Jan Stern

Jan Stern
Imię i nazwisko

Jan Sztern

Data i miejsce urodzenia

15 października 1867
Grójec

Data i miejsce śmierci

9 marca 1949,
Grójec

Instrumenty

wokal

Typ głosu

tenor

Gatunki

opera, muzyka ludowa, pieśni kościelne i patriotyczne

Zawód

śpiewak

Aktywność

1892–lata 20. XX wieku, 1936

Powiązania

Franciszek Leski, Marian Domosławski, Maria Woroniecka-Stern

Zespoły
Zespół objazdowy Łucjana Kościeleckiego w Rydze i Mitawie, Zespół solistów Warszawskich Teatrów Rządowych, Chór Opery Warszawskiej
Jan Sztern – Warszawianka 1905 (nagranie z płyty Colubmia E 332, 1909 rok)

Jan Stern, również Jan Sztern (ur. 15 października 1867 w Grójcu, zm. 9 marca 1949 tamże) – polski śpiewak, pieśniarz, w latach 10. i 20. tenor Opery Warszawskiej.

Kariera sceniczna

Od roku 1892 należał do objazdowego zespołu operowego Łucjana Kościeleckiego w Rydze i Mitawie. Od roku 1896 natomiast należał do chóru Opery Warszawskich Teatrów Rządowych. W 1907 zasilił skład Opery Warszawskiej, w której wkrótce zaczął śpiewać pierwszoplanowe i drugoplanowe partie tenorowe.

W roku 1925 obchodził jubileusz trzydziestolecia działalności artystycznej, niedługo potem znacznie wycofał się ze sceny.

13 września 1936 roku z okazji 400. rocznicy urodzin ks. Piotra Skargi wykonał w kościele św. Mikołaja w Grójcu partię solową z utworu Stanisława Moniuszki "Msza Piotrowińska".

Po wojnie śpiewał w chórze kościelnym w kościele św. Mikołaja w Grójcu.

Repertuar

W swoim repertuarze posiadał głównie utwory z nurtu muzyki ludowej, operowej, patriotycznej a także pieśni kościelne.

Nagrania płytowe

Uchodzi za jednego z pierwszych artystów, których śpiew w języku polskim został utrwalony na płytach gramofonowych i wałkach. Pierwsze nagrania Szterna datuje się na rok 1901, kiedy to zarejestrował serię 7 nagrań dla wytwórni The Gramophone Company (ukazały się na siedmiocalowych płytach E. Berliner's Gramophone i Gramophone Record). Wśród zarejestrowanych utworów znalazła się kompozycja Karola Kurpińskiego "Polonez Rycerski" ("Gdy człek w taniec polski stanie"), którą Sztern nagrał dla 6 różnych wytwórni. Wykonanie Szterna jest najstarszą znaną rejestracją tego utworu.

W roku 1906 dokonał nagrań na dwuminutowe wałki Edison Goldguss Walze, nagrywając utwory podczas sesji wyjazdowej Edison Record w Warszawie. Zarejestrował dwa utwory: "Polonez" ("Polonez rycerski" Karola Kurpińskiego) oraz "Arię błędnego rycerza" z dramatu "Eros i Psyche" Jana Karola Galla.

W roku 1909, podczas sesji wyjazdowej firmy Columbia Phonograph Company w Warszawie, dokonał 24 nagrań. Wśród jego wykonań znalazły się m.in. "Jeszcze Polska nie zginęła" oraz utwór Stanisława Moniuszki "Pieśń wieczorna". Nagrywał ponadto dla wielu innych wytwórni, m.in Syrena Record, Victor, Zonophone, Janus Record, Stella Koncert Record, Beka Grand Płyta, Homokord, Kalliope, Corona Record, czy International Concert Record. Dokonał również nagrań na płyty patefonowe Pathé.

