20°55′24,70″E/52,256700 20,923528).