Jan Romer

Jan Romer
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Pełne imię i nazwisko

Jan Edward Romer

Data i miejsce urodzenia

3 maja 1869
Lwów, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

5 marca 1934
Warszawa, Polska

Przebieg służby
Lata służby

1887–1932

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Jednostki

Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych

Stanowiska

inspektor armii

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Wielki Orderu Korony Rumunii Krzyż Wielki Orderu Węgierskiego Zasługi (wojskowy) Wielki Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny (Belgia) (1914–1918) Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Żelazny (1813) II Klasy Order Korony Żelaznej II klasy (Austro-Węgry) Kawaler Orderu Leopolda (Austria) Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej z Mieczami Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” z Mieczami Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” z Mieczami Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii 1898 (Austro-Węgry) Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Medal Pamiątkowy Bośniacko-Hercegowiński Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913
Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych
Multimedia w Wikimedia Commons
Konferencja inspektorów armii w Warszawie, początek 1926. Pierwszy rząd od lewej: gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, gen. Jan Romer, gen. Lucjan Żeligowski, gen. Edward Śmigły-Rydz, gen. Aleksander Osiński. Drugi rząd od lewej: NN, mjr Aleksander Prystor, gen. Józef Rybak, gen. Leonard Skierski, gen. Tadeusz Piskor, płk Tadeusz Kasprzycki
Grobowiec Jana Romera

Jan Edward Romer (ur. 3 maja 1869 we Lwowie, zm. 5 marca 1934 w Warszawie) – generał dywizji Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Jan Edward Romer urodził się 3 maja 1869 we Lwowie, w rodzinie Edmunda (zm. 1895), starosty lwowskiego, i Ireny Körtvelyessy de Augusth (zm. 1913). Był starszym bratem profesora Eugeniusza Romera (1871–1954).

Kształcił się w c. k. Gimnazjum Wyższym w Nowym Sączu, gdzie przyjaźnił się m.in. z późniejszym wynalazcą Janem Szczepanikiem oraz poetą i tłumaczem Franciszkiem Mirandolą. Działał w tajnym ruchu niepodległościowym na obszarze Galicji.

Od 1887 służył w cesarskiej i królewskiej Armii. W 1890 ukończył w stopniu podporucznika Techniczną Akademię Wojskową w Wiedniu i jako oficer zawodowy przeszedł kolejne szczeble dowódcze i sztabowe. 1 listopada 1898 otrzymał awans na stopień kapitana. Od 1 lutego 1900 do 1 kwietnia 1907 służył w 19 Dywizji Piechoty. 1 maja 1908 mianowano go na majora, a 1 listopada 1911 na podpułkownika. 29 listopada 1913 został komendantem 32 pułku armat polowych. Na jego czele walczył w I wojnie światowej na froncie rosyjskim i włoskim. 1 sierpnia 1914 awansowano go na pułkownika. Od 1 maja 1916 do 15 lutego następnego roku na stanowisku dowódcy 50 Brygady Artylerii i 15 korpusu. Odznaczył się w walkach, otrzymał wysokie nagrody i ordery, a także był trzykrotnie ranny.

Od 10 lutego do 1 maja 1917 przebywał w Warszawie, w przewidywaniu objęcia dowództwa nad artylerią Legionów Polskich. Ponieważ nie został wyznaczony na to stanowisko, w pierwszej dekadzie maja powrócił na front włoski, gdzie objął dowództwo XVIII Brygady Artylerii Polowej. W listopadzie tego roku przez dwa tygodnie dowodził brygadą piechoty. 6 lutego 1918 awansowany na generała majora ze starszeństwem z dniem 1 listopada 1917 i wyznaczony na stanowisko dowódcy artylerii IX Korpusu. W następnym miesiącu został komendantem IX Brygady Górskiej. W czerwcu 1918 przez kilka dni dowodził 18 Dywizją Piechoty. Na początku października tego roku ponownie, tymczasowo, objął dowództwo tej dywizji. 3 listopada lekko ranny dostał się do niewoli angielskiej. Zwolniony z niewoli, 5 grudnia przybył do Krakowa.

