Jan Piepka

Jan Piepka
Staszków Jan
Data i miejsce urodzenia

8 lutego 1926
Łebno

Data i miejsce śmierci

8 marca 2001
Kościerzyna

Zawód, zajęcie

pisarz

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej
Odznaka honorowa „Zasłużony Pracownik Morza” (stara) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”

Jan Piepka, ps. Staszków Jan (ur. 8 lutego 1926 w Łebnie, zm. 8 marca 2001 w Kościerzynie) – poeta, dramatopisarz i prozaik kaszubski, działacz kulturalno-oświatowy. Jego twórczość powstawała zarówno w języku kaszubskim (przede wszystkim opisy krajobrazów ziemi rodzinnej), jak i polskim (przeszłość Kaszubów, zwłaszcza podczas II wojny światowej).

Życiorys

Urodził się w rodzinie Bazylego, rolnika, i Łucji Kreft, położnej. Od 1928 mieszkał z rodzicami we wsi Starzyno, tu ukończył szkołę podstawową. Od 1939 pracował w tartaku w Starzynie.

Podczas II wojny światowej, w 1942 został wcielony do batalionów roboczych Wehrmachtu, z którym przebywał kolejno terenie Niemiec, Holandii, Belgii, Francji, Włoch i ponownie w Niemczech.

Po zakończeniu wojny i ucieczce z obozu dla cudzoziemców pod Hamburgiem, przebywał w obozie dla przesiedleńców w Lubece. W grudniu 1945 powrócił do rodzinnych stron. Ukończył dwuletni kurs nauczycielski w Liceum Pedagogicznym w Wejherowie i w 1948 podjął pracę nauczycielską w szkole podstawowej w Starzynie. W latach 1950–1952 był kierownikiem szkoły w Gnieżdżewie pod Puckiem. Zwolniony z pracy w szkole, przeniósł się w 1953 do Sopotu i zatrudnił jako dziennikarz w tygodniku pracowników rybołówstwa „Rybak Morski” (do 1956; tu pod pseudonimami: Antón, Staszków Jan, Wanożków Antón, Wanóżków Anton, Wroszów Staszk, m.in. publikował stale gawędy w gwarze kaszubskiej w rubryce pt. Z wędrówek Wanóżkowego Antóna). Zadebiutował w 1952 w „Dzienniku Bałtyckim”, a ściślej – w dodatku do niego, zatytułowanym „Rejsy”. Debiut książkowy nastał trzy lata później – w 1955 wydano jego tomik wierszy i zbiór opowiadań zatytułowany „Naszé stronë”, wydany wspólnie z Leonem Ropplem. Od 1956 ogłaszał wiersze i powieści pisane zarówno gwarą (podpisywane Staszków Jan), jak i językiem literackim, m.in. na łamach „Dziennika Bałtyckiego” (1953–1959, 1969–1986), tygodnika Kaszëbë (1957–1961; tu także pod pseudonimem Macej Wanoga) oraz w gdańskim radiu. Współpracował także z „Pomeranią” (1969–1981, tu m.in. pod pseudonimem Staszków Jan), „Głosem Wybrzeża” (1976–1986).

Od 1950 należał do Koła Młodych przy Oddziale Gdańskim Związku Literatów Polskich. W 1958 został członkiem ZLP, w latach 1960–1963 i od 1972 pełnił różne funkcje w Zarządzie Gdańskiego Oddziału ZLP (w 1987 został wybrany Prezesem). Od 1967 był członkiem Stowarzyszenia Marynistów Polskich (1970–1977 członek zarządu oddziału). Radny Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku (1956–1966). Wchodził w skład Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju (1962–1966), Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu oraz Narodowej Rady Kultury (1983–1986).

Od 1951 był mężem Teresy Kollek.

Zmarł 8 marca 2001 w Kościerzynie, pochowany 15 marca 2001, zgodnie ze swą wolą, na cmentarzu w Łebnie.

Twórczość

Odznaczenia

Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia

Źródło:.

Upamiętnienie

24 września 2019 Rada Miasta Wejherowa nazwała rondo u zbiegu ulic 12 Marca i Władysława Sikorskiego w Wejherowie imieniem Piepki[1].

Przypisy

  1. 1 2 3 Odroda nr 3(7)/2001 - Smierc Jana Piepki. [dostęp 2010-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-27)].
  2. ↑ marzec 06.indd. [dostęp 2010-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-16)].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Maria Kotowska-Kachel, Piepka Jan - Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI w. [online], pisarzeibadacze.ibl.edu.pl [dostęp 2025-09-12].
  4. 1 2 Hasło "Jan Piepka" w internetowej encyklopedii WIEM. [dostęp 2010-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-16)].
  5. ↑ Jarosław Ellwart, Gabriela Pewińska-Jaśniewicz, To, jak ta literatura umościła się we mnie, uświadomiłem sobie dopiero w minionym roku, gdy wybuchła wojna w Ukrainie, „Zawsze Pomorze” (16), 2023, s. 18, ISSN 2720-3700.
  6. ↑ Odroda nr 3(7)/2001 - Jón Piepka - Staszków Jan 1926-2001. [dostęp 2010-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-27)].
  7. ↑ Jan Piepka. [dostęp 2010-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-23)].
  8. ↑ Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1987. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 12, s. 283, 1989. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-17].
  9. ↑ Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1986. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 11, s. 321, 1988. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-12].
  10. ↑ Medal Stolema [online], Klub Studencki "Pomorania", 16 marca 2017 [dostęp 2021-01-15] (pol.).
  11. ↑ Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 1012.
  12. ↑ Komunikat. „Litery”. Rok V, Nr 2 (50), s. 16, luty 1966. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-09-12].
  13. ↑ Kronika wydarzeń kulturalnych 1969. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 5, s. 173, 1970. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-03].
  14. ↑ Nagrody i odznaczenia za działalność w dziedzinie kultury (1970–1972). „Rocznik Kulturalny Ziemi Gdańskiej”. Nr 6, s. 187, 1973. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-09-29].
  15. ↑ Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 9, s. 295, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-07].
  16. ↑ Lista nagród indywidualnych i zespołowych RSW, „Rzeczpospolita”, nr 172, 20 lipca 1984, s. 2.
  17. ↑ Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 306, 1987. Gdańsk: Gdański Rocznik Kulturalny. [dostęp 2025-11-22].