Jan Gondowicz
Jan Gondowicz (2013)
Jan Gondowicz (ur. 4 czerwca 1950 w Warszawie ) – polski eseista, krytyk literacki, tłumacz i wydawca.
Życiorys
Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego (Wydział Polonistyki, 1973).
Debiutował w 1971 na łamach warszawskiej „Kultury”. Szkice, recenzje i przekłady publikował m.in. w następujących czasopismach: „Arkadia ”, „brulion ” „De Musica”, „Dialog ”, „Exlibris”, „Film ”, „Kino”, „Konteksty”, „Kwartalnik Filmowy”, „Literatura na Świecie ”, „Migotania, przejaśnienia ”, „NaGłos ”, „Notes Wydawniczy”, „Nowa Fantastyka ”, „Nowe Książki ”, „Nowy Wiek”, „Odra ”, „Playboy ”, „Pokaz”, „Przekrój ”, „Res Publica Nowa ”, „Ruch Muzyczny ”, „Rzeczpospolita”, „Społeczeństwo Otwarte”, „Studia Litteraria Polono-Slavica ”, „Twórczość ”, „Tygodnik Powszechny ” oraz „Więź ”.
Autor oryginalnego bestiariusza Zoologia fantastyczna uzupełniona , będącego hołdem dla twórczości argentyńskiego pisarza Jorge Luisa Borgesa , a w szczególności jego Księdze istot zmyślonych , która po polsku ukazała się jako Zoologia fantastyczna (1983).
Za przekład Ćwiczeń stylistycznych Raymonda Queneau otrzymał Nagrodę „Literatury na Świecie” za rok 2006 w dziedzinie poezji. Był także nominowany do Nagrody za Twórczość Translatorską im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (2015), do Nagrody Literackiej Gdynia (2015) w kategorii esej oraz do Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima (2024). W 2021 roku został laureatem Poznańskiej Nagrody Literackiej – Nagrody im. Adama Mickiewicza. W 2025 roku otrzymał Nagrodę Stowarzyszenia Autorów ZAiKS za przekłady literatur obcych na język polski.
Twórczość
Bestiariusze
Zoologia fantastyczna uzupełniona (z dodaniem układu systematycznego Adama Pisarka) , Wydawnictwo Małe, Warszawa, 1995
Zoologia fantastyczna uzupełniona (uzupełniona) , CiS, 2007
Monografie
Schulz, Edipresse, Warszawa, 2006
Nowosielski, Edipresse, Warszawa, 2006
Duda Gracz, Edipresse, 2006
Eseje
Paradoks o autorze , Korporacja Ha!art, 2011
Pan tu nie stał , Wydawnictwo Nisza , Warszawa 2011
Duch opowieści , Wydawnictwo Nisza, Warszawa 2014
Trans-Autentyk. Nie-czyste formy Brunona Schulza , Państwowy Instytut Wydawniczy , Warszawa 2014
Czekając na Golema, Wydawnictwo Nisza, Warszawa 2019
Sukna i salamandry, Wydawnictwo Austeria, Kraków 2022
Flirt z Paralipomeną. Mitologie , Wydawnictwo Iskry , Warszawa 2024
Opracowania
Najlepsze polskie opowieści o górach i wspinaniu (wybór, wraz z W. Sonelskim), 1993
Laurence Sterne Życie i myśl i JW Pana Tristrama Shandy (przedmowa), 1995
Mikołaj II Dziennik cara Mikołaja II (wstęp i opracowanie), 1998
Adam Elbanowski „Kraina Mwisków: Przewodnik po Eldorado”, 1999
Michaił Bułhakow Mistrz i Małgorzata (posłowie), 1999, 2003
Fiodor Dostojewski Zbrodnia i kara (opracowanie i posłowie), 2000
Sasza Sokołow Między psem a wilkiem (posłowie), 2000
Roland Topor Moc Topora (przedmowa), 2001
Lew Tołstoj Wojna i pokój , 2002
Miguel de Cervantes Saavedra Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy (posłowie), 2004
Anne Fadiman Ex libris. Wyznania czytelnika (opracowanie i noty), 2004
Matthijs van Boxsel Encyklopedia głupoty (opracowanie i noty), 2004
Nina Ługowska Chcę żyć: Dziennik radzieckiej uczennicy 1932–1937 (przedmowa), 2006
Leszek Engelking Szczęście i inne prozy (posłowie), 2007
Albert Cossery, Szyderstwo i przemoc , przeł. Mateusz Kwaterko, W.A.B., Warszawa 2013 (posłowie).
Tadeusz Żeleński (Boy) , Mity i zgrzyty , PIW, Warszawa 2015 (wybór i przedmowa).
Marcel Schwob , Żywoty mężów urojonych , przeł. Wincenty Korab-Brzozowski i in., PIW, Warszawa 2016 (posłowie)
Georges Perec , Przestrzenie, przeł. Agnieszka Daniłowicz-Grudzińska, Lokator, Kraków 2019 (posłowie).
Jorge Luis Borges , przeł. Stanisław Zembrzuski i Andrzej Soból-Jurczykowski, PIW, Warszawa 2019 (posłowie)
Alberto Manguel i Gianni Guadalupi, Słownik miejsc wyobrażonych , przeł. Piotr Bikont i inni, PIW, Warszawa 2019 (współautor przekładu, współautor haseł z literatury polskiej.
Przekłady
Proces Josifa Brodskiego (Notowała Fryda Wigdorowa), 1988
Borys Sawinkow , Koń Wrony (tłumaczenie i posłowie), 1991
Włodzimierz Puryszkiewicz Zabiłem Rasputina (tłumaczenie i posłowie), 1992
Gustaw Flaubert Słownik komunałów (tłumaczenie i posłowie), 1993
Josif Brodski Marmur (tłumaczenie i posłowie), 1993
Alfred Jarry Czyny i myśli doktora Faustrolla, patafizyka (tłumaczenie, komentarze i posłowie), 2000
Sołomon Wołkow Świat poety. Rozmowy z Josifem Brodskim , 2001
Carlo Scipione Ferrero Eros, seks i zmysły , 2002
Roland Topor Kropki nad i (piosenki), 2002
Jean-Pierre Jeunet Amelia Poulain i jej magiczny album , 2002
Raymond Queneau Dzieła zebrane Sally Mary (wraz z H.Igalson-Tygielską i A. Wasilewską), 2003
Michaił Kononow Goła pionierka, czyli tajny rozkaz generała Żukowa , 2005
Raymond Queneau Ćwiczenia stylistyczne (tłumaczenie i posłowie), 2005
Alfred Jarry Teatr Ojca Ubu (tłumaczenie, opracowanie i posłowie), 2006
Raymond Queneau Sto tysięcy miliardów wierszy , 2008
Alfred Jarry Nadsamiec. Powieść nowoczesna (wraz z W. Brzozowskim), 2011
Georges Perec , Urodziłem się: eseje (współautor przekładu), 2012.
Roland Topor, Anatomiczny (wraz z Karoliną Czerską i Agnieszką Taborską), 2024.
Jean Giono Bestiariusz , 2024 (tłumaczenie i posłowie)