Janusz Chmielewski

Janusz Chmielewski
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

4 kwietnia 1916
Radom

Data i miejsce śmierci

2 stycznia 1998
Warszawa

profesor
Specjalność: sinologia
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Profesura

1968

Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Odznaczenia
Odznaka Nagrody Państwowej

Janusz Chmielewski (ur. 4 kwietnia 1916 w Radomiu, zm. 2 stycznia 1998 w Warszawie) – polski językoznawca, sinolog i tłumacz.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Feliksa, urzędnika kolejowego, i Anieli ze Strzemiecznych. Ukończył radomskie gimnazjum o profilu matematyczno-przyrodniczym. W 1934 r. rozpoczął studia w Instytucie Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Studiował sinologię u prof. Jana Jaworskiego i dr. Witolda Jabłońskiego, sanskryt i buddologię u prof. Stanisława Schayera, egiptologię u prof. Antoniego Śmieszka oraz filozofię u prof. Tadeusza Kotarbińskiego. Studia ukończył w 1939 r., lecz jego tytuł magistra otrzymał formalnie dopiero po wojnie.

Podczas okupacji niemieckiej przebywał w Radomiu, uczestniczył w tajnym nauczaniu oraz pomagał Kotarbińskiemu w organizowaniu kursów filozoficznych.

Po wojnie, od lipca 1945 r., wykładał językoznawstwo na Uniwersytecie Łódzkim. W 1946 r. ożenił się. W latach 1947–1948 wyjechał na rok jako attaché de recherches do CNRS w Paryżu. W 1950 r. uzyskał stopień doktora sinologii na podstawie rozprawy pt. The Typological Evolution of the Chinese Language, która ukazała się rok wcześniej w Roczniku Orientalistycznym. W 1952 r., kontynuując pracę na UŁ, jednocześnie zaczął wykładać język i literaturę chińską na Uniwersytecie Warszawskim, obejmując tam następnie stanowiska profesora nadzwyczajnego (1955) i zwyczajnego (1968). W latach 1957–1959 kierował Pracownią Słownika Chińsko-Polskiego w Zakładzie Orientalistyki PAN, był członkiem Komitetu Nauk Orientalistycznych PAN. Był uznanym na świecie ekspertem od klasycznej logiki chińskiej i o napisanie rozdziału na jej temat do monumentalnego dzieła Science and Civilisation in China poprosił go Joseph Needham. Chmielewski zaczął pracę, ale z powodów nacisków politycznych nie mógł jej dokończyć i do dalszej pracy zarekomendował Christopha Harbsmeiera(inne języki), który poszerzył pracę na tyle, że ukazała się nie jako nie rozdział, ale jako osobny tom 7 tego wydawnictwa. Chmielewski był także współautorem tłumaczeń na polski dzieł chińskiej klasyki, jak m.in. Prawdziwa księga południowego kwiatu (1953) i Antologia literatury chińskiej (1956).

W 1955 r. wspólnie z Witoldem Jabłońskim i Olgierdem Wojtasiewiczem otrzymał zespołową Nagrodą Państwową III stopnia za opracowanie i przekład dzieła Czuang-tsy. W 1967 r. otrzymał nagrodę indywidualną II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych.

Publikacje (wybór)

Opracowania