W latach swojej kariery nagrał także duety z Marią Woroniecką-Sztern (prywatnie żoną artysty), Marianem Domosławskim i Franciszkiem Leskim. Dokonał także kilku nagrań z Chórem Opery Warszawskiej, w których pełnił rolę solisty i dyrygenta.

W 1937 roku w wywiadzie prasowym ujawnił, że pod zaborem rosyjskim zakazane było nagrywanie i wykonywanie pieśni patriotycznych, takich jak "Mazurek Dąbrowskiego", "Boże, coś Polskę" czy "Z dymem pożarów". Twierdził, że chcąc rejestrować te utwory musiał ubiegać się o zgodę na wyjazd do Londynu i Paryża, gdzie rzekomo nagrywał je dla wytwórni Janus Record, a matryce przemycano pod zmienionymi tytułami ("Mazurka Dąbrowskiego" opatrzono tytułem "Dobra matka - przygodna pieśń kościelna"). W rzeczywistości jednak nagrania te powstały w Warszawie. Nie istnieją żadne dowody na to, że Janus Record kiedykolwiek organizował sesje nagraniowe we Francji lub Wielkiej Brytanii, ponadto firma nie posiadała tłoczni na ziemiach polskich. Matryce zarejestrowane w Warszawie wysyłano do Niemiec, gdzie tłoczono płyty, a tytuły zmieniano w celu ominięcia carskiej cenzury i oszukania celników na granicy rosyjsko-pruskiej.

Życie prywatne

W 1897 ożenił się z Marią Sztern (z domu Woroniecką, zm. 1930), także śpiewaczką operową.

Przypisy

  1. 1 2 3 Stern, Jan – Osoby – Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [dostęp 2026-01-21].
  2. ↑ Jan Stern [online], Discogs [dostęp 2026-01-21] (ang.).
  3. ↑ Co kilka lat odżywają zwłaszcza wśród grójecczan – Instytut Genealogii [online], 30 kwietnia 2023 [dostęp 2026-10-13].
  4. ↑ Informacja pochodzi z katalogu wytwórni na rok 1902, który dostępny jest w języku rosyjskim pod następującym linkiem: https://www.russian-records.com/data/media/89/Grammophone_and_Phonograph_1902_01.pdf
  5. ↑ Polonez rycerski : polonez - Stare Melodie [online], Stare Melodie - przecudny zgrzyt ze starych płyt [dostęp 2026-10-13].
  6. ↑ Katarzyna Janczewska-Sołomko, Michał Pieńkowski, Dyskopedia poloników do roku 1918. Suplement, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe i Edukacyjne Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2021, s. 123, ISBN 978-83-65741-77-6.
  7. ↑ Jan Stern [online], Discography of American Historical Recordings [dostęp 2026-10-13] (ang.).
  8. ↑ Pieśń wieczorna : pieśń - Stare Melodie [online], Stare Melodie - przecudny zgrzyt ze starych płyt [dostęp 2026-08-01].
  9. 1 2 Jan Sztern - Stare melodie [online], Stare Melodie - przecudny zgrzyt ze starych płyt [dostęp 2026-08-01].
  10. ↑ Marsz Sokołów : marsz - Stare Melodie [online], Stare Melodie - przecudny zgrzyt ze starych płyt [dostęp 2026-10-13].
  11. ↑ Informacja pochodzi z gazety "Dobry Wieczór! Kurjer Czerwony", numer 31 (wydany 31 stycznia 1937 roku). https://polona.pl/item-view/daf9d10e-f8c6-45ff-a2bb-770e8e120998?page=3 (strona 6).
  12. ↑ Jeszcze Polska nie zginęła : mazur, hymn narodowy - Stare Melodie [online], Stare Melodie - przecudny zgrzyt ze starych płyt [dostęp 2026-10-13].
  13. ↑ Janus-Record Discography [online], Discogs [dostęp 2026-10-13] (ang.).
  14. ↑ Maria Woroniecka (Stern) ~1878–1930 - Nekrologia Minakowskiej [online], wielcy.pl [dostęp 2026-08-01].