Jan Cornelisz Rijp

Jan Cornelisz Rijp
Data i miejsce urodzenia

ok. 1570
Holandia Północna

Data śmierci

po 1613

Jan Cornelisz Rijp (ur. ok. 1570 w Holandii Północnej, zm. po 1613) – żeglarz holenderski znany przede wszystkim ze współpracy z Willemem Barentsem w poszukiwaniu Przejścia Północno-Wschodniego, które pozwoliłoby uniknąć starć z okrętami wojennymi flot portugalskiej i hiszpańskiej płynącymi na południu do Indii i na Daleki Wschód.

Biografia

W maju 1596 roku Rijp został mianowany kapitanem drugiego z dwóch statków, które holenderscy kupcy wyposażyli i powierzyli Barentsowi w celu odkrycia legendarnego Przejścia Północno-Wschodniego do Indii Wschodnich. Jacob van Heemskerck dowodził pierwszym statkiem, a Barents był pilotem wyprawy. Kronikę wyprawy sporządził drugi oficer, Gerrit de Veer(inne języki). Po odkryciu Wyspy Niedźwiedziej (10 czerwca) i Spitsbergenu (17 czerwca) statki napotkały pak lodowy blokujący drogę. Barents postanowił skręcić na wschód i okrążyć północny kraniec Nowej Ziemi, co udało mu się już wcześniej. Kiedy Barents namawiał Rijpa, by poszedł w jego ślady, ten odmówił. Rijp upierał się, że północny kraniec Nowej Ziemi jest zbyt niebezpieczny. Wrócił na Spitsbergen. Ponownie nie znajdując przejścia,obrał kurs na Przylądek Północny, a stamtąd na Nową Ziemię, mając zamiar wyprzedzić Barentsa. Warunki lodowe uniemożliwiły mu dalszą wyprawę, więc powrócił do Holandii.

Barents i jego statek kontynuowali próbę opłynięcia Nowej Ziemi. Holenderski polarnik zbyt późno zdał sobie sprawę z słuszności decyzji Rijpa i utknął w lodzie. Barents zginął na morzu w jednym z dwóch małych okrętów, którymi załoga uciekła na Półwysep Kolski. Natomiast Rijp, który prawidłowo ocenił ryzyko związane z Arktyką, podczas kolejnej wyprawy w 1597 r. wraz z dwoma innymi statkami powrócił w rejony polarne, aby zabrać resztę załogi Barentsa.

Rijp żył jeszcze w 1613 r. i mieszkał wówczas w Delfcie.

Na cześć Jana Corneliszoona Rijpa zostały nazwane osada Rijpsburg(inne języki) i fiord Rijpfjorden(inne języki) na Svalbardzie oraz ulica w miejscowości De Rijp(inne języki), w gminie Alkmaar.

Przypisy

  1. 1 2 L’Honoré Naber, Rijp (Jan Cornelisz), [w:] Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, t. IV, Leiden 1918, s. 1189 [dostęp 2025-08-10] (niderl.).
  2. 1 2 3 L’Honoré Naber, Rijp (Jan Cornelisz), [w:] Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, t. IV, Leiden 1918, s. 1189 [dostęp 2025-08-10] (niderl.).
  3. ↑ Martin Conway, How Spitsbergen was discovered, „The Geographical Journal”, 21 (2), Royal Geographical Society, 1903, s. 142-150, DOI: 10.2307/1775397, JSTOR: 1775397 [dostęp 2025-08-10] (ang.).
  4. ↑ Jules Verne, The Great Travels & Travellers, Musaicum Books, 2017, ISBN 978-8027223350 [dostęp 2025-08-10] (ang.).
  5. ↑ Gerrit de Veer, Reizen Van Willem Barents, Jacob Van Heemskerck, Jan Cornelisz. Rijp En Anderen Naar Het Noorden (1594-1597) Verhaald Door Gerrit de Veer, Uitg. Door S.P. L'Honore Naber Volume Deel. 2, Nabu Press, 2011, ISBN 978-1246219401.
  6. 1 2 Barlovento II: przez morze Barentsa ku Ziemi Franciszka Józefa [online], tawernaskipperow.pl, 16 lipca 2013 [dostęp 2025-08-10].
  7. ↑ Joan Blaeu, A story of Barentsz, van Heemskerck and Nova Zembla, [w:] Carta Historica [online], cartahistorica.com [dostęp 2025-08-10] (ang.).
  8. ↑ Rijpsburg, [w:] Polar place names [online], stadnamn.npolar.no [dostęp 2025-08-10] (ang.).
  9. ↑ Rijpfjorden, [w:] Polar place names [online], placenames.npolar.no [dostęp 2025-08-10] (ang.).
  10. ↑ Jan Cornelisz. Rijpstraat 1 [online] [dostęp 2025-08-10] (niderl.).