27 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego i wyznaczony na dowódcę Okręgu Generalnego „Łódź”. Stanowiska nie objął, a 21 grudnia 1918 został dowódcą Okręgu Generalnego „Lublin”. Następnie 2 stycznia 1919 objął dowództwo Grupy Operacyjnej „Bug”, powołanej rozkazem Naczelnego Dowództwa nr 982/Op., na czele której walczył w Małopolsce Wschodniej i Galicji w czasie wojny polsko-ukraińskiej. 10 stycznia wkroczył do Lwowa, przełamując pierścień okrążenia ukraińskiego na południu miasta, na odcinku od Brzuchowic do Dublan. Od 17 marca do 24 listopada 1919 był szef Polskiej Misji Wojskowej Zakupów w Paryżu. Następnie znowu na froncie wschodnim: grudzień 1919 – kwiecień 1920 dowódca 13 Dywizji Piechoty, kwiecień – maj 1920 dowódca Dywizji Jazdy na froncie ukraińskim, w czasie walk odwrotowych 6 i 1 Armii. Lipiec – wrzesień 1920 członek polskiej delegacji w sprawie rozejmu z Rosją Sowiecką, wrzesień 1920 – wrzesień 1921 szef Naczelnej Kontroli Wojskowej. 1 stycznia 1920 Józef Piłsudski, jako Naczelny Wódz, mianował go członkiem Kapituły tymczasowej orderu „Virtuti Militari” i nadał mu Krzyż Srebrny tego orderu. 25 września 1921 został wyznaczony na stanowisko dowódcy Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 8. lokatą w korpusie generałów. W połowie lat 20. był przewodniczącym Komitetu Budowy Domu Żołnierza Polskiego w Lublinie. Z dniem 1 września 1924 minister spraw wojskowych powołał go na członka Rady Wojennej.

10 lipca 1926 mianowany został Inspektorem Armii. 13 maja 1932 został zwolniony ze stanowiska inspektora armii, a z dniem 31 lipca 1932 przeniesiony w stan spoczynku. Osiadł w Warszawie. Autor wspomnień (Pamiętniki, wyd. Lwów 1938).

Zmarł w poniedziałek 5 marca 1934, w godzinach wieczornych, w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie, po dłuższej chorobie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A 10-6-1/2).

Był żonaty i miał dwoje dzieci: Marię Annę (ur. 23 listopada 1909) i Jana Adama (ur. 22 listopada 1911).

Ordery i odznaczenia

austro-węgierskie

Przypisy

  1. ↑ Romer 2011 ↓, s. 23, 31.
  2. 1 2 3 Kolekcja GiO ↓, s. 1.
  3. ↑ Romer 2011 ↓, s. 24, 427.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kolekcja GiO ↓, s. 2.
  5. ↑ Lucyna Smoleńska, Mieczysław Sroka: Wielcy znani i nieznani „Polski Edison – Jan Szczepanik (1872–1926)”. Warszawa: Wydawnictwo radia i telewizji, 1988, s. 222–232.
  6. ↑ Wacław M. Borzemski: Pamiętnik tajnych organizacji niepodległościowych na terenie byłej Galicji w latach 1880–1897. Lwów: 1930, s. 190.
  7. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 11, 30.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Kolekcja GiO ↓, s. 11.
  9. ↑ Telegramy Gazety Lwowskiej. „Gazeta Lwowska”. Nr 275, s. 5, 30 listopada 1913.
  10. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 11 – tu wskazano 1 grudnia 1913.
  11. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 15.
  12. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 3, 11.
  13. 1 2 Kolekcja GiO ↓, s. 11, 83.
  14. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 11 – tu wskazano 5 stycznia 1919.
  15. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 4.
  16. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 11.
  17. 1 2 Rozkaz Naczelnego Wodza z 1 stycznia 1920 r. (Dziennik Rozkazów 1920 r. Nr 1, poz. 1).
  18. ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 14.
  19. ↑ Stanisław Piekarski: Domy Żołnierza Polskiego. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1997, s. 361. ISBN 83-85389-15-6.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 98 z 26 września 1924 roku, s. 546.
  21. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 26 lipca 1926.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 14 października 1926.
  23. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 16 sierpnia 1932 roku, s. 359, 361.
  24. ↑ „Polska Zbrojna” Nr 64 z 7 marca 1934 roku, s. 1, 4.
  25. ↑ Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2020-06-19].
  26. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 14 grudnia 1922, s. 907.
  27. ↑ M.P. z 1930 r. Nr 260, poz. 351 (ISAP) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.
  28. ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 20.
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 34 z 29 maja 1923, s. 360.
  30. ↑ Monitor Polski Nr 100 z 2 maja 1923. polona.pl. s. 11. [dostęp 2025-04-29].
  31. ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1936 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 35, poz. 1763).
  32. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 7.
  33. ↑ M.P. z 1930 r. Nr 98, poz. 143 (ISAP).
  34. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 9.
  35. 1 2 Kolekcja GiO ↓, s. 87.
  36. 1 2 Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 19 z 12.12.1929 r., s 360–361.
  37. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 19.03.1931 r., s. 68.
  38. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 2, 87, 89.
  39. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 46.
  40. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 11, 27.
  41. 1 2 Joanna Bartołd (red.): Generał Jan Romer. Pamiętniki. Warszawa: Muzeum Historii Polski, 2011, s. 41, 121, 144.
  42. 1 2 3 4 5 6 Ranglisten des Kaiserlichen und Königlichen Heeres 1918. library.hungarciana.hu. s. 51. [dostęp 2025-03-04]. (niem.).

Bibliografia