Jeffersonia dwulistna

Jeffersonia dwulistna
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	jaskropodobne
Rząd	jaskrowce
Rodzina	berberysowate
Rodzaj	jeffersonia
Gatunek	jeffersonia dwulistna
	Nazwa systematyczna
	Jeffersonia diphylla (L.) Pers.; Syn. Pl. 1: 418 (1805)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Jeffersonia dwulistna (Jeffersonia diphylla (L.) Pers.) – gatunek z monotypowego rodzaju z rodziny berberysowatych (Berberidaceae). W przeszłości wyróżniano w obrębie rodzaju drugi gatunek jeffersonię wątpliwą J. dubia, przeniesiony on został do odrębnego rodzaju Plagiorhegma. Występuje we wschodniej Ameryce Północnej od Ontario na północy po Georgię i Alabamę na południu. Rośnie zazwyczaj na glebach wapiennych w wilgotnych lasach liściastych oraz wśród skał, na obszarach górskich do 800 m n.p.m.

Nazwa rodzajowa upamiętnia Thomasa Jeffersona – trzeciego prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Roślina wykorzystywana jest jako lecznicza i ozdobna.

Morfologia

Pokrój: Byliny z krótkim kłączem, nagie. Co roku rozwija się kilka liści. Rośliny osiągają od 10 do 40 cm wysokości.
Liście: Skrętoległe, długoogonkowe. Blaszka liściowa nerkowata lub kolista o średnicy od 1,5 do 18 cm, podzielona na dwa listki. Liście są całobrzegie lub płytko zatokowe.
Kwiaty: Zebrane w szczytowy kwiatostan. Poszczególne kwiaty wyrastają na długich szypułach. Kwiaty czterokrotne o średnicy od 1,5 do 3 cm. Listki zewnętrznego okółka szybko odpadające, listki okółka wewnętrznego w liczbie 8, efektowne, białe lub lawendowe. Pręcików 8 z żółtymi pylnikami.
Owoce: Owalne torebki otwierające się na szczycie i zawierające po 10–25 czerwonych nasion.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Gatunek i rodzaj należą do podrodziny Berberidoideae, rodziny berberysowatych (Berberidaceae) zaliczanej do jaskrowców (Ranunculales).

W niektórych ujęciach systematycznych do rodzaju zaliczany jest gatunek wschodnioazjatycki – Jeffersonia dubia, klasyfikowany współcześnie do osobnego rodzaju jako Plagiorhegma dubium.

Zastosowanie

Roślina ozdobna: Zalecana do uprawy w cienistych ogrodach skalnych i pod roślinami drzewiastymi.
Roślina lecznicza: Popularnie wykorzystywana przez północnoamerykańskich Indian do leczenia obrzęków, oparzeń, owrzodzeń, a także biegunki i kamicy nerkowej.

Uprawa

Najlepiej rośnie na glebach bogatych w węglan wapnia, na stanowiskach ocienionych. Rozmnażana jest przez wysiew nasion. Rośliny zaczynają kwitnienie w trzecim roku.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-08-12] (ang.).
1 2 Jeffersonia diphylla (L.) Pers.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-09-08].
↑ Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: officina botanica, 2008, s. 107. ISBN 978-83-925110-5-2.
1 2 3 4 5 6 7 BeataB. Grabowska BeataB., TomaszT. Kubala TomaszT., Encyklopedia bylin. T. 1, A-J, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2011, s. 505, ISBN 978-83-7506-845-0, OCLC 802818812 .
1 2 3 4 5 6 Lisa O'Rourke George: Jeffersonia. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-13].
↑ Plagiorhegma Maximowicz. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-05-19].
↑ Plagiorhegma dubium Maxim., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-04-24] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-08-12] (ang.).

[powo-3] 1 2 Jeffersonia diphylla (L.) Pers.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-09-08].

[gawrys-4] Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: officina botanica, 2008, s. 107. ISBN 978-83-925110-5-2.

[grabowska-5] 1 2 3 4 5 6 7 BeataB. Grabowska BeataB., TomaszT. Kubala TomaszT., Encyklopedia bylin. T. 1, A-J, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2011, s. 505, ISBN 978-83-7506-845-0, OCLC 802818812 .

[america-6] 1 2 3 4 5 6 Lisa O'Rourke George: Jeffersonia. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-13].

[china-7] Plagiorhegma Maximowicz. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-05-19].

[8] Plagiorhegma dubium Maxim., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-04-24] .